Files
MathNotesVersion1/公式笔记/线性代数/Ch06_线性空间与线性变换/题型4_线性变换的判定.md
T
2026-10-04 11:44:56 +08:00

276 lines
8.1 KiB
Markdown
Raw Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
# 题型4:线性变换的判定(含像、核、秩)
## 识别特征
- 题目给出映射 $T: V \to U$,要求验证是否为线性变换
- 题目要求计算 $T$ 的核 $N(T)$、像 $R(T)$、秩 $\text{r}(T)$
- 关键词:"验证"、"线性变换"、"核"、"像"、"秩"、"零度"
## 解题流程
```mermaid
flowchart TD
A[识别:线性变换判定] --> B{类型判断}
B -->|验证线性| C[验证 T(kα+lβ) = kT(α)+lT(β)]
B -->|求核 N T| D[解 T(α) = 0]
B -->|求像 R T| E[求 T(α₁)..T(αₙ) 张成]
B -->|求秩 零度| F[dim R T + dim N T = n]
C --> G[得出结论]
D --> G
E --> G
F --> G
```
## 通法步骤
### A. 验证线性变换
**核心**:$\forall \alpha, \beta \in V,\ \forall k, l \in F$,
$$
T(k\alpha + l\beta) = kT(\alpha) + lT(\beta)
$$
**Step 1**:验证 $T(\alpha + \beta) = T(\alpha) + T(\beta)$(加法保持)
**Step 2**:验证 $T(k\alpha) = kT(\alpha)$(数乘保持)
**等价合并**:直接验证 $T(k\alpha + l\beta) = kT(\alpha) + lT(\beta)$。
**反例速判**:
- 若 $T(\mathbf{0}) \neq \mathbf{0}$ → 必非线性
- 若 $T(\alpha + \beta) \neq T(\alpha) + T(\beta)$ → 必非线性
### B. 求核 $N(T)$
**定义**:$N(T) = \{\alpha \in V \mid T(\alpha) = \mathbf{0}\}$
**求法**:
1. 设 $\alpha = (x_1, \ldots, x_n)^T$
2. 解方程 $T(\alpha) = \mathbf{0}$(齐次线性方程组)
3. 化为齐次方程组的基础解系
**结果**:核是一个子空间,基础解系即为核的基。
### C. 求像 $R(T)$
**定义**:$R(T) = \{T(\alpha) \mid \alpha \in V\}$
**求法**:
1. 取 $V$ 的一组基 $\alpha_1, \ldots, \alpha_n$
2. 计算 $T(\alpha_1), \ldots, T(\alpha_n)$
3. 求 $T(\alpha_1), \ldots, T(\alpha_n)$ 的极大线性无关组
**结果**:像是一个子空间,该极大无关组即为像的基。
### D. 秩-零度定理
$$
\dim V = \dim R(T) + \dim N(T) = \text{r}(T) + \text{nullity}(T)
$$
**应用**:
- 求 $\dim R(T)$ 困难时,先求 $\dim N(T)$,再用公式
- 求 $\dim N(T)$ 困难时,先求 $\dim R(T)$,再用公式
### E. 特殊线性变换的判定技巧
| 变换 $T$ | 判定 |
|---------|------|
| $T(\alpha) = A\alpha$ | 必为线性(矩阵乘法) |
| $T(\alpha + \beta) = T(\alpha) + T(\beta)$ 但 $T(k\alpha) \neq kT(\alpha)$ | 非线性 |
| $T(\alpha) = c$(常数)| $T(\mathbf{0}) = c \neq \mathbf{0}$ → 非线性 |
## 常见陷阱
- **陷阱 1**:只验证 $T(\alpha + \beta) = T(\alpha) + T(\beta)$,忘了数乘
- **陷阱 2**:混淆"核"与"像"——$N(T)$ 是使 $T(\alpha) = \mathbf{0}$ 的 $\alpha$,$R(T)$ 是 $T(\alpha)$ 的集合
- **陷阱 3**:混淆"零空间"与"零变换"——$N(T)$ 是集合,$\mathcal{O}$ 是变换
- **陷阱 4**:求秩时忘记要用极大无关组
- **陷阱 5**:抽象空间中漏验零元(如 $T(\mathbf{0}) = \mathbf{0}$ 看似显然,实则需验证)
## 经典母题
### 母题 1:验证线性变换
> **题目**:设 $T: \mathbb{R}^3 \to \mathbb{R}^3$,$T(x, y, z) = (x + y, y + z, z + x)$。验证 $T$ 是线性变换。
**解法**:
设 $\alpha = (x_1, y_1, z_1), \beta = (x_2, y_2, z_2)$,$k, l \in \mathbb{R}$。
**Step 1:验证加法**
$$
T(\alpha + \beta) = T(x_1 + x_2, y_1 + y_2, z_1 + z_2) = ((x_1 + x_2) + (y_1 + y_2), (y_1 + y_2) + (z_1 + z_2), (z_1 + z_2) + (x_1 + x_2))
$$
$$
= (x_1 + y_1, y_1 + z_1, z_1 + x_1) + (x_2 + y_2, y_2 + z_2, z_2 + x_2) = T(\alpha) + T(\beta) \checkmark
$$
**Step 2:验证数乘**
$$
T(k\alpha) = T(kx_1, ky_1, kz_1) = (kx_1 + ky_1, ky_1 + kz_1, kz_1 + kx_1) = k(x_1 + y_1, y_1 + z_1, z_1 + x_1) = kT(\alpha) \checkmark
$$
**结论**:$T$ 是线性变换。
**复盘**:两个等式都成立 → 是线性变换。也可直接验证 $T(k\alpha + l\beta) = kT(\alpha) + lT(\beta)$。
---
### 母题 2:否定变换的线性
> **题目**:判断 $T: \mathbb{R}^2 \to \mathbb{R}^2$,$T(x, y) = (x + 1, y + 1)$ 是否为线性变换。
**解法**:
**反例 1**:$T(\mathbf{0}) = T(0, 0) = (1, 1) \neq (0, 0) = \mathbf{0}$ → $T(\mathbf{0}) \neq \mathbf{0}$。
**直接否定**:$T(\mathbf{0}) = \mathbf{0}$ 是线性变换的必要条件(由 $T(k\alpha) = kT(\alpha)$ 推出)。$T(\mathbf{0}) = (1, 1) \neq \mathbf{0}$ → 必然非线性。
**结论**:$T$ 不是线性变换。
**复盘**:$T(\mathbf{0}) \neq \mathbf{0}$ 是最快速的否定判据。
---
### 母题 3:求核 $N(T)$
> **题目**:$T: \mathbb{R}^3 \to \mathbb{R}^3$,$T(x, y, z) = (x + y, y + z, x - y)$,求 $N(T)$。
**解法**:
设 $T(x, y, z) = \mathbf{0}$,即
$$
\begin{cases} x + y = 0 \\ y + z = 0 \\ x - y = 0 \end{cases}
$$
由第 1、3 式:$x = -y$ 且 $x = y$ → $y = 0, x = 0$。
由第 2 式:$z = 0$。
**核**:$N(T) = \{(0, 0, 0)\}$,$\dim N(T) = 0$。
**矩阵法**:$A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & 0 \end{pmatrix}$,$\det A = ?$
$$
\det A = 1 \cdot (0 - (-1)) - 1 \cdot (0 - 1) + 0 = 1 + 1 = 2 \neq 0
$$
→ $A$ 满秩 → $Ax = 0$ 只有零解 → $\dim N(T) = 0$ ✓
**复盘**:$\det A \neq 0$ 时 $N(T) = \{\mathbf{0}\}$。
---
### 母题 4:求像 $R(T)$ 与秩
> **题目**:$T: \mathbb{R}^3 \to \mathbb{R}^2$,$T(x, y, z) = (x + y, y + z)$,求 $R(T)$ 和 $\text{r}(T)$。
**解法**:
**方法一:求 $\dim R(T)$**
设 $A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \end{pmatrix}$,对 $A$ 行阶梯化:
$$
A \xrightarrow{r_1 - r_2} \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 0 & 1 & 1 \end{pmatrix}
$$
2 个主元 → $\text{r}(A) = 2$ → $\dim R(T) = 2$。
**方法二:求像的基**
取 $\alpha_1 = (1, 0, 0)^T, \alpha_2 = (0, 1, 0)^T, \alpha_3 = (0, 0, 1)^T$(标准基):
$$
T(\alpha_1) = (1, 0)^T, \quad T(\alpha_2) = (1, 1)^T, \quad T(\alpha_3) = (0, 1)^T
$$
显然 $(1, 0)^T, (1, 1)^T, (0, 1)^T$ 张成 $\mathbb{R}^2$。
**结论**:$R(T) = \mathbb{R}^2$,$\text{r}(T) = 2$。
**核-零度验证**:$\dim R(T) + \dim N(T) = 3$ → $\dim N(T) = 1$(解方程 $x + y = 0, y + z = 0$ → $x = -y, z = -y$ → 基础解系 $(1, -1, 1)^T$)。
**复盘**:求像有两种方法——**矩阵求秩**或**求像的基**,结果一致。
---
### 母题 5:秩-零度定理的应用
> **题目**:$T: \mathbb{R}^5 \to \mathbb{R}^3$ 是线性变换,已知 $\dim R(T) = 2$,求 $\dim N(T)$。
**解法**:
由秩-零度定理:
$$
\dim V = \dim R(T) + \dim N(T)
$$
$$
5 = 2 + \dim N(T)
$$
$$
\dim N(T) = 3
$$
**结论**:$\dim N(T) = 3$。
**复盘**:秩-零度定理是**线性变换理论的核心**,必背。
---
### 母题 6:抽象空间中的线性变换
> **题目**:$V = P[x]_2$(次数 $\le 2$ 的多项式),$T(p(x)) = p'(x)$(求导)。验证 $T$ 是线性变换,求 $N(T)$、$R(T)$、$\text{r}(T)$。
**解法**:
**验证线性**:
- $T(p + q) = (p + q)' = p' + q' = T(p) + T(q)$ ✓
- $T(kp) = (kp)' = kp' = kT(p)$ ✓
→ $T$ 是线性变换。
**求核 $N(T)$**:
$T(p(x)) = 0 \Leftrightarrow p'(x) = 0 \Leftrightarrow p(x)$ 是常数多项式。
**核**:$N(T) = \{c \mid c \in \mathbb{R}\}$,$\dim N(T) = 1$。
**求像 $R(T)$**:
$T(p(x)) = p'(x)$ 是次数 $\le 1$ 的多项式,即 $R(T) = P[x]_1$。
**秩**:$\text{r}(T) = \dim P[x]_1 = 2$。
**秩-零度验证**:$\dim N(T) + \dim R(T) = 1 + 2 = 3 = \dim P[x]_2$ ✓
**复盘**:抽象空间(多项式、矩阵、函数)中的线性变换,判定方法相同。
---
### 母题 7:复合变换的线性
> **题目**:$T_1, T_2$ 都是 $V \to V$ 的线性变换,证明 $T_1 \circ T_2$(先 $T_2$ 后 $T_1$)也是线性变换。
**证法**:
$$
(T_1 \circ T_2)(k\alpha + l\beta) = T_1(T_2(k\alpha + l\beta)) = T_1(kT_2(\alpha) + lT_2(\beta))
$$
$$
= kT_1(T_2(\alpha)) + lT_1(T_2(\beta)) = k(T_1 \circ T_2)(\alpha) + l(T_1 \circ T_2)(\beta)
$$
故 $T_1 \circ T_2$ 是线性变换。
**复盘**:复合变换保持线性。**注意**:$T_1 \circ T_2 \neq T_2 \circ T_1$(乘法不一定交换)。
---
> **口诀**:
> - **验证线性**:$T(k\alpha + l\beta) = kT(\alpha) + lT(\beta)$
> - **快速否定**:$T(\mathbf{0}) \neq \mathbf{0}$ → 非线性
> - **求核**:解 $T(\alpha) = \mathbf{0}$
> - **求像**:求 $T(\alpha_1), \ldots, T(\alpha_n)$ 的极大无关组
> - **秩-零度**:$\dim V = \dim R(T) + \dim N(T)$