Files
2026-10-04 11:44:56 +08:00

123 lines
3.8 KiB
Markdown
Raw Permalink Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
# 题型七:正定性的判定
## 识别特征
- 问二次型/矩阵**是否正定**
- 求使 $A$ 正定的**参数范围**
- 涉及**顺序主子式**或**特征值**
## 解题流程
```mermaid
flowchart TD
A[识别:正定判定] --> B{用什么判据?}
B -->|具体矩阵| C[顺序主子式 Δₖ]
B -->|已知特征值| D[特征值全正]
B -->|抽象矩阵| E["A=CᵀC<br>合同 E"]
C --> F{全部 Δₖ>0?}
F -->|是| G[正定]
F -->|否| H{其他类型}
D --> I{全 λ>0?}
I -->|是| G
I -->|否| J{部分负?}
E --> K{存在可逆 C?}
K -->|是| G
H --> L[见判定表]
J --> L
```
## 通法步骤
### 1. 顺序主子式法(最常用)⭐⭐⭐
对 $n$ 阶实对称矩阵 $A$,计算:
$$
\Delta_1 = |a_{11}|, \quad \Delta_2 = \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} \\ a_{21} & a_{22} \end{vmatrix}, \quad \ldots, \quad \Delta_n = |A|
$$
### 2. 判定速查表 ⭐
| 类型 | 顺序主子式条件 |
|------|--------------|
| **正定** | $\Delta_1, \Delta_2, \ldots, \Delta_n > 0$(**全正**) |
| **负定** | $-\Delta_1, \Delta_2, -\Delta_3, \ldots > 0$(**交替正**) |
| **半正定** | $\Delta_k \ge 0$($k=1,\ldots,n$)且 $\det A = 0$ |
| **半负定** | $(-1)^k \Delta_k \ge 0$ 且 $\det A = 0$ |
| **不定** | 不满足以上任一 |
### 3. 特征值法(辅助判定)
- 正定 ⇔ **所有特征值 > 0**
- 半正定 ⇔ 所有特征值 ≥ 0(且 $\det A = 0$)
### 4. 抽象判定法
- 正定 ⇔ 存在可逆 $C$ 使 $A = C^T C$
- 正定 ⇔ $A$ 与 $E$ 合同($A \simeq E$)
### 5. 含参问题
通常设 $\Delta_1 > 0, \Delta_2 > 0, \ldots$,解不等式组取交集。
## 常见陷阱
- **顺序主子式 ≠ 主子式**:必须取**前 $k$ 行前 $k$ 列**
- **半正定的判定**:所有 $\Delta_k \ge 0$ **且** $\det A = 0$
- **正定等价条件**有 6 个(见 Ch05 §1.7),需灵活选用
- **判定负定**时记 $(-1)^k \Delta_k > 0$,不是简单 $\Delta_k < 0$
- 含参问题中 $\Delta_n > 0$ 往往是**最严格**的限制
## 经典母题
> **题目**:判断矩阵 $A = \begin{pmatrix} 2 & -1 & 0 \\ -1 & 2 & -1 \\ 0 & -1 & 2 \end{pmatrix}$ 是否正定。
**解**:
**Step 1**:$\Delta_1 = 2 > 0$ ✓
**Step 2**:$\Delta_2 = \begin{vmatrix} 2 & -1 \\ -1 & 2 \end{vmatrix} = 4 - 1 = 3 > 0$ ✓
**Step 3**:$\Delta_3 = \det A$(按第 1 行展开):
$$
\det A = 2 \cdot \begin{vmatrix} 2 & -1 \\ -1 & 2 \end{vmatrix} - (-1) \cdot \begin{vmatrix} -1 & -1 \\ 0 & 2 \end{vmatrix} = 2 \cdot 3 + 1 \cdot (-2) = 6 - 2 = 4 > 0
$$
所有顺序主子式全正 → **$A$ 正定**。
**复盘**:三对角矩阵可逐行展开计算行列式。
---
> **题目(变式)**:$A = \begin{pmatrix} 1 & a & 1 \\ a & 2 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{pmatrix}$ 正定,求 $a$ 的范围。
**解**:
**$\Delta_1 = 1 > 0$** ✓(恒成立)
**$\Delta_2 = \begin{vmatrix} 1 & a \\ a & 2 \end{vmatrix} = 2 - a^2 > 0 \Rightarrow -\sqrt{2} < a < \sqrt{2}$**
**$\Delta_3 = \det A$**:
$$
\det A = 1 \cdot (2 - 1) - a \cdot (a - 1) + 1 \cdot (a - 2) = 1 - a^2 + a + a - 2 = -a^2 + 2a - 1 = -(a-1)^2
$$
$\Delta_3 = -(a-1)^2 \ge 0$,且 $\Delta_3 > 0$ 要求 $a \neq 1$。
**交集**:$\Delta_1 > 0$(恒满足),$\Delta_2 > 0 \Rightarrow -\sqrt{2} < a < \sqrt{2}$,$\Delta_3 > 0 \Rightarrow a \neq 1$
最终:**$a \in (-\sqrt{2}, \sqrt{2}) \setminus \{1\}$**
> ⚠️ 这里注意:$\Delta_3$ 在 $a = 1$ 时为零,$A$ 半正定而非正定。
---
> **题目(变式 2)**:证明 $A = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{pmatrix}$ 半正定(不是正定)。
**证**:
- $\Delta_1 = 1 > 0$
- $\Delta_2 = \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = 0 \ge 0$
- $\Delta_3 = \det A = 0$(行成比例)
$\Delta_k \ge 0$ 全部成立,且 $\det A = 0$ → **半正定**。
特征值:$A$ 的特征值为 $3, 0, 0$,也说明半正定。