Files
2026-10-04 11:44:56 +08:00

9.0 KiB
Raw Permalink Blame History

题型三:牛顿-莱布尼茨公式应用

识别特征

  • 题目直接给出 $\int_a^b f(x),dx$,要求计算具体数值(f 已知原函数或易求原函数)
  • 涉及分段函数的定积分计算(关键:分段点处拆分积分)
  • 涉及"先变形再 N-L"的题目(如换元后再 N-L)
  • 题目要求证明含定积分的恒等式(如 $I = \int_0^{\pi} xf(\sin x),dx = \frac{\pi}{2}\int_0^\pi f(\sin x),dx$)
  • 与变限积分结合:证明 F(x) = \int_0^x f(t)\,dt 满足某等式

解题流程

flowchart TD
    A["识别:N-L 公式应用题"] --> B{"计算类型?"}
    B -->|"直接计算"| C["f 的原函数 F 已知?"]
    B -->|"分段函数"| D["拆分积分区间, 逐段 N-L"]
    B -->|"恒等式证明"| E{"采用策略?"}
    B -->|"变限恒等式"| F["两边对 x 求导消积分"]
    C -->|"是"| G["F(b) - F(a)"]
    C -->|"否"| H["先求原函数: 换元/分部/有理"]
    D --> I["找到分段点 a₁, a₂, ..."]
    I --> J["各段积分相加: 求和∫ f dx"]
    J --> K["各段分别 N-L"]
    E -->|"区间再现"| L["作 x = a+b-t 代换"]
    E -->|"拆分合并"| M["f = (f+f(a+b-x))/2"]
    E -->|"分部积分"| N["∫ u dv, 选 u 消复杂项"]
    H --> G
    K --> G
    L --> O["联立方程解 I"]
    M --> O
    N --> O
    G --> P["最终结果"]
    F --> P
    O --> P

通法步骤

Step 1:N-L 公式的直接使用

公式:\displaystyle\int_a^b f(x)\,dx = F(b) - F(a) = F(x)\Big|_a^b

其中 F(x) 是 f(x) 的任意一个原函数。

操作流程:

  1. 求 f(x) 的原函数 F(x)
  2. 代入上限 b 和下限 a
  3. 相减

极简例子:

  • \displaystyle\int_0^1 x^2\,dx = \frac{x^3}{3}\Big|_0^1 = \frac{1}{3}
  • \displaystyle\int_1^e \frac{1}{x}\,dx = \ln x\Big|_1^e = 1 - 0 = 1

Step 2:分段函数定积分

关键:找到分段点(通常是被积函数的不连续点或定义改变点)。

操作:

\int_a^b f(x)\,dx = \int_a^{c_1} f_1(x)\,dx + \int_{c_1}^{c_2} f_2(x)\,dx + \cdots + \int_{c_n}^b f_n(x)\,dx

其中 c_1, c_2, \ldots, c_n 是分段点。

注意:分段函数在分段点处必须左极限 = 右极限,否则就是第一类间断点,需要讨论。

极简例子: $f(x) = \begin{cases} x^2, & 0 \leq x \leq 1 \ 2-x, & 1 < x \leq 2 \end{cases}$,求 \int_0^2 f(x)\,dx

\int_0^2 f(x)\,dx = \int_0^1 x^2\,dx + \int_1^2 (2-x)\,dx = \frac{1}{3} + \frac{1}{2} = \frac{5}{6}

Step 3:恒等式证明策略

策略 A — 区间再现法(对称翻折)

对 $I = \displaystyle\int_a^b f(x),dx$,作代换 $x = a + b - t$,得:

I = \int_a^b f(a+b-t)\,dt = \int_a^b f(a+b-x)\,dx

与原式相加或相减,构造新的表达式。

经典例子:证明 \displaystyle\int_0^{\pi} x f(\sin x)\,dx = \frac{\pi}{2}\int_0^{\pi} f(\sin x)\,dx

令 $x = \pi - t$,则:

I = \int_0^\pi (\pi - t) f(\sin(\pi-t))\,dt = \int_0^\pi (\pi-t)f(\sin t)\,dt = \pi\int_0^\pi f(\sin t)\,dt - I

故 $2I = \pi \int_0^\pi f(\sin t),dt$,即 $I = \dfrac{\pi}{2}\displaystyle\int_0^\pi f(\sin t),dt$。

策略 B — 拆分合并

利用 f(x) = \dfrac{f(x) + f(a+b-x)}{2} + \dfrac{f(x) - f(a+b-x)}{2} 拆分后部分项可直接算出。

极简例子: 求 \displaystyle\int_0^\pi \dfrac{x\sin x}{1+\cos^2 x}\,dx

令 $x = \pi - t$:

I = \int_0^\pi \dfrac{(\pi - t)\sin t}{1+\cos^2 t}\,dt = \pi\int_0^\pi \dfrac{\sin t}{1+\cos^2 t}\,dt - I

故 2I = \pi\int_0^\pi \dfrac{\sin t}{1+\cos^2 t}\,dt = \pi[-\arctan\cos t]_0^\pi = \pi\cdot\frac{\pi}{4}

故 $I = \pi^2/8$。

策略 C — 分部积分

当被积函数含 $\ln x$、反三角、或两类函数乘积时使用。

极简例子: 求 \displaystyle\int_0^1 x \arctan x\,dx

令 $u = \arctan x$,$dv = x,dx$:

\int_0^1 x \arctan x\,dx = \frac{x^2}{2}\arctan x\Big|_0^1 - \int_0^1 \frac{x^2}{2(1+x^2)}\,dx = \frac{\pi}{8} - \frac{1}{2}\int_0^1 \left(1 - \frac{1}{1+x^2}\right)dx = \frac{\pi}{8} - \frac{1}{2}\left[x - \arctan x\right]_0^1 = \frac{\pi}{8} - \frac{1}{2}\left(1 - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{\pi}{4} - \frac{1}{2}

策略 D — 利用周期性

对周期为 T 的连续函数 $f$:

\int_a^{a+nT} f(x)\,dx = n\int_0^T f(x)\,dx

策略 E — 利用奇偶性

\int_{-a}^a f(x)\,dx = \begin{cases} 0, & f \text{ 奇} \\ 2\int_0^a f(x)\,dx, & f \text{ 偶} \end{cases}

Step 4:变限积分恒等式

操作流程:

  1. 题目给出 F(x) = \int_a^x f(t)\,dt + 某等式
  2. 两边对 x 求导,得到不含积分的等式
  3. 解出 f(x) 或得到导数关系

极简例子: 设 f 连续,$F(x) = \int_0^x f(t),dt$,且 $F(x) = x^2 + F(x^2)$,求 $f(2)$。

两边对 x 求导:f(x) = 2x + 2x f(x^2)

令 $x = \sqrt{2}$:f(\sqrt{2}) = 2\sqrt{2} + 2\sqrt{2} f(2)... 这个例子不太好。

更好的例子:已知 $\int_0^x f(t),dt = x^2(1+x)$,求 $f(x)$。

两边对 x 求导:f(x) = 2x(1+x) + x^2 = 2x + 3x^2

验证:\int_0^x (2t + 3t^2)\,dt = t^2 + t^3\Big|_0^x = x^2 + x^3 = x^2(1+x) ✓

Step 5:分段函数 N-L 公式的特别提醒

关键点:当被积函数在某个内部点 c 处为分段函数时:

  1. 验证 f 在 c 处的连续性(左右极限)
  2. 拆分积分区间
  3. 逐段用 N-L

若 f 在 c 处是跳跃间断点(左右极限不等),则 f 不可积(但作为反常积分的极限仍存在)。

常见陷阱

  • 忘记 N-L 公式中的负号:$\int_a^b f,dx = F(b) - F(a)$,不是 F(a) - F(b)
  • 分段函数漏拆积分:分段点处必须拆,否则 N-L 公式不适用
  • 含参变量恒等式求导漏项:两边求导时,右边也要对积分上下限求导
  • 利用 \int_0^\pi xf(\sin x)\,dx = \frac{\pi}{2}\int_0^\pi f(\sin x)\,dx 公式时记错:x 前面系数是 $\pi/2$,不是其他
  • N-L 公式要求原函数连续:如果被积函数有跳跃间断点,原函数连续但不可导,N-L 仍然适用
  • 分段函数在分段点不连续的情况:要分别讨论左极限 / 右极限

经典母题

题目1(基本 N-L):计算 \displaystyle\int_0^1 (3x^2 + 2x + 1)\,dx

解析:原函数 F(x) = x^3 + x^2 + x

\int_0^1 (3x^2 + 2x + 1)\,dx = F(1) - F(0) = (1+1+1) - 0 = 3

题目2(分段函数):设 $f(x) = \begin{cases} x+1, & -1 \leq x \leq 0 \ \sin x, & 0 < x \leq 1 \end{cases}$,求 \int_{-1}^1 f(x)\,dx

解析:分段点 x = 0 处 $f(0^-) = 1$,$f(0^+) = \sin 0 = 0$,需要补充分段点定义。若定义 $f(0) = 0$(与右侧一致),则 f 在 x=0 是跳跃间断点,但作为定积分的极限值不影响。

\int_{-1}^1 f(x)\,dx = \int_{-1}^0 (x+1)\,dx + \int_0^1 \sin x\,dx = \left[\frac{x^2}{2} + x\right]_{-1}^0 + [-\cos x]_0^1 = (0 - (\frac{1}{2} - 1)) + (-\cos 1 - (-1)) = \frac{1}{2} + 1 - \cos 1 = \frac{3}{2} - \cos 1

题目3(恒等式证明 - 区间再现法):证明 \displaystyle\int_0^{\pi/2} \sin^n x\,dx = \int_0^{\pi/2} \cos^n x\,dx

解析:

令 $x = \dfrac{\pi}{2} - t$,则 $dx = -dt$,x: 0 \to \pi/2 对应 t: \pi/2 \to 0

\int_0^{\pi/2} \sin^n x\,dx = \int_{\pi/2}^0 \sin^n(\pi/2 - t)(-dt) = \int_0^{\pi/2} \cos^n t\,dt = \int_0^{\pi/2} \cos^n x\,dx

启示:在 [0, \pi/2] 上 \sin^n x 和 \cos^n x 积分相等。

题目4(变限积分恒等式):设 f 连续,$F(x) = \int_0^{2x} f(t^2),dt$,$G(x) = \int_0^x f(2t),dt$,问 F(x) 与 G(x) 是否相等?

解析:

对 $F(x)$:令 $u = t^2$,$du = 2t,dt$。当 t = 0 时 $u = 0$,t = 2x 时 $u = 4x^2$。但不能直接代换因为换了之后上下限不是 G(x) 的形式。

直接对 F(x) 求导:$F'(x) = f[(2x)^2] \cdot 2 = 2 f(4x^2)$。

对 G(x) 求导:$G'(x) = f(2x)$。

显然 $F'(x) \neq G'(x)$,故 F 与 G 不相等。

题目5(综合题):计算 \displaystyle\int_0^2 \left\vert x^2 - 1\right\vert\,dx

解析:被积函数在 [0, 1] 上为 $1 - x^2$,在 [1, 2] 上为 $x^2 - 1$(分段点 $x = 1$)。

\int_0^2 |x^2 - 1|\,dx = \int_0^1 (1-x^2)\,dx + \int_1^2 (x^2-1)\,dx = \left[x - \frac{x^3}{3}\right]_0^1 + \left[\frac{x^3}{3} - x\right]_1^2 = \left(1 - \frac{1}{3}\right) + \left(\frac{8}{3} - 2 - \frac{1}{3} + 1\right) = \frac{2}{3} + \frac{8}{3} - 2 - \frac{1}{3} + 1 = \frac{2}{3} + \frac{8}{3} - \frac{1}{3} - 1 = \frac{9}{3} - 1 = 3 - 1 = 2

题目6(恒等式 - 分部积分法):设 f 连续,证明 \displaystyle\int_0^1 \ln(1+x)\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n-1}}{n^2}

解析:利用 $\ln(1+x) = \displaystyle\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n-1} x^n}{n}$($x \in (-1, 1]$)

逐项积分(需说明合理性):

\int_0^1 \ln(1+x)\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n-1}}{n} \int_0^1 x^n\,dx = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n-1}}{n(n+1)}

利用 $\dfrac{1}{n(n+1)} = \dfrac{1}{n} - \dfrac{1}{n+1}$:

= \sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n-1}}{n} - \sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^{n-1}}{n+1} = \ln 2 - \sum_{n=2}^{\infty} \frac{(-1)^{n-1}}{n}

此题超出考研大纲范围,仅作 N-L 公式应用的延伸示例。