first commit: 机械设计/机械原理考研笔记(齿轮、轮系知识点 + 配图 + 练习 + 考纲对照)
@@ -0,0 +1,20 @@
|
|||||||
|
# ===== 参考资料(体积大 310M,仅本地保留,不纳入版本库)=====
|
||||||
|
知识库/
|
||||||
|
|
||||||
|
# ===== 工具工作数据(本机专属,无需同步)=====
|
||||||
|
.workbuddy/
|
||||||
|
|
||||||
|
# ===== Obsidian 会话状态(易变,无需同步)=====
|
||||||
|
.obsidian/workspace.json
|
||||||
|
.obsidian/workspace-mobile.json
|
||||||
|
.obsidian/cache
|
||||||
|
|
||||||
|
# ===== 系统文件 =====
|
||||||
|
.DS_Store
|
||||||
|
Thumbs.db
|
||||||
|
desktop.ini
|
||||||
|
|
||||||
|
# ===== 临时文件 =====
|
||||||
|
*.tmp
|
||||||
|
~$*
|
||||||
|
*.zip
|
||||||
@@ -0,0 +1 @@
|
|||||||
|
{}
|
||||||
@@ -0,0 +1 @@
|
|||||||
|
{}
|
||||||
@@ -0,0 +1,3 @@
|
|||||||
|
[
|
||||||
|
"position-restore"
|
||||||
|
]
|
||||||
@@ -0,0 +1,33 @@
|
|||||||
|
{
|
||||||
|
"file-explorer": true,
|
||||||
|
"global-search": true,
|
||||||
|
"switcher": true,
|
||||||
|
"graph": true,
|
||||||
|
"backlink": true,
|
||||||
|
"canvas": true,
|
||||||
|
"outgoing-link": true,
|
||||||
|
"tag-pane": true,
|
||||||
|
"footnotes": false,
|
||||||
|
"properties": true,
|
||||||
|
"page-preview": true,
|
||||||
|
"daily-notes": true,
|
||||||
|
"templates": true,
|
||||||
|
"note-composer": true,
|
||||||
|
"command-palette": true,
|
||||||
|
"slash-command": false,
|
||||||
|
"editor-status": true,
|
||||||
|
"bookmarks": true,
|
||||||
|
"markdown-importer": false,
|
||||||
|
"zk-prefixer": false,
|
||||||
|
"random-note": false,
|
||||||
|
"outline": true,
|
||||||
|
"word-count": true,
|
||||||
|
"slides": false,
|
||||||
|
"audio-recorder": false,
|
||||||
|
"workspaces": false,
|
||||||
|
"file-recovery": true,
|
||||||
|
"publish": false,
|
||||||
|
"sync": true,
|
||||||
|
"bases": true,
|
||||||
|
"webviewer": false
|
||||||
|
}
|
||||||
@@ -0,0 +1,22 @@
|
|||||||
|
{
|
||||||
|
"collapse-filter": true,
|
||||||
|
"search": "",
|
||||||
|
"showTags": false,
|
||||||
|
"showAttachments": false,
|
||||||
|
"hideUnresolved": false,
|
||||||
|
"showOrphans": true,
|
||||||
|
"collapse-color-groups": true,
|
||||||
|
"colorGroups": [],
|
||||||
|
"collapse-display": true,
|
||||||
|
"showArrow": false,
|
||||||
|
"textFadeMultiplier": 0,
|
||||||
|
"nodeSizeMultiplier": 1,
|
||||||
|
"lineSizeMultiplier": 1,
|
||||||
|
"collapse-forces": true,
|
||||||
|
"centerStrength": 0.518713248970312,
|
||||||
|
"repelStrength": 10,
|
||||||
|
"linkStrength": 1,
|
||||||
|
"linkDistance": 250,
|
||||||
|
"scale": 1,
|
||||||
|
"close": true
|
||||||
|
}
|
||||||
@@ -0,0 +1,10 @@
|
|||||||
|
{
|
||||||
|
"id": "position-restore",
|
||||||
|
"name": "Position Restore",
|
||||||
|
"version": "1.5.0",
|
||||||
|
"minAppVersion": "1.13.0",
|
||||||
|
"description": "Restore cursor and scroll position for each note across sessions and devices — exact landing, no jump — with VSCode-style back/forward navigation history.",
|
||||||
|
"author": "aisahpA",
|
||||||
|
"authorUrl": "https://github.com/aisahpA",
|
||||||
|
"isDesktopOnly": false
|
||||||
|
}
|
||||||
@@ -0,0 +1 @@
|
|||||||
|
{"schema":3,"lastPositions":{"README.md":{"s":24,"t":1791901526470},"笔记/考纲-课件覆盖对照.md":{"s":53,"t":1791902638219},"笔记/练习-齿轮-答案卷.md":{"s":33,"t":1791903439239},"笔记/知识点-齿轮(知识库整合).md":{"s":39,"c":[48,0,48,0],"t":1791904899132},"笔记/练习-齿轮-题目卷.md":{"s":138,"c":[106,3,106,3],"t":1791905153442},"笔记/知识点-轮系(齿轮系及其设计).md":{"s":61,"c":[67,0,67,0],"t":1791905157974}}}
|
||||||
@@ -0,0 +1,166 @@
|
|||||||
|
# 机械原理与机械设计 · 考研复习笔记库
|
||||||
|
|
||||||
|
> 把"扫描版 / 图片版课件"转成**可检索、可复习、可自测**的结构化笔记。
|
||||||
|
> 课程:**机械原理与机械设计(天津大学 · 张策主编教材体系)**
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 一、考试信息(803 科目)
|
||||||
|
|
||||||
|
| 项目 | 内容 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| 专业代码 | 080200(机械工程·学硕)、085501(机械工程·专硕) |
|
||||||
|
| 考试科目代码 / 名称 | **803 / 机械原理与机械设计** |
|
||||||
|
| 考试形式 | 笔试,**3 小时,满分 150 分** |
|
||||||
|
| 参考书 | 《机械原理与机械设计》(上、下册)**第 4 版,张策 主编,机械工业出版社** |
|
||||||
|
|
||||||
|
**试卷结构**
|
||||||
|
|
||||||
|
| 部分 | 占比 | 题型及比例 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 机械原理 | 50% | 填空、选择 10%~20%;计算、图解分析 **80%~90%** |
|
||||||
|
| 机械设计 | 50% | 填空、选择 20%~30%;分析、简答 10%~15%;计算、结构设计 **55%~70%** |
|
||||||
|
|
||||||
|
> 大纲原文见 `考试大纲/803_机械原理与机械设计_考试大纲.pdf`。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 二、考试大纲要点
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 机械原理部分(占 50%)
|
||||||
|
|
||||||
|
1. **机构的组成和结构分析**:结构分析、自由度计算、拆杆组、确定机构级别。
|
||||||
|
2. **平面机构的运动分析**:速度瞬心法、相对运动图解法、平面矢量复数极坐标表示法、整体运动分析法。
|
||||||
|
3. **平面机构的力分析**:动态静力分析、平衡力/平衡力矩的解析确定、机械效率与运动副摩擦及自锁。
|
||||||
|
4. **平面连杆机构及其设计**:类型与特点、运动和动力特性、刚体位移矩阵、刚体导引/函数生成/轨迹生成机构综合、按行程速度变化系数综合。
|
||||||
|
5. **凸轮机构及其设计**:从动件运动规律、平面凸轮廓线设计、基本尺寸确定。
|
||||||
|
6. **齿轮机构及其设计**:特点、渐开线标准直齿圆柱齿轮基本参数与尺寸、啮合传动、加工原理、变位齿轮传动、几何设计、斜齿轮、蜗杆与直齿锥齿轮。
|
||||||
|
7. **轮系及其设计**:定轴 / 周转 / 复合轮系传动比计算、轮系功用。
|
||||||
|
8. **其他常用机构**:间歇运动机构、组合机构、螺旋机构的运动特点。
|
||||||
|
9. **机器的运转和调速**:多自由度/单自由度系统动力学分析、速度波动及调节、飞轮设计。
|
||||||
|
10. **机械的平衡**:目的与分类、刚性转子平衡设计、平衡试验。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 机械设计部分(占 50%)
|
||||||
|
|
||||||
|
1. 机械零件工作能力及计算准则。
|
||||||
|
2. 与工程实践结合的疲劳强度计算、摩擦、磨损及润滑。
|
||||||
|
3. 连接(螺纹组合计算、键、花键、过盈)强度校核。
|
||||||
|
4. 机械传动(带、链、**齿轮、蜗杆**)的传动特点和设计方法。
|
||||||
|
5. 轴的强度校核方法。
|
||||||
|
6. 滚动轴承组合结构设计与寿命计算、滑动轴承传动特点。
|
||||||
|
7. 联轴器和离合器的传动特点。
|
||||||
|
8. 弹簧基本知识(材料特点、特性线、旋绕比、强度、刚度)。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 三、目录结构
|
||||||
|
|
||||||
|
```
|
||||||
|
机械设计笔记/
|
||||||
|
├── README.md ← 本文件(项目说明)
|
||||||
|
├── 欢迎.md ← Obsidian 默认文件(可删)
|
||||||
|
├── 考试大纲/
|
||||||
|
│ └── 803_机械原理与机械设计_考试大纲.pdf
|
||||||
|
├── 知识库/
|
||||||
|
│ ├── {3}--资源/ ← 天大配套课件(以「机械设计」各章为主)
|
||||||
|
│ └── 补充资源/
|
||||||
|
│ └── 机械原理PPT/ ← 「机械原理」全套课件 00~11(与考纲逐章对应)
|
||||||
|
└── 笔记/ ← 全部笔记产物
|
||||||
|
├── 知识点-齿轮(知识库整合).md
|
||||||
|
├── 知识点-轮系(齿轮系及其设计).md
|
||||||
|
├── 练习-齿轮-题目卷.md
|
||||||
|
├── 练习-齿轮-答案卷.md
|
||||||
|
└── images/ ← 配图(PNG)+ 绘图脚本
|
||||||
|
├── gen_figures.py (齿轮配图:fig01 ~ fig12)
|
||||||
|
└── gen_figures_geartrain.py (轮系配图:figG01 ~ figG11)
|
||||||
|
```
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 四、知识库资源说明
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. `知识库/{3}--资源/` —— 以「机械设计」各章为主
|
||||||
|
|
||||||
|
天大《机械原理与机械设计》配套课件,编号形式为 `(N)--标题`。要点:
|
||||||
|
|
||||||
|
- **PDF 与 PPT 大量互为同一份内容**(如 `(22)第18章齿轮传动.pdf` = `(95)….ppt`),**抽取文本优先用 PDF**。
|
||||||
|
- **机械设计部分**章节齐全(第 13 ~ 26 章):
|
||||||
|
|
||||||
|
| 章 | 文件 | 章 | 文件 |
|
||||||
|
|---|---|---|---|
|
||||||
|
| 13 机械零件设计基础 | (17)/(90) | 20 轴的设计计算 | (15)/(88) |
|
||||||
|
| 14 螺纹联接 | (18)/(91) | 21 滚动轴承 | (14)/(87) |
|
||||||
|
| 15 轴毂联接 | (19)/(92) | 22 滑动轴承 | (10)/(83) |
|
||||||
|
| 16 螺旋传动 | (20)/(93) | 23 联轴器 | (12)/(85) |
|
||||||
|
| 17 带传动和链传动 | (21)/(94) | 24 弹簧 | (13)/(86) |
|
||||||
|
| 18 齿轮传动 | (22)/(95) | 26 轴系设计 | (11)/(84) |
|
||||||
|
| 19 蜗杆传动 | (16)/(89) | | |
|
||||||
|
|
||||||
|
- **机械原理部分**在该目录内**课件很少**:仅 `(36)/(97) 第八章 齿轮机构`、`(37~39) 第二章 第一/二/三节`(机构分析),其余为 `(40~53) 绪论/机械史`、`(54~81) 习题试卷`。机械原理的完整讲授课件见下方"补充资源"。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. `知识库/补充资源/机械原理PPT/` —— 「机械原理」全套课件 00~11 ★
|
||||||
|
|
||||||
|
**补齐了机械原理的全部章节**,编号与考试大纲逐条对应:
|
||||||
|
|
||||||
|
| 文件 | 对应考纲条目 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| `00 绪论.ppt` | (绪论) |
|
||||||
|
| `01 机构的结构分析.ppt` | ① 机构的组成和结构分析 |
|
||||||
|
| `02 平面机构的运动分析.ppt` | ② 平面机构的运动分析 |
|
||||||
|
| `03 平面机构的力分析.ppt` | ③ 平面机构的力分析 |
|
||||||
|
| `04 机械的平衡.ppt` | ⑩ 机械的平衡 |
|
||||||
|
| `05 平面连杆机构及其设计.ppt` | ④ 平面连杆机构及其设计 |
|
||||||
|
| `06 凸轮机构及其设计.ppt` | ⑤ 凸轮机构及其设计 |
|
||||||
|
| `07 齿轮机构及其设计.ppt` | ⑥ 齿轮机构及其设计 |
|
||||||
|
| `08 齿轮系及其设计.ppt` | ⑦ 轮系及其设计 |
|
||||||
|
| `09 其它常用机构和组合机构.ppt` | ⑧ 其他常用机构 |
|
||||||
|
| `10 机械的运转与速度波动的调速.ppt` | ⑨ 机器的运转和调速 |
|
||||||
|
| `11 机械传动系统方案设计.ppt` | (传动系统方案设计) |
|
||||||
|
|
||||||
|
> ⚠️ `.ppt` 为**老式 OLE2 二进制格式**,纯 Python 不易直接解析;抽文本时建议先转成 `.pptx`(PowerPoint/WPS 另存为,或让课程方提供 `.pptx` 版)。本项目整理轮系时即使用 `08 齿轮系及其设计.pptx`。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 版权
|
||||||
|
|
||||||
|
以上课件均为教材配套教学资源,版权归天大教研室 / 机械工业出版社,**仅作个人考研复习用**,请勿传播或商用。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 五、工作流(本项目标准流程)
|
||||||
|
|
||||||
|
1. **字幕 → 笔记**:`.srt` 去时间轴 → 分段 → 提取正文 → 纠正同音错字 → 结构化整理。
|
||||||
|
2. **课件 → 笔记**:
|
||||||
|
- `.pdf` → PyMuPDF(`page.get_text("text")`)抽文本;
|
||||||
|
- `.pptx` → 用 `tencent-pptx` skill 或 python-pptx 逐页导出文本框内容;
|
||||||
|
- `.ppt`(老式二进制)→ **先转 `.pptx`** 再抽。
|
||||||
|
3. **配图**:用 `笔记/images/` 下的脚本**程序化生成**(matplotlib/numpy 几何精确作图,**禁止 AI 扩散式生图**),300 dpi,图片以相对路径嵌入笔记。
|
||||||
|
4. **出题**:按 **判断题 + 简答/分析题 + 计算题** 三类,**题目卷与答案卷分离**为两份文件。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 环境与工具
|
||||||
|
|
||||||
|
- 托管 venv:`C:\Users\Wang Ling\.workbuddy\binaries\python\envs\default`(已装 `pymupdf`、`matplotlib`、`numpy`)
|
||||||
|
- 装包需走代理:`export http_proxy=http://127.0.0.1:7897 https_proxy=http://127.0.0.1:7897`
|
||||||
|
- 注意:numpy 2.x 下 `float(np.array([x]))` 会报错,且 `float()` 不能作用于 1 维数组;PyMuPDF 新包名为 `import pymupdf as fitz`。
|
||||||
|
- 已装 skill:`matplotlib`(用户级 `~/.workbuddy/skills/matplotlib`)。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 六、复习进度
|
||||||
|
|
||||||
|
| 模块 | 知识点笔记 | 配图 | 练习(题目/答案) | 状态 |
|
||||||
|
|---|---|---|---|---|
|
||||||
|
| 机械原理·齿轮机构(第八章) | ✅ | ✅ 12 张 | ✅ | **已完成** |
|
||||||
|
| 机械设计·齿轮传动(第18章) | ✅(并入"知识库整合"一份) | ✅ | ✅ | **已完成** |
|
||||||
|
| 机械原理·轮系(齿轮系及其设计) | ✅ | ✅ 11 张 | ⬜ | 知识点完成,练习待做 |
|
||||||
|
| 机械原理·其余章节 | ⬜ | ⬜ | ⬜ | 未开始(课件已备:补充资源 01~06、09~11) |
|
||||||
|
| 机械设计·第 13~26 章 | ⬜ | ⬜ | ⬜ | 未开始(课件已备:蜗杆传动等) |
|
||||||
|
|
||||||
|
> **说明**:齿轮部分(机械原理第八章 + 机械设计第18章)合并整理为 `笔记/知识点-齿轮(知识库整合).md`(含 12 张程序化配图);轮系为 `笔记/知识点-轮系(齿轮系及其设计).md`(含 11 张程序化配图)。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 七、命名与格式约定
|
||||||
|
|
||||||
|
- 知识点笔记:`知识点-XXX.md`
|
||||||
|
- 练习:`练习-XXX-题目卷.md` + `练习-XXX-答案卷.md`(**答案与题目必须分离**)
|
||||||
|
- 图片:`笔记/images/figNN_描述.png`(齿轮)/ `figGNN_描述.png`(轮系),脚本自包含、可一键重生成
|
||||||
|
- 本库为 Obsidian 仓库,笔记间可用 `[[双链]]` 互联
|
||||||
@@ -0,0 +1,5 @@
|
|||||||
|
这是你的新*仓库*。
|
||||||
|
|
||||||
|
写点笔记,[[创建链接]],或者试一试[导入器](https://help.obsidian.md/Plugins/Importer)插件!
|
||||||
|
|
||||||
|
当你准备好了,就将该笔记文件删除,使这个仓库为你所用。
|
||||||
|
After Width: | Height: | Size: 130 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 119 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 318 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 186 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 204 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 60 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 203 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 136 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 160 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 174 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 126 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 137 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 194 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 259 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 333 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 257 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 355 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 272 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 306 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 323 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 212 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 391 KiB |
|
After Width: | Height: | Size: 349 KiB |
@@ -0,0 +1,754 @@
|
|||||||
|
# -*- coding: utf-8 -*-
|
||||||
|
"""
|
||||||
|
《知识点-齿轮》配图生成脚本
|
||||||
|
- 全部为**几何/数学作图**(渐开线方程、齿廓展成、摆线包络、受力分解…),非生成式 AI。
|
||||||
|
- 参照 matplotlib skill:OO 接口、300 dpi、留白构图、注释框避让、引线标注。
|
||||||
|
运行:python gen_figures.py → 同目录输出 figXX_*.png
|
||||||
|
"""
|
||||||
|
import os
|
||||||
|
import numpy as np
|
||||||
|
import matplotlib
|
||||||
|
matplotlib.use("Agg")
|
||||||
|
import matplotlib.pyplot as plt
|
||||||
|
from matplotlib.patches import Polygon, Arc
|
||||||
|
|
||||||
|
for fp in [r"C:/Windows/Fonts/simhei.ttf", r"C:/Windows/Fonts/msyh.ttc"]:
|
||||||
|
if os.path.exists(fp):
|
||||||
|
try:
|
||||||
|
matplotlib.font_manager.fontManager.addfont(fp)
|
||||||
|
except Exception:
|
||||||
|
pass
|
||||||
|
plt.rcParams.update({
|
||||||
|
"font.sans-serif": ["SimHei", "Microsoft YaHei"],
|
||||||
|
"axes.unicode_minus": False,
|
||||||
|
"savefig.bbox": "tight",
|
||||||
|
"figure.facecolor": "white",
|
||||||
|
"savefig.facecolor": "white",
|
||||||
|
})
|
||||||
|
|
||||||
|
OUT = os.path.dirname(os.path.abspath(__file__))
|
||||||
|
DPI = 300
|
||||||
|
|
||||||
|
C_MAIN = "#1a1a1a"
|
||||||
|
C_BLUE = "#1f6fb2"
|
||||||
|
C_RED = "#d62728"
|
||||||
|
C_GREEN = "#2ca02c"
|
||||||
|
C_ORANGE = "#e6791b"
|
||||||
|
C_PURPLE = "#8e44ad"
|
||||||
|
C_GRAY = "#9a9a9a"
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def inv(a):
|
||||||
|
return np.tan(a) - a
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def new_ax(w=7.6, h=5.6):
|
||||||
|
fig, ax = plt.subplots(figsize=(w, h))
|
||||||
|
ax.set_aspect("equal")
|
||||||
|
ax.axis("off")
|
||||||
|
return fig, ax
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def save(fig, name):
|
||||||
|
fig.savefig(os.path.join(OUT, name), dpi=DPI)
|
||||||
|
plt.close(fig)
|
||||||
|
print("saved:", name)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def arc(cx, cy, r, a0, a1, n=240):
|
||||||
|
t = np.radians(np.linspace(a0, a1, n))
|
||||||
|
return cx + r * np.cos(t), cy + r * np.sin(t)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def note(ax, x, y, s, fs=11, ha="left", va="top", ec="#d5d5d5", fc="white"):
|
||||||
|
ax.text(x, y, s, fontsize=fs, ha=ha, va=va, zorder=10, linespacing=1.6,
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.45", fc=fc, ec=ec, alpha=0.96))
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 渐开线 / 齿廓 生成
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def gear_profile(z, m, alpha_deg=20.0, x=0.0, ha_star=1.0, c_star=0.25,
|
||||||
|
nf=60, one_tooth=None):
|
||||||
|
"""渐开线直齿圆柱齿轮齿廓点集。one_tooth 指定则只生成单个齿。"""
|
||||||
|
z = int(round(z))
|
||||||
|
a = np.radians(alpha_deg)
|
||||||
|
r = m * z / 2.0
|
||||||
|
rb = r * np.cos(a)
|
||||||
|
ra = r + (ha_star + x) * m
|
||||||
|
rf = r - (ha_star + c_star - x) * m
|
||||||
|
s = np.pi * m / 2 + 2 * x * m * np.tan(a)
|
||||||
|
inva = inv(a)
|
||||||
|
hp = s / (2 * r)
|
||||||
|
|
||||||
|
def half_ang(rk):
|
||||||
|
rk = np.maximum(rk, rb)
|
||||||
|
ak = np.arccos(np.clip(rb / rk, -1, 1))
|
||||||
|
return hp - (inv(ak) - inva)
|
||||||
|
|
||||||
|
r0 = max(rb, rf)
|
||||||
|
h0 = float(np.asarray(half_ang(r0)).reshape(()))
|
||||||
|
hA = float(np.asarray(half_ang(ra)).reshape(()))
|
||||||
|
idxs = range(z) if one_tooth is None else [one_tooth]
|
||||||
|
pts = []
|
||||||
|
for i in idxs:
|
||||||
|
phi = 2 * np.pi * i / z
|
||||||
|
pts.append((rf * np.cos(phi - h0), rf * np.sin(phi - h0)))
|
||||||
|
rk = np.linspace(r0, ra, nf)
|
||||||
|
ang = phi - half_ang(rk)
|
||||||
|
pts += list(zip(rk * np.cos(ang), rk * np.sin(ang)))
|
||||||
|
for aa in np.linspace(phi - hA, phi + hA, 12)[1:]:
|
||||||
|
pts.append((ra * np.cos(aa), ra * np.sin(aa)))
|
||||||
|
rk = np.linspace(ra, r0, nf)
|
||||||
|
ang = phi + half_ang(rk)
|
||||||
|
pts += list(zip(rk * np.cos(ang), rk * np.sin(ang)))
|
||||||
|
phin = 2 * np.pi * (i + 1) / z
|
||||||
|
for aa in np.linspace(phi + h0, phin - h0, 12)[1:]:
|
||||||
|
pts.append((rf * np.cos(aa), rf * np.sin(aa)))
|
||||||
|
return np.array(pts)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图1 渐开线的形成
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig01():
|
||||||
|
rb = 1.0
|
||||||
|
ts = np.linspace(0, 1.25, 600)
|
||||||
|
x = rb * (np.cos(ts) + ts * np.sin(ts))
|
||||||
|
y = rb * (np.sin(ts) - ts * np.cos(ts))
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(7.6, 5.8)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, rb, 0, 360), color=C_MAIN, lw=1.8)
|
||||||
|
ax.plot(x, y, color=C_BLUE, lw=2.6)
|
||||||
|
ax.plot(0, 0, "ko", ms=5)
|
||||||
|
ax.text(0.03, -0.16, "O", fontsize=13)
|
||||||
|
ax.plot([0, rb], [0, 0], "k--", lw=1.0)
|
||||||
|
ax.text(rb * 0.45, -0.16, r"$r_b$", fontsize=14)
|
||||||
|
ax.plot(rb, 0, "o", color=C_RED, ms=6)
|
||||||
|
ax.text(rb + 0.04, -0.06, "A", color=C_RED, fontsize=13)
|
||||||
|
|
||||||
|
t0 = 0.95
|
||||||
|
Bx, By = rb * np.cos(t0), rb * np.sin(t0)
|
||||||
|
Kx = rb * (np.cos(t0) + t0 * np.sin(t0))
|
||||||
|
Ky = rb * (np.sin(t0) - t0 * np.cos(t0))
|
||||||
|
ax.plot([Bx, Kx], [By, Ky], color=C_GREEN, lw=2.2)
|
||||||
|
ax.plot([0, Bx], [0, By], "k--", lw=0.9)
|
||||||
|
ax.plot([0, Kx], [0, Ky], color=C_MAIN, lw=1.0)
|
||||||
|
ax.plot(Bx, By, "o", color=C_GREEN, ms=6)
|
||||||
|
ax.text(Bx - 0.02, By + 0.09, "B", color=C_GREEN, fontsize=13)
|
||||||
|
ax.plot(Kx, Ky, "o", color=C_RED, ms=6)
|
||||||
|
ax.text(Kx + 0.04, Ky + 0.03, "K", color=C_RED, fontsize=13)
|
||||||
|
ax.text(Kx * 0.5 + 0.05, Ky * 0.5 + 0.06, r"$r_K$", fontsize=13)
|
||||||
|
|
||||||
|
angK = np.degrees(np.arctan2(Ky, Kx))
|
||||||
|
ax.add_patch(Arc((0, 0), 0.66, 0.66, theta1=0, theta2=angK,
|
||||||
|
color=C_PURPLE, lw=1.6))
|
||||||
|
ax.text(0.37, 0.07, r"$\theta_K$", color=C_PURPLE, fontsize=14)
|
||||||
|
n_ang = np.degrees(np.arctan2(By - Ky, Bx - Kx))
|
||||||
|
v_ang = np.degrees(np.arctan2(Kx, -Ky))
|
||||||
|
ax.add_patch(Arc((Kx, Ky), 0.46, 0.46, theta1=min(n_ang, v_ang),
|
||||||
|
theta2=max(n_ang, v_ang), color=C_ORANGE, lw=1.6))
|
||||||
|
ax.text(Kx - 0.16, Ky + 0.10, r"$\alpha_K$", color=C_ORANGE, fontsize=14)
|
||||||
|
|
||||||
|
ax.text(1.22, 1.18, "渐开线", color=C_BLUE, fontsize=13)
|
||||||
|
ax.text(0.60, 0.60, "发生线", color=C_GREEN, fontsize=13, rotation=38)
|
||||||
|
ax.text(-0.98, 0.30, "基圆", color=C_MAIN, fontsize=13)
|
||||||
|
note(ax, -1.15, -0.55,
|
||||||
|
"发生线沿基圆纯滚动时,\n其上一点的轨迹即为该基圆的渐开线\n"
|
||||||
|
r"$\theta_K=\tan\alpha_K-\alpha_K=\mathrm{inv}\,\alpha_K$", fs=10.5)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-1.25, 2.25)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-1.35, 1.75)
|
||||||
|
save(fig, "fig01_involute_form.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图2 压力角随半径变化
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig02():
|
||||||
|
rb = 1.0
|
||||||
|
ts = np.linspace(0, 1.0, 500)
|
||||||
|
x = rb * (np.cos(ts) + ts * np.sin(ts))
|
||||||
|
y = rb * (np.sin(ts) - ts * np.cos(ts))
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(7.6, 5.6)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, rb, 0, 360), color=C_MAIN, lw=1.8)
|
||||||
|
ax.plot(x, y, color=C_BLUE, lw=2.6)
|
||||||
|
ax.plot(0, 0, "ko", ms=5)
|
||||||
|
ax.text(0.04, -0.17, "O", fontsize=13)
|
||||||
|
labs = [(0.35, r"$\alpha=19^\circ$", -0.62),
|
||||||
|
(0.60, r"$\alpha=31^\circ$", 0.0),
|
||||||
|
(0.85, r"$\alpha=40^\circ$", 0.62)]
|
||||||
|
for tt, lab, dy in labs:
|
||||||
|
Bx, By = rb * np.cos(tt), rb * np.sin(tt)
|
||||||
|
Kx = rb * (np.cos(tt) + tt * np.sin(tt))
|
||||||
|
Ky = rb * (np.sin(tt) - tt * np.cos(tt))
|
||||||
|
ax.plot([Bx, Kx], [By, Ky], color=C_GRAY, lw=1.0, ls=":")
|
||||||
|
ax.plot([0, Kx], [0, Ky], color=C_GRAY, lw=0.8)
|
||||||
|
ax.plot(Kx, Ky, "o", color=C_RED, ms=5, zorder=5)
|
||||||
|
ax.annotate(lab, xy=(Kx, Ky), xytext=(1.98, 0.05 + dy), fontsize=11.5,
|
||||||
|
color=C_ORANGE, va="center",
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-", color=C_ORANGE, lw=0.8, ls=":"))
|
||||||
|
note(ax, -1.28, 1.62, "齿廓上各点压力角不同:\n"
|
||||||
|
"基圆上 $\\alpha_b=0$,越远离基圆压力角越大", fs=10.5)
|
||||||
|
ax.text(-1.05, -0.30, "基圆", color=C_MAIN, fontsize=13)
|
||||||
|
ax.text(-1.05, -0.50, r"$\alpha_b=0$", color=C_MAIN, fontsize=12)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-1.35, 2.75)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-1.05, 1.95)
|
||||||
|
save(fig, "fig02_pressure_angle.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图3 齿轮各部分名称(四圆三高)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig03():
|
||||||
|
z, m = 18, 1.0
|
||||||
|
al = np.radians(20)
|
||||||
|
r = m * z / 2
|
||||||
|
rb = r * np.cos(al)
|
||||||
|
ra = r + m
|
||||||
|
rf = r - 1.25 * m
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(8.2, 6.6)
|
||||||
|
ax.add_patch(Polygon(gear_profile(z, m), closed=True, facecolor="#eef3f8",
|
||||||
|
edgecolor=C_MAIN, lw=1.2, zorder=2))
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, ra, 0, 360), color=C_GREEN, lw=1.5, zorder=3)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, r, 0, 360), color=C_ORANGE, lw=1.7, ls="-.", zorder=3)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, rb, 0, 360), color=C_BLUE, lw=1.3, zorder=3)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, rf, 0, 360), color=C_RED, lw=1.3, ls="--", zorder=3)
|
||||||
|
ax.plot(0, 0, "k+", ms=9)
|
||||||
|
# 全齿高 h
|
||||||
|
ang = np.radians(82)
|
||||||
|
ce, se = np.cos(ang), np.sin(ang)
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(ra * ce, ra * se), xytext=(rf * ce, rf * se),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="<->", color=C_MAIN, lw=1.2))
|
||||||
|
ax.text(ra * ce + 0.55, (ra + rf) / 2 * se - 0.1, r"$h$", fontsize=14)
|
||||||
|
# 四圆数值
|
||||||
|
tags = [(ra, C_GREEN, r"$d_a=20$", 90),
|
||||||
|
(r, C_ORANGE, r"$d=18$", 145),
|
||||||
|
(rb, C_BLUE, r"$d_b=16.91$", 178),
|
||||||
|
(rf, C_RED, r"$d_f=15.5$", 212)]
|
||||||
|
for rad, col, lab, deg in tags:
|
||||||
|
aa = np.radians(deg)
|
||||||
|
p0 = np.array([rad * np.cos(aa), rad * np.sin(aa)])
|
||||||
|
p1 = np.array([(rad + 2.4) * np.cos(aa), (rad + 2.4) * np.sin(aa)])
|
||||||
|
ax.plot(*p0, "o", color=col, ms=4)
|
||||||
|
ax.plot([p0[0], p1[0]], [p0[1], p1[1]], color=col, lw=0.9, ls=":")
|
||||||
|
if abs(deg - 90) < 1:
|
||||||
|
ax.text(p1[0], p1[1] + 0.35, lab, color=col, fontsize=12, ha="center")
|
||||||
|
elif deg in (178, 212):
|
||||||
|
ax.text(p1[0] - 0.25, p1[1], lab, color=col, fontsize=12, ha="right")
|
||||||
|
else:
|
||||||
|
ax.text(p1[0] + 0.25, p1[1] + 0.2, lab, color=col, fontsize=12, ha="left")
|
||||||
|
note(ax, -ra - 3.2, -ra - 0.3,
|
||||||
|
"四圆:齿顶圆 $d_a$、分度圆 $d$、基圆 $d_b$、齿根圆 $d_f$\n"
|
||||||
|
"三高:齿顶高 $h_a$、齿根高 $h_f$、全齿高 $h=h_a+h_f$\n"
|
||||||
|
"齿距 $p=\\pi m$;齿厚 $s=\\pi m/2$;齿槽宽 $e=\\pi m/2$", fs=11.5)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-ra - 3.4, ra + 3.4)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-ra - 3.6, ra + 2.2)
|
||||||
|
save(fig, "fig03_gear_parts.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图4 齿廓啮合基本定律
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def mesh_geom(z1, z2, m, alpha_deg=20.0, ha_star=1.0, top=False):
|
||||||
|
a = np.radians(alpha_deg)
|
||||||
|
r1, r2 = m * z1 / 2, m * z2 / 2
|
||||||
|
A = r1 + r2
|
||||||
|
rb1, rb2 = r1 * np.cos(a), r2 * np.cos(a)
|
||||||
|
ra1, ra2 = r1 + ha_star * m, r2 + ha_star * m
|
||||||
|
O1 = np.array([0.0, 0.0])
|
||||||
|
O2 = np.array([A, 0.0])
|
||||||
|
P = np.array([r1, 0.0])
|
||||||
|
d = np.array([np.sin(a), np.cos(a)])
|
||||||
|
N1 = P + np.dot(O1 - P, d) * d
|
||||||
|
N2 = P + np.dot(O2 - P, d) * d
|
||||||
|
sN1, sN2 = np.dot(O1 - P, d), np.dot(O2 - P, d)
|
||||||
|
|
||||||
|
def line_circle(c, R):
|
||||||
|
f = P - c
|
||||||
|
B = 2 * np.dot(f, d)
|
||||||
|
C = np.dot(f, f) - R * R
|
||||||
|
disc = B * B - 4 * C
|
||||||
|
if disc < 0:
|
||||||
|
return []
|
||||||
|
return [(-B - np.sqrt(disc)) / 2, (-B + np.sqrt(disc)) / 2]
|
||||||
|
|
||||||
|
def pick(c, R):
|
||||||
|
cand = [s for s in line_circle(c, R) if min(sN1, sN2) - 1e-9 <= s <= max(sN1, sN2) + 1e-9]
|
||||||
|
s = cand[0] if cand else line_circle(c, R)[0]
|
||||||
|
return P + s * d
|
||||||
|
|
||||||
|
B1 = pick(O1, ra1)
|
||||||
|
B2 = pick(O2, ra2)
|
||||||
|
return dict(r1=r1, r2=r2, A=A, rb1=rb1, rb2=rb2, ra1=ra1, ra2=ra2, O1=O1,
|
||||||
|
O2=O2, P=P, d=d, N1=N1, N2=N2, B1=B1, B2=B2)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def fig04():
|
||||||
|
g = mesh_geom(20, 30, 1.0)
|
||||||
|
r1, r2, A, d = g["r1"], g["r2"], g["A"], g["d"]
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(8.4, 5.8)
|
||||||
|
ax.plot([-4, A + 4], [0, 0], color=C_MAIN, lw=1.1, ls="--", zorder=1)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, r1, -150, 150), color=C_ORANGE, lw=1.5, ls="-.", zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(A, 0, r2, 30, 330), color=C_ORANGE, lw=1.5, ls="-.", zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, g["rb1"], -150, 150), color=C_BLUE, lw=1.2, zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(A, 0, g["rb2"], 30, 330), color=C_BLUE, lw=1.2, zorder=2)
|
||||||
|
L = np.linspace(-4.0, 6.5, 2)
|
||||||
|
ax.plot(g["N1"][0] + L * d[0], g["N1"][1] + L * d[1], color=C_GREEN, lw=1.9, zorder=3)
|
||||||
|
for O, N, lab in [(g["O1"], g["N1"], "$N_1$"), (g["O2"], g["N2"], "$N_2$")]:
|
||||||
|
ax.plot([O[0], N[0]], [O[1], N[1]], color=C_BLUE, lw=0.9, ls=":", zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*N, "o", color=C_BLUE, ms=6, zorder=4)
|
||||||
|
ax.text(g["N1"][0] - 0.4, g["N1"][1] - 1.3, "$N_1$", color=C_BLUE, fontsize=14)
|
||||||
|
ax.text(g["N2"][0] + 0.3, g["N2"][1] + 0.3, "$N_2$", color=C_BLUE, fontsize=14)
|
||||||
|
ax.plot(*g["P"], "o", color=C_RED, ms=8, zorder=4)
|
||||||
|
ax.text(g["P"][0] + 0.3, g["P"][1] - 1.4, "P", color=C_RED, fontsize=15)
|
||||||
|
for O, lab in [(g["O1"], "$O_1$"), (g["O2"], "$O_2$")]:
|
||||||
|
ax.plot(*O, "ko", ms=5, zorder=4)
|
||||||
|
ax.text(O[0] - 0.1, O[1] - 1.4, lab, fontsize=14)
|
||||||
|
ax.add_patch(Arc((g["P"][0], g["P"][1]), 3.4, 3.4, theta1=90,
|
||||||
|
theta2=np.degrees(np.arctan2(d[1], d[0])),
|
||||||
|
color=C_PURPLE, lw=1.6))
|
||||||
|
ax.text(g["P"][0] - 0.2, g["P"][1] + 2.6, r"$\alpha'$", color=C_PURPLE, fontsize=15)
|
||||||
|
ax.text(r1 / 2 - 0.2, -2.9, r"$O_1P$", fontsize=13)
|
||||||
|
ax.text(r1 + r2 / 2 - 0.3, -2.9, r"$O_2P$", fontsize=13)
|
||||||
|
ax.text(11.6, 1.6, "啮合线 $N_1N_2$", color=C_GREEN, fontsize=12)
|
||||||
|
ax.text(A / 2 - 3.4, -6.0, "节圆", color=C_ORANGE, fontsize=12)
|
||||||
|
note(ax, -4.2, 12.4,
|
||||||
|
"齿廓啮合基本定律\n"
|
||||||
|
r"$i_{12}=\dfrac{\omega_1}{\omega_2}=\dfrac{O_2P}{O_1P}=$ 常数" "\n"
|
||||||
|
"过接触点的公法线 $N_1N_2$ 必与连心线交于定点 $P$", fs=11)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-4.5, A + 4.5)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-7.5, 12.8)
|
||||||
|
save(fig, "fig04_pitch_law.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图5 一对轮齿的啮合过程(实际啮合线 B1B2)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig05():
|
||||||
|
g = mesh_geom(20, 30, 1.0)
|
||||||
|
A, d = g["A"], g["d"]
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(8.6, 7.4)
|
||||||
|
ax.plot([4, A + 4], [0, 0], color=C_MAIN, lw=1.1, ls="--", zorder=1)
|
||||||
|
# 齿轮1 弧
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, g["ra1"], -58, 58), color=C_GREEN, lw=1.3, zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, g["r1"], -58, 58), color=C_ORANGE, lw=1.3, ls="-.", zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, g["rb1"], -58, 58), color=C_BLUE, lw=1.1, zorder=2)
|
||||||
|
# 齿轮2 弧
|
||||||
|
ax.plot(*arc(A, 0, g["ra2"], 122, 238), color=C_GREEN, lw=1.3, zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(A, 0, g["r2"], 122, 238), color=C_ORANGE, lw=1.3, ls="-.", zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(A, 0, g["rb2"], 122, 238), color=C_BLUE, lw=1.1, zorder=2)
|
||||||
|
# 理论啮合线
|
||||||
|
L = np.linspace(-4.4, 6.6, 2)
|
||||||
|
ax.plot(g["N1"][0] + L * d[0], g["N1"][1] + L * d[1], color=C_GRAY, lw=1.2,
|
||||||
|
ls=":", zorder=2)
|
||||||
|
# 实际啮合线
|
||||||
|
ax.plot([g["B2"][0], g["B1"][0]], [g["B2"][1], g["B1"][1]], color=C_RED, lw=3.6,
|
||||||
|
zorder=4, solid_capstyle="round")
|
||||||
|
for p, lab, dx, dy in [(g["B1"], "$B_1$", 0.25, 0.35),
|
||||||
|
(g["B2"], "$B_2$", -0.9, -0.2),
|
||||||
|
(g["N1"], "$N_1$", -0.15, -1.0),
|
||||||
|
(g["N2"], "$N_2$", 0.25, 0.25)]:
|
||||||
|
ax.plot(*p, "o", color=C_RED if lab.startswith("$B") else C_BLUE, ms=6, zorder=5)
|
||||||
|
ax.text(p[0] + dx, p[1] + dy, lab,
|
||||||
|
color=C_RED if lab.startswith("$B") else C_BLUE, fontsize=14)
|
||||||
|
ax.plot(*g["P"], "o", color=C_MAIN, ms=6, zorder=5)
|
||||||
|
ax.text(g["P"][0] + 0.25, g["P"][1] - 0.2, "P", fontsize=14)
|
||||||
|
ax.text(g["P"][0] - 0.3, -6.2, "节圆", color=C_ORANGE, fontsize=12)
|
||||||
|
ax.text(12.1, 4.4, "实际啮合线 $B_1B_2$", color=C_RED, fontsize=12.5)
|
||||||
|
ax.text(g["P"][0] - 0.6, -6.3, "节圆", color=C_ORANGE, fontsize=12)
|
||||||
|
note(ax, 5.7, 12.7,
|
||||||
|
"理论啮合线 $N_1N_2$(灰虚线)\n"
|
||||||
|
"实际啮合线 $B_1B_2\\subset N_1N_2$(红粗线)\n"
|
||||||
|
"连续传动条件:$B_1B_2\\geq p_b$", fs=11)
|
||||||
|
ax.set_xlim(5.4, 14.6)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-7.4, 13.1)
|
||||||
|
save(fig, "fig05_mesh_line.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图6 重合度与单/双齿啮合区
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig06():
|
||||||
|
eps = 1.45
|
||||||
|
pb = 1.0
|
||||||
|
L = eps * pb
|
||||||
|
x0 = 0.0
|
||||||
|
xB2, xB1 = x0, x0 + L
|
||||||
|
xB3, xB4 = x0 + (eps - 1) * pb, x0 + pb
|
||||||
|
y = 0.0
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(8.6, 3.4)
|
||||||
|
ax.add_patch(plt.Rectangle((xB2, y - 0.16), xB3 - xB2, 0.32,
|
||||||
|
facecolor="#fde3d6", edgecolor="none"))
|
||||||
|
ax.add_patch(plt.Rectangle((xB4, y - 0.16), xB1 - xB4, 0.32,
|
||||||
|
facecolor="#fde3d6", edgecolor="none"))
|
||||||
|
ax.add_patch(plt.Rectangle((xB3, y - 0.16), xB4 - xB3, 0.32,
|
||||||
|
facecolor="#d9ecf7", edgecolor="none"))
|
||||||
|
ax.plot([xB2, xB1], [y, y], color=C_MAIN, lw=2.0)
|
||||||
|
for xp, lab in [(xB2, "$B_2$"), (xB3, "$B_3$"), (xB4, "$B_4$"), (xB1, "$B_1$")]:
|
||||||
|
ax.plot([xp, xp], [-0.5, 0.5], color=C_MAIN, lw=1.4)
|
||||||
|
ax.text(xp, 0.62, lab, ha="center", fontsize=14)
|
||||||
|
for xm, sym in [((xB2 + xB3) / 2, "①"), ((xB3 + xB4) / 2, "②"),
|
||||||
|
((xB4 + xB1) / 2, "③")]:
|
||||||
|
ax.text(xm, -0.40, sym, ha="center", va="top", fontsize=13)
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(xB2 + pb, 1.0), xytext=(xB2, 1.0),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="<->", color=C_GREEN, lw=1.3))
|
||||||
|
ax.text(xB2 + pb / 2, 1.08, "$p_b$", ha="center", color=C_GREEN, fontsize=13)
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(xB2, 1.6), xytext=(xB1, 1.6),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="<->", color=C_RED, lw=1.5))
|
||||||
|
ax.text((xB2 + xB1) / 2, 1.70,
|
||||||
|
r"$B_1B_2=\varepsilon_\alpha p_b=%.2fp_b$" % eps, ha="center",
|
||||||
|
color=C_RED, fontsize=13)
|
||||||
|
note(ax, xB2 - 0.15, -1.30,
|
||||||
|
r"①③ 双齿区:$L_2=2(\varepsilon_\alpha-1)p_b=%.2fp_b$" % (2 * (eps - 1))
|
||||||
|
+ "\n" + r"② 单齿区:$L_1=(2-\varepsilon_\alpha)p_b=%.2fp_b$" % (2 - eps),
|
||||||
|
fs=11)
|
||||||
|
ax.set_xlim(xB2 - 0.7, xB1 + 0.7)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-2.6, 2.2)
|
||||||
|
save(fig, "fig06_contact_ratio.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图7 根切(齿条刀具展成 + 摆线包络)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig07():
|
||||||
|
m, z = 1.0, 10
|
||||||
|
ad = np.radians(20)
|
||||||
|
ha, c = 1.0, 0.25
|
||||||
|
r = m * z / 2
|
||||||
|
rb = r * np.cos(ad)
|
||||||
|
ra = r + ha * m
|
||||||
|
rf = r - (ha + c) * m
|
||||||
|
ha_t = (ha + c) * m
|
||||||
|
w_pitch = np.pi * m / 4
|
||||||
|
w_tip = w_pitch - ha_t * np.tan(ad)
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(7.8, 6.2)
|
||||||
|
ax.add_patch(Polygon(gear_profile(z, m), closed=True, facecolor="#f7f7f7",
|
||||||
|
edgecolor=C_MAIN, lw=1.3, zorder=2))
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, rb, 0, 360), color=C_BLUE, lw=1.2, zorder=3)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, r, 0, 360), color=C_ORANGE, lw=1.1, ls="-.", zorder=3)
|
||||||
|
# 滚刀齿条(齿顶朝下):仅画两个刀齿
|
||||||
|
top = r + ha
|
||||||
|
for xoff in (0.0, np.pi):
|
||||||
|
tooth = np.array([(xoff - w_pitch - ha * np.tan(ad), top),
|
||||||
|
(xoff + w_pitch + ha * np.tan(ad), top),
|
||||||
|
(xoff + w_tip, r - ha_t),
|
||||||
|
(xoff - w_tip, r - ha_t)])
|
||||||
|
ax.add_patch(Polygon(tooth, closed=True, facecolor="#eaeaea",
|
||||||
|
edgecolor=C_GRAY, lw=1.2, zorder=5))
|
||||||
|
# 摆线包络(齿顶圆角切出的齿根过渡曲线)
|
||||||
|
phis = np.linspace(-0.62, 0.62, 600)
|
||||||
|
for k in (-1, 0, 1):
|
||||||
|
for sgn in (+1, -1):
|
||||||
|
xi0 = sgn * w_tip + k * np.pi * m
|
||||||
|
Gx = np.cos(phis) * (xi0 - r * phis) + np.sin(phis) * (r - ha_t)
|
||||||
|
Gy = -np.sin(phis) * (xi0 - r * phis) + np.cos(phis) * (r - ha_t)
|
||||||
|
ax.plot(Gx, Gy, color=C_RED, lw=1.3, ls="--", zorder=6)
|
||||||
|
# 啮合线、N1、B2
|
||||||
|
u = np.array([np.cos(ad), -np.sin(ad)])
|
||||||
|
P = np.array([0.0, r])
|
||||||
|
sN1 = np.dot(-P, u)
|
||||||
|
N1 = P + sN1 * u
|
||||||
|
sB2 = (rf - r) / u[1]
|
||||||
|
B2 = P + sB2 * u
|
||||||
|
L = np.linspace(-1.5, 6.0, 2)
|
||||||
|
ax.plot(P[0] + L * u[0], P[1] + L * u[1], color=C_GREEN, lw=1.6, ls=":", zorder=4)
|
||||||
|
ax.plot(*N1, "o", color=C_BLUE, ms=6, zorder=7)
|
||||||
|
ax.text(N1[0] + 0.05, N1[1] + 0.55, "$N_1$", color=C_BLUE, fontsize=13)
|
||||||
|
ax.plot(*B2, "o", color=C_RED, ms=6, zorder=7)
|
||||||
|
ax.text(B2[0] + 0.28, B2[1] + 0.15, "$B_2$", color=C_RED, fontsize=13)
|
||||||
|
ax.plot(*P, "o", color=C_MAIN, ms=6, zorder=7)
|
||||||
|
ax.text(P[0] - 0.7, P[1] - 0.1, "$P$", fontsize=13)
|
||||||
|
ax.plot(0, 0, "k+", ms=8)
|
||||||
|
note(ax, -6.6, 11.7,
|
||||||
|
"红色虚线:齿条刀齿顶圆角切出的齿根过渡曲线\n"
|
||||||
|
r"$z=10<z_{\min}=17$,刀具齿顶越过极限点 $N_1$" "\n"
|
||||||
|
r"($PB_2>PN_1$)→ 齿根被多切去一块 = 根切", fs=10.5)
|
||||||
|
ax.text(4.3, 6.3, "齿条刀具", color=C_GRAY, fontsize=11.5)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-6.8, 6.8)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-6.6, 12.1)
|
||||||
|
save(fig, "fig07_undercut.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图8 变位齿轮齿形对比(同一齿位叠加)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig08():
|
||||||
|
z, m = 18, 1.0
|
||||||
|
al = np.radians(20)
|
||||||
|
r = m * z / 2
|
||||||
|
rb = r * np.cos(al)
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(7.8, 5.6)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, rb, -60, 60), color=C_BLUE, lw=1.3, ls="--", zorder=2)
|
||||||
|
ax.plot(*arc(0, 0, r, -45, 45), color=C_ORANGE, lw=1.5, ls="-.", zorder=2)
|
||||||
|
specs = [(-0.6, C_GREEN, "负变位 $x=-0.6$"), (0.0, C_MAIN, "标准 $x=0$"),
|
||||||
|
(0.6, C_RED, "正变位 $x=+0.6$")]
|
||||||
|
for x, col, lab in specs:
|
||||||
|
p = gear_profile(z, m, x=x, one_tooth=0)
|
||||||
|
ax.plot(p[:, 0], p[:, 1], color=col, lw=1.9, label=lab, zorder=3)
|
||||||
|
ax.plot(0, 0, "k+", ms=9)
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(r * np.cos(np.radians(6)), r * np.sin(np.radians(6))),
|
||||||
|
xytext=(r * np.cos(np.radians(-6)), r * np.sin(np.radians(-6))),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="<->", color=C_PURPLE, lw=1.3))
|
||||||
|
ax.text(9.3, -2.7, "分度圆齿厚 $s$", color=C_PURPLE, fontsize=11.5)
|
||||||
|
note(ax, -6.6, 5.2,
|
||||||
|
"同一个基圆 → 同一条渐开线的不同段\n"
|
||||||
|
r"$s=\dfrac{\pi m}{2}+2xm\tan\alpha$" "\n"
|
||||||
|
"正变位:齿厚增宽、齿槽变窄、齿顶高增大\n"
|
||||||
|
"负变位:齿厚变窄、齿槽变宽、齿顶高减小", fs=11)
|
||||||
|
ax.legend(loc="lower left", fontsize=11, framealpha=0.95)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-6.8, 11.8)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-4.2, 5.6)
|
||||||
|
save(fig, "fig08_modification.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图9 斜齿轮:螺旋角与法面/端面参数
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig09():
|
||||||
|
fig, axes = plt.subplots(1, 2, figsize=(9.8, 4.6))
|
||||||
|
ax1, ax2 = axes
|
||||||
|
for ax in axes:
|
||||||
|
ax.set_aspect("equal")
|
||||||
|
ax.axis("off")
|
||||||
|
R, H = 1.0, 2.4
|
||||||
|
ax1.plot(R * np.cos(np.linspace(0, 2 * np.pi, 240)),
|
||||||
|
0.22 * np.sin(np.linspace(0, 2 * np.pi, 240)) + H / 2,
|
||||||
|
color=C_MAIN, lw=1.2)
|
||||||
|
ax1.plot(R * np.cos(np.linspace(0, 2 * np.pi, 240)),
|
||||||
|
0.22 * np.sin(np.linspace(0, 2 * np.pi, 240)) - H / 2,
|
||||||
|
color=C_MAIN, lw=1.2)
|
||||||
|
ax1.plot([R, R], [-H / 2, H / 2], color=C_MAIN, lw=1.2)
|
||||||
|
ax1.plot([-R, -R], [-H / 2, H / 2], color=C_MAIN, lw=1.2)
|
||||||
|
tt = np.linspace(-np.pi / 2, 3 * np.pi / 2, 400)
|
||||||
|
hx = R * np.cos(tt)
|
||||||
|
hy = -H / 2 + H * (tt + np.pi / 2) / (2 * np.pi)
|
||||||
|
msk = (hy >= -H / 2 - 1e-9) & (hy <= H / 2 + 1e-9)
|
||||||
|
ax1.plot(hx[msk], hy[msk], color=C_BLUE, lw=2.4)
|
||||||
|
ax1.plot([0, 0], [-H / 2, H / 2], color=C_GRAY, lw=1.0, ls="--")
|
||||||
|
ax1.text(0.12, H / 2 + 0.18, "分度圆柱", fontsize=11)
|
||||||
|
ax1.text(-0.15, -H / 2 - 0.45, "螺旋线", color=C_BLUE, fontsize=11)
|
||||||
|
ax1.set_title("(a) 分度圆柱面上的螺旋线", fontsize=11.5)
|
||||||
|
ax1.set_xlim(-1.8, 1.9)
|
||||||
|
ax1.set_ylim(-H / 2 - 0.8, H / 2 + 0.7)
|
||||||
|
|
||||||
|
beta = np.radians(20)
|
||||||
|
pd = 3.2
|
||||||
|
H2 = pd / np.tan(beta)
|
||||||
|
ax2.plot([0, pd, pd, 0, 0], [0, 0, H2, H2, 0], color=C_MAIN, lw=1.4)
|
||||||
|
ax.plot([0, pd], [0, H2], color=C_BLUE, lw=2.4)
|
||||||
|
ax.text(pd * 0.5, -0.55, r"$\pi d$", color=C_MAIN, fontsize=13, ha="center")
|
||||||
|
ax.text(pd * 0.5, H2 + 0.16, r"$l$", color=C_MAIN, fontsize=13, ha="center")
|
||||||
|
ax2.add_patch(Arc((0, 0), 2.4, 2.4, theta1=0, theta2=np.degrees(beta),
|
||||||
|
color=C_PURPLE, lw=1.6))
|
||||||
|
ax2.text(1.28, 0.52, r"$\beta$", color=C_PURPLE, fontsize=14)
|
||||||
|
Pn = np.array([0.7, 0.7 * np.tan(beta)])
|
||||||
|
ax2.plot([Pn[0], Pn[0] + 0.85 * np.cos(beta + np.pi / 2)],
|
||||||
|
[Pn[1], Pn[1] + 0.85 * np.sin(beta + np.pi / 2)], color=C_RED, lw=3.2)
|
||||||
|
ax2.text(0.28, 1.16, r"$p_n$", color=C_RED, fontsize=13)
|
||||||
|
ax2.plot([Pn[0], Pn[0] + 0.95], [Pn[1], Pn[1]], color=C_GREEN, lw=3.2)
|
||||||
|
ax2.text(Pn[0] + 0.40, Pn[1] - 0.42, r"$p_t$", color=C_GREEN, fontsize=13)
|
||||||
|
ax2.text(1.05, H2 * 0.62,
|
||||||
|
r"$p_n=p_t\cos\beta$" "\n"
|
||||||
|
r"$m_n=m_t\cos\beta$" "\n"
|
||||||
|
r"$\tan\alpha_n=\tan\alpha_t\cos\beta$",
|
||||||
|
fontsize=12.5, va="center")
|
||||||
|
ax2.set_title("(b) 分度圆柱展开图(法面 / 端面参数)", fontsize=11.5)
|
||||||
|
ax2.set_xlim(-0.5, pd + 1.8)
|
||||||
|
ax2.set_ylim(-0.95, H2 + 0.9)
|
||||||
|
fig.tight_layout()
|
||||||
|
save(fig, "fig09_helical.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图10 直齿锥齿轮:分度圆锥 / 背锥 / 当量齿轮
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig10():
|
||||||
|
fig, axes = plt.subplots(1, 2, figsize=(10.0, 4.8))
|
||||||
|
ax1, ax2 = axes
|
||||||
|
for ax in axes:
|
||||||
|
ax.set_aspect("equal")
|
||||||
|
ax.axis("off")
|
||||||
|
d1, d2 = np.radians(35), np.radians(55)
|
||||||
|
R = 4.0
|
||||||
|
C = R * np.array([np.cos(d1), np.sin(d1)])
|
||||||
|
ax1.plot([0, R + 0.6], [0, 0], color=C_MAIN, lw=1.1, ls="--")
|
||||||
|
ax1.plot([0, 0], [0, R + 0.6], color=C_MAIN, lw=1.1, ls="--")
|
||||||
|
ax1.add_patch(Polygon(np.array([[0, 0], [R * np.cos(d1), R * np.sin(d1)],
|
||||||
|
[R * np.cos(d1), -R * np.sin(d1)]]),
|
||||||
|
closed=True, facecolor="#eaf2fb", edgecolor=C_BLUE, lw=1.5))
|
||||||
|
ax1.add_patch(Polygon(np.array([[0, 0], [R * np.sin(d2), R * np.cos(d2)],
|
||||||
|
[-R * np.sin(d2), R * np.cos(d2)]]),
|
||||||
|
closed=True, facecolor="#fdeee6", edgecolor=C_ORANGE, lw=1.5))
|
||||||
|
ax1.plot([0, C[0]], [0, C[1]], color=C_RED, lw=2.2)
|
||||||
|
ax1.text(2.05, 1.0, r"$R$", color=C_RED, fontsize=13)
|
||||||
|
ax1.add_patch(Arc((0, 0), 2.2, 2.2, theta1=0, theta2=35, color=C_BLUE, lw=1.4))
|
||||||
|
ax1.text(1.30, 0.20, r"$\delta_1$", color=C_BLUE, fontsize=13)
|
||||||
|
ax1.add_patch(Arc((0, 0), 3.2, 3.2, theta1=35, theta2=90, color=C_ORANGE, lw=1.4))
|
||||||
|
ax1.text(0.42, 1.55, r"$\delta_2$", color=C_ORANGE, fontsize=13)
|
||||||
|
ax1.text(4.55, 0.30, r"$\Sigma=\delta_1+\delta_2=90^\circ$", fontsize=12)
|
||||||
|
ax1.text(2.35, -2.35, "分度圆锥", color=C_BLUE, fontsize=11)
|
||||||
|
ax1.set_title("(a) 轴交角 90° 的分度圆锥", fontsize=11.5)
|
||||||
|
ax1.set_xlim(-2.6, 6.9)
|
||||||
|
ax1.set_ylim(-3.2, 5.0)
|
||||||
|
|
||||||
|
# (b) 背锥 → 当量齿轮
|
||||||
|
L = 4.0
|
||||||
|
Cp = L * np.array([np.cos(d1), np.sin(d1)])
|
||||||
|
Ov = np.array([L / np.cos(d1), 0.0])
|
||||||
|
rv = np.linalg.norm(Cp - Ov)
|
||||||
|
ax2.plot([0, L + 1.2], [0, 0], color=C_MAIN, lw=1.1, ls="--")
|
||||||
|
ax2.plot([0, Cp[0]], [0, Cp[1]], color=C_RED, lw=1.8)
|
||||||
|
ax2.text(1.35, 1.15, "分度圆锥", color=C_RED, fontsize=11)
|
||||||
|
ax2.add_patch(Arc((0, 0), 2.4, 2.4, theta1=0, theta2=35, color=C_BLUE, lw=1.3))
|
||||||
|
ax2.text(1.40, 0.22, r"$\delta$", color=C_BLUE, fontsize=13)
|
||||||
|
ax2.plot([Cp[0], Ov[0]], [Cp[1], 0], color=C_PURPLE, lw=2.0)
|
||||||
|
ax2.text(Ov[0] - 0.1, -0.62, "$O_v$", color=C_PURPLE, fontsize=12, ha="right")
|
||||||
|
ax2.text((Cp[0] + Ov[0]) / 2 + 0.1, Cp[1] / 2 + 0.25, "背锥", color=C_PURPLE,
|
||||||
|
fontsize=11, rotation=-33)
|
||||||
|
ax2.add_patch(Arc(Ov, 2 * rv, 2 * rv, theta1=120, theta2=168,
|
||||||
|
color=C_BLUE, lw=1.6, ls="--"))
|
||||||
|
ax2.plot(*Cp, "o", color=C_MAIN, ms=5)
|
||||||
|
ax2.text(Ov[0] - rv - 0.2, rv * 0.72, r"$r_v$", color=C_BLUE, fontsize=13)
|
||||||
|
note(ax2, -0.3, 4.9,
|
||||||
|
"把球面齿形向背锥投影并展直\n→ 当量齿轮(齿形相当)\n"
|
||||||
|
r"$z_v=\dfrac{z}{\cos\delta}$", fs=11)
|
||||||
|
ax2.set_title("(b) 背锥与当量齿轮", fontsize=11.5)
|
||||||
|
ax2.set_xlim(-1.6, 7.2)
|
||||||
|
ax2.set_ylim(-1.6, 5.6)
|
||||||
|
fig.tight_layout()
|
||||||
|
save(fig, "fig10_bevel.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图11 蜗杆机构
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig11():
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(9.4, 5.0)
|
||||||
|
x0, x1, Rw = -3.0, 3.8, 0.75
|
||||||
|
ax.plot([x0, x1], [Rw, Rw], color=C_MAIN, lw=1.2)
|
||||||
|
ax.plot([x0, x1], [-Rw, -Rw], color=C_MAIN, lw=1.2)
|
||||||
|
for xe in [x0, x1]:
|
||||||
|
ell = np.linspace(-np.pi / 2, np.pi / 2, 120)
|
||||||
|
ax.plot(np.full_like(ell, xe), Rw * np.sin(ell), color=C_MAIN, lw=1.1)
|
||||||
|
tt = np.linspace(0, 4 * np.pi, 500)
|
||||||
|
hx = np.linspace(x0, x1, 500)
|
||||||
|
ax.plot(hx, Rw * np.cos(tt), color=C_BLUE, lw=1.9)
|
||||||
|
ax.plot([x0, x1], [0, 0], color=C_GRAY, lw=0.8, ls="--")
|
||||||
|
cx, cy, rw = 1.5, 0.0, 1.95
|
||||||
|
ax.plot(*arc(cx, cy, rw, 0, 360), color=C_ORANGE, lw=1.6, ls="--")
|
||||||
|
for i in range(24):
|
||||||
|
a = 2 * np.pi * i / 24
|
||||||
|
ax.plot([cx + rw * np.cos(a), cx + (rw + 0.22) * np.cos(a)],
|
||||||
|
[cy + rw * np.sin(a), cy + (rw + 0.22) * np.sin(a)],
|
||||||
|
color=C_ORANGE, lw=1.2)
|
||||||
|
ax.plot([cx, cx], [cy - rw - 0.7, cy + rw + 0.7], color=C_MAIN, lw=1.1, ls="--")
|
||||||
|
ax.text(cx + 0.95, cy + rw + 0.35, "蜗轮", color=C_ORANGE, fontsize=12,
|
||||||
|
ha="center")
|
||||||
|
ax.text(x0, Rw + 0.75, "蜗杆", color=C_BLUE, fontsize=12)
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x1 + 1.0, 0), xytext=(x1 + 0.15, 0),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="->", color=C_MAIN, lw=1.4))
|
||||||
|
ax.text(x1 + 0.25, 0.18, r"$\omega_1$", fontsize=12)
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(cx, cy - rw - 1.05), xytext=(cx, cy - rw + 0.05),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="->", color=C_MAIN, lw=1.4))
|
||||||
|
ax.text(cx + 0.18, cy - rw - 1.35, r"$\omega_2$", fontsize=12)
|
||||||
|
# 导程角 γ1 小图
|
||||||
|
bx, by, s = -5.2, 0.9, 1.15
|
||||||
|
ax.plot([bx, bx + s], [by, by], color=C_MAIN, lw=1.1)
|
||||||
|
ax.plot([bx, bx + s * np.cos(np.radians(-54))],
|
||||||
|
[by, by + s * np.sin(np.radians(-54))], color=C_PURPLE, lw=1.5)
|
||||||
|
ax.add_patch(Arc((bx, by), 1.3, 1.3, theta1=-54, theta2=0, color=C_PURPLE, lw=1.2))
|
||||||
|
ax.text(bx + 0.80, by - 0.08, r"$\gamma_1$", color=C_PURPLE, fontsize=12)
|
||||||
|
ax.text(bx, by + 0.60, "导程角", color=C_PURPLE, fontsize=10.5)
|
||||||
|
note(ax, -5.4, 4.3,
|
||||||
|
"交错角 $\\Sigma=90^\\circ$;传动比 "
|
||||||
|
r"$i=\dfrac{\omega_1}{\omega_2}=\dfrac{z_2}{z_1}$($z_1$=蜗杆头数)", fs=11)
|
||||||
|
note(ax, -5.4, -3.7,
|
||||||
|
"正确啮合:$m_{x1}=m_{t2}=m$,$\\alpha_{x1}=\\alpha_{t2}=\\alpha$,"
|
||||||
|
r"$\gamma_1=\beta_2$" "\n"
|
||||||
|
"阿基米德蜗杆:轴面内齿形为标准齿条\n(主平面内啮合=齿轮齿条啮合)", fs=10.5)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-5.6, 5.4)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-7.6, 4.7)
|
||||||
|
save(fig, "fig11_worm.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 图12 轮齿受力分析
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def fig12():
|
||||||
|
fig, axes = plt.subplots(1, 2, figsize=(10.2, 4.8))
|
||||||
|
ax1, ax2 = axes
|
||||||
|
for ax in axes:
|
||||||
|
ax.set_aspect("equal")
|
||||||
|
ax.axis("off")
|
||||||
|
# (a) 直齿
|
||||||
|
r = 2.4
|
||||||
|
al = np.radians(20)
|
||||||
|
ax1.plot(*arc(0, 0, r, -55, 55), color=C_ORANGE, lw=1.5, ls="-.")
|
||||||
|
ax1.plot(0, 0, "ko", ms=5)
|
||||||
|
ax1.text(0.08, -0.38, "$O_1$", fontsize=13)
|
||||||
|
ax1.plot([0, r], [0, 0], color=C_MAIN, lw=1.0, ls="--")
|
||||||
|
ax1.text(r / 2 - 0.35, -0.38, r"$d_1/2$", fontsize=12)
|
||||||
|
P = np.array([r, 0])
|
||||||
|
Ftv = 3.0 * np.array([0, 1])
|
||||||
|
Frv = 3.0 * np.tan(al) * np.array([1, 0])
|
||||||
|
Fnvec = Ftv + Frv
|
||||||
|
ax1.annotate("", xy=P + Ftv, xytext=P,
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=2.2))
|
||||||
|
ax1.annotate("", xy=P + Frv, xytext=P,
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_GREEN, lw=2.2))
|
||||||
|
ax1.annotate("", xy=P + Fnvec, xytext=P,
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_RED, lw=2.4))
|
||||||
|
ax1.plot([P[0] + Ftv[0], P[0] + Fnvec[0]], [P[1] + Ftv[1], P[1] + Fnvec[1]],
|
||||||
|
color=C_GRAY, lw=0.9, ls=":")
|
||||||
|
ax1.plot([P[0] + Frv[0], P[0] + Fnvec[0]], [P[1] + Frv[1], P[1] + Fnvec[1]],
|
||||||
|
color=C_GRAY, lw=0.9, ls=":")
|
||||||
|
ax1.text(*(P + Ftv + np.array([-0.15, 0.05])), "$F_t$", color=C_BLUE, fontsize=14)
|
||||||
|
ax1.text(*(P + Frv + np.array([0.08, -0.35])), "$F_r$", color=C_GREEN, fontsize=14)
|
||||||
|
ax1.text(*(P + Fnvec + np.array([0.06, 0.08])), "$F_n$", color=C_RED, fontsize=14)
|
||||||
|
ax1.add_patch(Arc(P, 1.5, 1.5, theta1=70, theta2=90, color=C_PURPLE, lw=1.4))
|
||||||
|
ax1.text(P[0] - 0.55, P[1] + 0.78, r"$\alpha$", color=C_PURPLE, fontsize=13)
|
||||||
|
ax1.text(-2.9, 4.0,
|
||||||
|
r"$F_t=\dfrac{2T_1}{d_1}$" "\n" r"$F_r=F_t\tan\alpha$" "\n"
|
||||||
|
r"$F_n=\dfrac{F_t}{\cos\alpha}$", fontsize=12.5, va="top")
|
||||||
|
ax1.set_title("(a) 直齿圆柱齿轮", fontsize=11.5)
|
||||||
|
ax1.set_xlim(-3.2, 4.8)
|
||||||
|
ax1.set_ylim(-1.6, 4.4)
|
||||||
|
# (b) 斜齿
|
||||||
|
bet = np.radians(18)
|
||||||
|
Ft = np.array([3.0, 0.0])
|
||||||
|
Fa = np.array([0.0, -3.0 * np.tan(bet)])
|
||||||
|
Fp = Ft + Fa
|
||||||
|
ax2.annotate("", xy=Ft, xytext=(0, 0),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=2.2))
|
||||||
|
ax2.annotate("", xy=Fa, xytext=(0, 0),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_ORANGE, lw=2.2))
|
||||||
|
ax2.annotate("", xy=Fp, xytext=(0, 0),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_RED, lw=2.4))
|
||||||
|
ax2.plot([Ft[0], Fp[0]], [Ft[1], Fp[1]], color=C_GRAY, lw=0.9, ls=":")
|
||||||
|
ax2.plot([Fa[0], Fp[0]], [Fa[1], Fp[1]], color=C_GRAY, lw=0.9, ls=":")
|
||||||
|
ax2.text(Ft[0] + 0.06, Ft[1] - 0.4, "$F_t$", color=C_BLUE, fontsize=14)
|
||||||
|
ax2.text(Fa[0] + 0.12, Fa[1] + 0.05, "$F_a$", color=C_ORANGE, fontsize=14)
|
||||||
|
ax2.text(Fp[0] - 0.05, Fp[1] + 0.12, "$F'$", color=C_RED, fontsize=14)
|
||||||
|
ax2.add_patch(Arc((0, 0), 2.2, 2.2, theta1=-np.degrees(bet), theta2=0,
|
||||||
|
color=C_PURPLE, lw=1.3))
|
||||||
|
ax2.text(1.25, -0.28, r"$\beta$", color=C_PURPLE, fontsize=13)
|
||||||
|
ax2.text(0.05, 2.45,
|
||||||
|
r"$F'=\dfrac{F_t}{\cos\beta}$" "\n" r"$F_a=F_t\tan\beta$" "\n"
|
||||||
|
r"$F_r=F'\tan\alpha_n=\dfrac{F_t\tan\alpha_n}{\cos\beta}$",
|
||||||
|
fontsize=12, va="top")
|
||||||
|
ax2.set_title("(b) 斜齿圆柱齿轮(法向力分解)", fontsize=11.5)
|
||||||
|
ax2.set_xlim(-0.7, 5.2)
|
||||||
|
ax2.set_ylim(-1.5, 2.95)
|
||||||
|
fig.tight_layout()
|
||||||
|
save(fig, "fig12_force.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
if __name__ == "__main__":
|
||||||
|
for f in [fig01, fig02, fig03, fig04, fig05, fig06, fig07, fig08,
|
||||||
|
fig09, fig10, fig11, fig12]:
|
||||||
|
try:
|
||||||
|
f()
|
||||||
|
except Exception as e:
|
||||||
|
import traceback
|
||||||
|
print("FAILED", f.__name__, "->", repr(e))
|
||||||
|
traceback.print_exc()
|
||||||
|
print("done")
|
||||||
@@ -0,0 +1,821 @@
|
|||||||
|
# -*- coding: utf-8 -*-
|
||||||
|
"""
|
||||||
|
《知识点-齿轮系(轮系)》配图生成脚本
|
||||||
|
- 全部为**几何/数学作图**(啮合圆几何、转化轮系、差速器运动分解、配齿几何…),非生成式 AI。
|
||||||
|
- 复用 gen_figures.py 的绘图工具(配色 / 留白 / 注释框 / 300 dpi)。
|
||||||
|
运行:python gen_figures_geartrain.py → 同目录输出 figGXX_*.png
|
||||||
|
"""
|
||||||
|
import numpy as np
|
||||||
|
import matplotlib
|
||||||
|
matplotlib.use("Agg")
|
||||||
|
import matplotlib.pyplot as plt
|
||||||
|
from matplotlib.patches import Circle, Arc, Rectangle, FancyBboxPatch
|
||||||
|
|
||||||
|
from gen_figures import (OUT, DPI, C_MAIN, C_BLUE, C_RED, C_GREEN,
|
||||||
|
C_ORANGE, C_PURPLE, C_GRAY, arc, save, note)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# 基础工具
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def new_ax(w=7.4, h=5.6):
|
||||||
|
fig, ax = plt.subplots(figsize=(w, h))
|
||||||
|
ax.set_aspect("equal")
|
||||||
|
ax.axis("off")
|
||||||
|
return fig, ax
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def free_ax(w=9.6, h=5.4, xlim=(0, 10), ylim=(0, 5.6)):
|
||||||
|
fig, ax = plt.subplots(figsize=(w, h))
|
||||||
|
ax.set_xlim(*xlim)
|
||||||
|
ax.set_ylim(*ylim)
|
||||||
|
ax.axis("off")
|
||||||
|
return fig, ax
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def grid(nr, nc, w, h):
|
||||||
|
fig, axes = plt.subplots(nr, nc, figsize=(w, h))
|
||||||
|
axes = np.atleast_1d(axes).ravel()
|
||||||
|
for ax in axes:
|
||||||
|
ax.set_aspect("equal")
|
||||||
|
ax.axis("off")
|
||||||
|
return fig, axes
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def box(ax, x, y, w, h, s, fc="#eef4fb", ec=C_BLUE, fs=10.5, tc=None, lw=1.2,
|
||||||
|
va="center"):
|
||||||
|
ax.add_patch(FancyBboxPatch((x - w / 2, y - h / 2), w, h,
|
||||||
|
boxstyle="round,pad=0.02,rounding_size=0.06",
|
||||||
|
fc=fc, ec=ec, lw=lw, zorder=3))
|
||||||
|
ax.text(x, y, s, ha="center", va=va, fontsize=fs, zorder=4,
|
||||||
|
color=tc or C_MAIN, linespacing=1.55)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def line(ax, p, q, color=C_GRAY, lw=1.1, ls="-", zorder=1):
|
||||||
|
ax.plot([p[0], q[0]], [p[1], q[1]], color=color, lw=lw, ls=ls, zorder=zorder)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def gear(ax, cx, cy, r, color=C_MAIN, lw=1.7, teeth=0, tin=False, ls="-",
|
||||||
|
fc="none", zorder=3, alpha=1.0, tlen=0.13):
|
||||||
|
"""齿轮简图:节圆 + 可选轮齿短线。tin=True 表示内齿轮(齿朝内)。"""
|
||||||
|
if fc != "none":
|
||||||
|
ax.add_patch(Circle((cx, cy), r, fc=fc, ec="none", alpha=alpha,
|
||||||
|
zorder=zorder - 1))
|
||||||
|
ax.add_patch(Circle((cx, cy), r, fc="none", ec=color, lw=lw, ls=ls,
|
||||||
|
alpha=alpha, zorder=zorder))
|
||||||
|
if teeth:
|
||||||
|
for a in np.linspace(0, 2 * np.pi, teeth, endpoint=False):
|
||||||
|
r0 = r - tlen if tin else r
|
||||||
|
r1 = r if tin else r + tlen
|
||||||
|
ax.plot([cx + r0 * np.cos(a), cx + r1 * np.cos(a)],
|
||||||
|
[cy + r0 * np.sin(a), cy + r1 * np.sin(a)],
|
||||||
|
color=color, lw=0.85, alpha=alpha, zorder=zorder)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def rot_arrow(ax, cx, cy, r, a0, a1, color=C_RED, lw=1.7, zorder=6):
|
||||||
|
"""绕 (cx,cy) 的转向箭头;a1>a0 为逆时针。"""
|
||||||
|
lo, hi = min(a0, a1), max(a0, a1)
|
||||||
|
ax.add_patch(Arc((cx, cy), 2 * r, 2 * r, theta1=lo, theta2=hi,
|
||||||
|
color=color, lw=lw, zorder=zorder))
|
||||||
|
t = np.radians(a1)
|
||||||
|
px, py = cx + r * np.cos(t), cy + r * np.sin(t)
|
||||||
|
d = 1.0 if a1 > a0 else -1.0
|
||||||
|
tx, ty = -np.sin(t) * d, np.cos(t) * d
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(px, py), xytext=(px - 0.40 * tx, py - 0.40 * ty),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=color, lw=lw,
|
||||||
|
mutation_scale=15), zorder=zorder + 1)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def shaft(ax, x, y0, y1, color=C_MAIN, lw=2.2, zorder=2):
|
||||||
|
ax.plot([x, x], [y0, y1], color=color, lw=lw, solid_capstyle="round",
|
||||||
|
zorder=zorder)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def dot(ax, x, y, color=C_RED, ms=5.5, zorder=8):
|
||||||
|
ax.plot(x, y, "o", color=color, ms=ms, zorder=zorder)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def lead(ax, p, q, color=C_GRAY, lw=0.9, ls=":"):
|
||||||
|
line(ax, p, q, color=color, lw=lw, ls=ls, zorder=5)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def ground(ax, x, y, w=0.8, color=C_MAIN, lw=1.3, up=True):
|
||||||
|
s = 1 if up else -1
|
||||||
|
edge = y + s * 0.30
|
||||||
|
ax.plot([x - w / 2, x + w / 2], [edge, edge], color=color, lw=lw, zorder=6)
|
||||||
|
for i in range(5):
|
||||||
|
xx = x - w / 2 + w * i / 4.0
|
||||||
|
ax.plot([xx, xx - 0.16], [edge, edge + s * 0.20], color=color, lw=0.95,
|
||||||
|
zorder=6)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG01 轮系分类
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG01():
|
||||||
|
fig, ax = free_ax(9.8, 5.6, (-1.0, 11.0), (0, 5.6))
|
||||||
|
box(ax, 5.0, 5.05, 4.9, 0.70, "轮 系\n(由一系列齿轮组成的传动系统)",
|
||||||
|
fs=11.5, fc="#eaf1f8", ec=C_BLUE)
|
||||||
|
|
||||||
|
box(ax, 1.65, 3.90, 2.85, 0.66, "定轴轮系\n(各轮轴线固定)",
|
||||||
|
fs=10.5, fc="#eaf7ea", ec=C_GREEN)
|
||||||
|
box(ax, 5.00, 3.90, 2.85, 0.66, "周转轮系\n(轴线有公转)",
|
||||||
|
fs=10.5, fc="#fdf2e5", ec=C_ORANGE)
|
||||||
|
box(ax, 8.35, 3.90, 2.85, 0.66, "复合轮系\n(两者混合)",
|
||||||
|
fs=10.5, fc="#f4ecfa", ec=C_PURPLE)
|
||||||
|
|
||||||
|
box(ax, 0.90, 2.52, 1.90, 0.58, "平面定轴轮系", fs=9.8, fc="white", ec=C_GRAY)
|
||||||
|
box(ax, 2.95, 2.52, 1.90, 0.58, "空间定轴轮系", fs=9.8, fc="white", ec=C_GRAY)
|
||||||
|
box(ax, 4.50, 2.52, 1.75, 0.58, "差动轮系\nF = 2", fs=9.6, fc="white", ec=C_GRAY)
|
||||||
|
box(ax, 6.45, 2.52, 1.85, 0.58, "行星轮系\nF = 1", fs=9.6, fc="white", ec=C_GRAY)
|
||||||
|
|
||||||
|
line(ax, (5, 4.70), (5, 4.58), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
line(ax, (1.65, 4.58), (8.35, 4.58), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
for x in (1.65, 5.0, 8.35):
|
||||||
|
line(ax, (x, 4.58), (x, 4.23), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
line(ax, (1.65, 3.57), (1.65, 3.42), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
line(ax, (5.00, 3.57), (5.00, 3.42), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
line(ax, (0.90, 3.42), (2.95, 3.42), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
line(ax, (4.50, 3.42), (6.45, 3.42), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
for x in (0.90, 2.95, 4.50, 6.45):
|
||||||
|
line(ax, (x, 3.42), (x, 2.81), C_GRAY, 1.2)
|
||||||
|
|
||||||
|
box(ax, 5.0, 1.28, 9.6, 1.30,
|
||||||
|
"本章两大问题:① 轮系传动比 $i$ 的计算 ② 从动轮转向的判断\n"
|
||||||
|
"重点:定轴轮系、周转轮系、复合轮系传动比的计算方法\n"
|
||||||
|
"行星轮系配齿公式、少齿差行星轮系 —— 一般了解",
|
||||||
|
fs=10.5, fc="#fbfbf6", ec="#d9d2c2")
|
||||||
|
save(fig, "figG01_geartrain_class.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG02 定轴轮系传动比(惰轮)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG02():
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(9.6, 8.0)
|
||||||
|
G = { # r = z/10,几何精确相切
|
||||||
|
"1": (0.0, 10.0, 2.0),
|
||||||
|
"2": (6.0, 10.0, 4.0),
|
||||||
|
"2'": (6.0, 3.5, 2.0),
|
||||||
|
"3": (13.0, 3.5, 5.0),
|
||||||
|
"3'": (13.0, -3.5, 2.0),
|
||||||
|
"4": (19.0, -3.5, 4.0),
|
||||||
|
}
|
||||||
|
for (x, y, r) in G.values():
|
||||||
|
gear(ax, x, y, r, lw=1.8)
|
||||||
|
shaft(ax, 0.0, 5.6, 14.0) # 轴Ⅰ
|
||||||
|
shaft(ax, 6.0, -0.2, 14.6) # 轴Ⅱ
|
||||||
|
shaft(ax, 13.0, -7.2, 9.0) # 轴Ⅲ
|
||||||
|
shaft(ax, 19.0, -8.6, 0.6) # 轴Ⅳ
|
||||||
|
|
||||||
|
for p in [(3.0, 10.0), (9.5, 3.5), (16.0, -3.5)]:
|
||||||
|
ax.plot(p[0], p[1], "o", mfc="white", mec=C_RED, ms=10, mew=1.5, zorder=9)
|
||||||
|
|
||||||
|
# 转向:1顺 → 2逆 → 2′逆 → 3顺 → 3′顺 → 4逆
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 0.0, 10.0, 2.55, 110, -40, C_RED)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 6.0, 10.0, 4.55, -40, 110, C_BLUE)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 6.0, 3.5, 2.55, -40, 110, C_BLUE)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 13.0, 3.5, 5.55, 110, -40, C_RED)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 13.0, -3.5, 2.55, 110, -40, C_RED)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 19.0, -3.5, 4.55, -40, 110, C_BLUE)
|
||||||
|
|
||||||
|
ax.text(-3.1, 10.0, "1\n$z_1$=20", ha="right", va="center", fontsize=10.5)
|
||||||
|
ax.text(6.0, 15.35, "2\n$z_2$=40", ha="center", va="bottom", fontsize=10.5)
|
||||||
|
ax.text(3.65, 2.45, "2′\n$z_{2'}$=20", ha="right", va="center", fontsize=10.5)
|
||||||
|
ax.text(13.0, 9.35, "3\n$z_3$=50", ha="center", va="bottom", fontsize=10.5)
|
||||||
|
ax.text(11.55, -5.0, "3′\n$z_{3'}$=20", ha="right", va="center", fontsize=10.5)
|
||||||
|
ax.text(19.0, 1.35, "4\n$z_4$=40", ha="center", va="bottom", fontsize=10.5)
|
||||||
|
|
||||||
|
ax.text(-5.2, 21.0, "定轴轮系传动比", fontsize=14, ha="left", va="center")
|
||||||
|
note(ax, -5.2, 19.7,
|
||||||
|
"$i_{14}=\\dfrac{\\omega_1}{\\omega_4}"
|
||||||
|
"=\\dfrac{z_2\\,z_3\\,z_4}{z_1\\,z_{2'}\\,z_{3'}}"
|
||||||
|
"=(-1)^3\\dfrac{40\\times50\\times40}{20\\times20\\times20}=-10$",
|
||||||
|
fs=12.5)
|
||||||
|
note(ax, -5.2, -10.2,
|
||||||
|
"大小:所有从动轮齿数连乘积 ÷ 所有主动轮齿数连乘积\n"
|
||||||
|
"转向:平面定轴轮系用 $(-1)^m$($m$=外啮合次数,本例 3 次 → 负号)\n"
|
||||||
|
"惰轮(过轮):齿数在分子、分母同时出现,只改变转向、不影响 $i$ 的大小",
|
||||||
|
fs=10.5)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-5.6, 26.5)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-14.0, 22.2)
|
||||||
|
save(fig, "figG02_fixed_train.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG03 定轴轮系转向判定
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG03():
|
||||||
|
fig, axes = grid(2, 2, 9.8, 8.0)
|
||||||
|
a, b, c, d = axes
|
||||||
|
|
||||||
|
# (a) 平面:外啮合
|
||||||
|
a.set_title("(a) 平面定轴轮系 · 外啮合 → 转向相反($i_{12}$ 取负)",
|
||||||
|
fontsize=10.5)
|
||||||
|
gear(a, -1.0, 0, 1.0)
|
||||||
|
gear(a, 1.0, 0, 1.0)
|
||||||
|
dot(a, 0, 0, C_RED, ms=6)
|
||||||
|
rot_arrow(a, -1.0, 0, 1.55, 110, -40, C_RED)
|
||||||
|
rot_arrow(a, 1.0, 0, 1.55, -40, 110, C_BLUE)
|
||||||
|
a.text(-1.0, 2.05, "1", ha="center", fontsize=11)
|
||||||
|
a.text(1.0, 2.05, "2", ha="center", fontsize=11)
|
||||||
|
a.text(0, -2.25, "两箭头反向:$i_{12}=-z_2/z_1$", ha="center", fontsize=10)
|
||||||
|
a.set_xlim(-3.0, 3.0)
|
||||||
|
a.set_ylim(-2.9, 2.9)
|
||||||
|
|
||||||
|
# (b) 平面:内啮合
|
||||||
|
b.set_title("(b) 平面定轴轮系 · 内啮合 → 转向相同($i_{12}$ 取正)",
|
||||||
|
fontsize=10.5)
|
||||||
|
gear(b, 0, 0, 1.85, lw=2.0, teeth=44, tin=True)
|
||||||
|
gear(b, 0.85, 0, 1.00)
|
||||||
|
dot(b, 1.85, 0, C_RED, ms=6)
|
||||||
|
rot_arrow(b, 0, 0, 2.35, -40, 110, C_RED, lw=1.5)
|
||||||
|
rot_arrow(b, 0.85, 0, 1.45, -40, 110, C_RED, lw=1.5)
|
||||||
|
b.text(-1.85, 1.95, "内齿轮 1", ha="center", fontsize=10)
|
||||||
|
b.text(0.85, -0.06, "2", ha="center", fontsize=11)
|
||||||
|
b.text(0, -2.70, "两箭头同向:$i_{12}=+z_2/z_1$", ha="center", fontsize=10)
|
||||||
|
b.set_xlim(-3.0, 3.0)
|
||||||
|
b.set_ylim(-2.9, 2.9)
|
||||||
|
|
||||||
|
# (c) 空间:锥齿轮
|
||||||
|
c.set_title("(c) 锥齿轮:两箭头同时指向\n(或同时背离)啮合点", fontsize=10.2)
|
||||||
|
c.plot([-2.6, 0], [0, 0], color=C_MAIN, lw=1.4)
|
||||||
|
c.plot([0, 0], [0, -2.6], color=C_MAIN, lw=1.4)
|
||||||
|
c.add_patch(plt.Polygon([(0, 0), (-1.5, 0.62), (-1.5, -0.62)], closed=True,
|
||||||
|
fc="#dbe8f5", ec=C_BLUE, lw=1.5, zorder=3))
|
||||||
|
c.add_patch(plt.Polygon([(0, 0), (-0.62, -1.5), (0.62, -1.5)], closed=True,
|
||||||
|
fc="#fdeada", ec=C_ORANGE, lw=1.5, zorder=3))
|
||||||
|
dot(c, 0, 0, C_RED, ms=6)
|
||||||
|
c.annotate("", xy=(-0.18, 0.12), xytext=(-1.35, 0.12),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=1.8))
|
||||||
|
c.annotate("", xy=(0.12, -0.18), xytext=(0.12, -1.35),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_ORANGE, lw=1.8))
|
||||||
|
c.text(-1.95, 1.00, "齿轮1", color=C_BLUE, fontsize=10, ha="center")
|
||||||
|
c.text(1.35, -1.55, "齿轮2", color=C_ORANGE, fontsize=10, ha="center")
|
||||||
|
c.text(0.15, 0.32, "啮合点", fontsize=9.5, color=C_RED)
|
||||||
|
c.set_xlim(-3.0, 3.2)
|
||||||
|
c.set_ylim(-3.0, 2.9)
|
||||||
|
|
||||||
|
# (d) 空间:蜗杆蜗轮
|
||||||
|
d.set_title("(d) 蜗杆蜗轮:左旋左手、右旋右手", fontsize=10.2)
|
||||||
|
d.add_patch(Rectangle((-2.2, -0.42), 3.6, 0.84, fc="#dbe8f5",
|
||||||
|
ec=C_BLUE, lw=1.5, zorder=3))
|
||||||
|
for x in np.linspace(-2.05, 1.25, 9):
|
||||||
|
d.plot([x, x + 0.32], [-0.42, 0.42], color=C_BLUE, lw=1.0, zorder=4)
|
||||||
|
d.plot([-2.6, 1.9], [0, 0], color=C_MAIN, lw=1.2, ls="-.", zorder=2)
|
||||||
|
gear(d, 0.0, -1.75, 1.35, lw=1.8, teeth=30)
|
||||||
|
d.plot([0.0, 0.0], [-1.75, -0.40], color=C_MAIN, lw=1.2, ls="-.", zorder=2)
|
||||||
|
dot(d, 0.0, -0.42, C_RED, ms=6)
|
||||||
|
d.annotate("", xy=(0.9, 0.95), xytext=(-2.1, 0.95),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=1.8))
|
||||||
|
rot_arrow(d, 0.0, -1.75, 1.80, 110, -40, C_ORANGE)
|
||||||
|
d.text(-2.3, 1.30, "蜗杆(右旋)", color=C_BLUE, fontsize=10, ha="left")
|
||||||
|
d.text(1.95, -2.55, "蜗轮", color=C_ORANGE, fontsize=10, ha="left")
|
||||||
|
d.text(0.0, -3.55,
|
||||||
|
"四指弯曲方向=蜗杆转向,拇指反向=蜗轮节点线速度方向",
|
||||||
|
fontsize=9.5, ha="center")
|
||||||
|
d.set_xlim(-3.0, 3.6)
|
||||||
|
d.set_ylim(-4.0, 2.9)
|
||||||
|
|
||||||
|
fig.tight_layout()
|
||||||
|
save(fig, "figG03_direction.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG04 2K-H 周转轮系的组成
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG04():
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(8.6, 7.2)
|
||||||
|
r1, r2, r3 = 1.2, 0.9, 3.0
|
||||||
|
dO = r1 + r2
|
||||||
|
assert abs((r3 - r2) - dO) < 1e-9
|
||||||
|
gear(ax, 0, 0, r3, lw=1.9, teeth=54, tin=True)
|
||||||
|
gear(ax, 0, 0, r1, lw=1.9, teeth=28)
|
||||||
|
for a in (90, 210, 330):
|
||||||
|
t = np.radians(a)
|
||||||
|
px, py = dO * np.cos(t), dO * np.sin(t)
|
||||||
|
gear(ax, px, py, r2, lw=1.7, teeth=22)
|
||||||
|
line(ax, (0, 0), (px, py), color=C_ORANGE, lw=2.0, zorder=2)
|
||||||
|
gear(ax, 0, 0, 0.34, fc=C_ORANGE, lw=1.4, zorder=5)
|
||||||
|
ax.plot(0, 0, "k+", ms=8)
|
||||||
|
|
||||||
|
lead(ax, (0.80, 0.80), (4.05, 2.55))
|
||||||
|
ax.text(4.20, 2.55, "1 太阳轮(中心轮)", fontsize=10.5, va="center")
|
||||||
|
lead(ax, (-dO * 0.866, -dO * 0.5), (-5.10, -3.60))
|
||||||
|
ax.text(-5.25, -3.60, "2 行星轮", fontsize=10.5, ha="left", va="center")
|
||||||
|
lead(ax, (-2.12, 2.12), (-6.20, 3.55))
|
||||||
|
ax.text(-6.35, 3.55, "3 内齿圈(中心轮,固定)", fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="left", va="center")
|
||||||
|
lead(ax, (dO * 0.55, -dO * 0.05), (2.75, -2.15))
|
||||||
|
ax.text(2.90, -2.15, "H 系杆(行星架)", fontsize=10.5, ha="left",
|
||||||
|
va="center", color=C_ORANGE)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 0, 0, r1 + 0.45, 110, -40, C_RED)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 0, 0, r3 + 0.45, -40, 110, C_BLUE, lw=1.4)
|
||||||
|
|
||||||
|
note(ax, -7.6, -4.60,
|
||||||
|
"基本构件:太阳轮(中心轮)、系杆(行星架);行星轮既自转又绕中心轮公转\n"
|
||||||
|
"一个基本周转轮系中:至少 1 个行星轮,最多 2 个中心轮,"
|
||||||
|
"且两中心轮与系杆的轴线必须重合\n"
|
||||||
|
"差动轮系 $F=2$(两中心轮都不固定);行星轮系 $F=1$(一个中心轮固定)",
|
||||||
|
fs=10.5)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-7.9, 7.9)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-7.4, 5.2)
|
||||||
|
save(fig, "figG04_epicyclic.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG05 反转原理(转化轮系)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG05():
|
||||||
|
fig, axes = grid(1, 2, 10.6, 5.4)
|
||||||
|
r1, r2, r3 = 2.0, 1.5, 5.0
|
||||||
|
dO = r1 + r2
|
||||||
|
|
||||||
|
titles = (r"原周转轮系:$\omega_1,\ \omega_3,\ \omega_H$ 均不为 0",
|
||||||
|
r"施加 $-\omega_H$ 后:系杆成机架 → 转化轮系(定轴轮系)")
|
||||||
|
for ax, ttl, inv in zip(axes, titles, (False, True)):
|
||||||
|
ax.set_title(ttl, fontsize=11)
|
||||||
|
gear(ax, 0, 0, r3, lw=1.8, teeth=48, tin=True)
|
||||||
|
gear(ax, 0, 0, r1, lw=1.8, teeth=26)
|
||||||
|
gear(ax, dO, 0, r2, lw=1.6, teeth=18)
|
||||||
|
line(ax, (0, 0), (dO, 0), color=C_ORANGE, lw=2.0, zorder=2)
|
||||||
|
gear(ax, 0, 0, 0.4, fc=C_MAIN if inv else C_ORANGE, lw=1.4, zorder=5)
|
||||||
|
ax.plot(0, 0, "k+", ms=7)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 0, 0, r1 + 0.45, 110, -40, C_RED)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 0, 0, r3 + 0.40, -40, 110, C_BLUE, lw=1.3)
|
||||||
|
rot_arrow(ax, 0, 0, dO - 0.32, -40, 110, C_ORANGE, lw=1.5)
|
||||||
|
ax.text(-r3 - 0.05, r3 + 0.55, "3", fontsize=11, ha="center")
|
||||||
|
ax.text(-0.16, r1 - 0.30, "1", fontsize=11, ha="right")
|
||||||
|
ax.text(dO + 0.25, r2 + 0.55, "2", fontsize=11, ha="left")
|
||||||
|
ax.text(0.55, 0.95, "H", fontsize=12, color=C_ORANGE)
|
||||||
|
ax.set_xlim(-r3 - 1.9, r3 + 2.1)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-r3 - 2.5, r3 + 2.1)
|
||||||
|
if inv:
|
||||||
|
ax.text(0.65, -0.85, "H 为机架", fontsize=10.6, color=C_MAIN,
|
||||||
|
zorder=9,
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.30", fc="white",
|
||||||
|
ec=C_MAIN, lw=1.0, alpha=0.97))
|
||||||
|
ax.text(0, -r3 - 1.55,
|
||||||
|
r"$\omega_H^{H}=\omega_H-\omega_H=0$", ha="center",
|
||||||
|
fontsize=10.5, color=C_ORANGE)
|
||||||
|
ax.text(0, -r3 - 2.15,
|
||||||
|
"各构件角速度:$\\omega_i^{H}=\\omega_i-\\omega_H$",
|
||||||
|
ha="center", fontsize=10)
|
||||||
|
else:
|
||||||
|
ax.text(0, -r3 - 1.55,
|
||||||
|
r"$\omega_1,\ \omega_3,\ \omega_2$(2 既有自转又有公转)",
|
||||||
|
ha="center", fontsize=10)
|
||||||
|
ax.text(0, -r3 - 2.15, "不能直接求传动比", ha="center",
|
||||||
|
fontsize=10, color="#555555")
|
||||||
|
|
||||||
|
fig.tight_layout(rect=(0, 0.20, 1, 1))
|
||||||
|
fig.text(0.5, 0.03,
|
||||||
|
"反转原理:给整个周转轮系施加公共角速度 $-\\omega_H$,"
|
||||||
|
"各构件之间的相对运动不变,但系杆变为“静止”,\n"
|
||||||
|
"原周转轮系 → 转化轮系(定轴轮系),可直接套用定轴轮系的公式。",
|
||||||
|
ha="center", va="bottom", fontsize=10.8, linespacing=1.7,
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.5", fc="#fbfbf6", ec="#d9d2c2"))
|
||||||
|
save(fig, "figG05_inversion.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG06 周转轮系传动比通用公式 + 注意事项
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG06():
|
||||||
|
fig, ax = free_ax(9.8, 5.4, (0, 10), (0, 5.4))
|
||||||
|
box(ax, 5.0, 4.82, 9.3, 0.80,
|
||||||
|
"$i_{GK}^{H}=\\dfrac{\\omega_G-\\omega_H}{\\omega_K-\\omega_H}"
|
||||||
|
"=\\pm\\dfrac{z_{\\mathrm{driven}}}{z_{\\mathrm{driver}}}$",
|
||||||
|
fs=15, fc="#eaf1f8", ec=C_BLUE)
|
||||||
|
box(ax, 5.0, 3.92, 9.3, 0.76,
|
||||||
|
"分子 = 转化轮系中 G→K 间所有从动轮齿数的连乘积;分母 = 所有主动轮齿数的连乘积\n"
|
||||||
|
"G=主动轮(通常为中心轮),K=从动轮,H=系杆;"
|
||||||
|
"$\\omega_G,\\omega_K,\\omega_H$ 为各构件的绝对角速度",
|
||||||
|
fs=10.3, fc="white", ec=C_GRAY)
|
||||||
|
|
||||||
|
items = [
|
||||||
|
"① 符号必须带正负号:转向相同取同号,转向相反取异号 —— "
|
||||||
|
"$\\omega$ 与 $n$ 可互换,但 $n$ 同样要带符号。",
|
||||||
|
"② 齿数比前的 $\\pm$ 由转化轮系中 $G\\to K$ 的外啮合次数 $m$ 决定,"
|
||||||
|
"取 $(-1)^m$;它只表示转化轮系中的转向,不代表两轮的实际转向。",
|
||||||
|
"③ 公式要求 $G$、$K$ 与系杆 $H$ 的轴线互相平行;空间(锥齿轮)周转轮系"
|
||||||
|
"也可用它求两中心轮与系杆之间的转速关系。",
|
||||||
|
"④ 若为行星轮系,$\\omega_G$、$\\omega_K$ 中必有一个为 0"
|
||||||
|
"(设 $\\omega_K=0$,则 $i_{GK}^{H}=\\dfrac{\\omega_G-\\omega_H}{-\\omega_H}$)。",
|
||||||
|
"⑤ 两齿轮轴线不平行时 $\\omega_2^{H}\\neq\\omega_2-\\omega_H$,"
|
||||||
|
"不能直接对行星轮本身套用此式,否则会得出错误结论。",
|
||||||
|
]
|
||||||
|
y = 3.03
|
||||||
|
for txt in items:
|
||||||
|
ax.text(0.20, y, txt, fontsize=10.3, ha="left", va="top", linespacing=1.6)
|
||||||
|
y -= 0.60
|
||||||
|
save(fig, "figG06_formula.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG07 复合轮系:划分基本轮系
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG07():
|
||||||
|
fig, axes = grid(1, 2, 10.6, 5.6)
|
||||||
|
a, b = axes
|
||||||
|
|
||||||
|
# (a) 周转轮系 1-2-3-H
|
||||||
|
r1, r2, r3 = 1.2, 1.8, 4.8
|
||||||
|
dO = r1 + r2
|
||||||
|
assert abs((r3 - r2) - dO) < 1e-9
|
||||||
|
a.set_title("(a) 周转轮系 1–2–3–H(内齿圈 3 固定)", fontsize=10.8)
|
||||||
|
gear(a, 0, 0, r3, lw=1.8, teeth=60, tin=True)
|
||||||
|
gear(a, 0, 0, r1, lw=1.8, teeth=24)
|
||||||
|
gear(a, 0, dO, r2, lw=1.6, teeth=28)
|
||||||
|
line(a, (0, 0), (0, dO), color=C_ORANGE, lw=2.0, zorder=2)
|
||||||
|
gear(a, 0, 0, 0.32, fc=C_ORANGE, lw=1.3, zorder=5)
|
||||||
|
ground(a, 0, -r3 - 0.05, w=1.2, up=False)
|
||||||
|
rot_arrow(a, 0, 0, r1 + 0.42, 110, -40, C_RED)
|
||||||
|
rot_arrow(a, 0, 0, dO - 0.30, -40, 110, C_ORANGE, lw=1.6)
|
||||||
|
a.text(0.18, r1 - 0.35, "1", fontsize=11)
|
||||||
|
a.text(0.30, dO - 0.35, "2", fontsize=11)
|
||||||
|
a.text(-r3 - 0.15, r3 - 0.55, "3", fontsize=11, ha="right")
|
||||||
|
a.text(0.42, 1.30, "H", fontsize=12, color=C_ORANGE)
|
||||||
|
a.text(0, -r3 - 1.15, "输出 $\\omega_H$", ha="center", fontsize=10.5,
|
||||||
|
color=C_ORANGE)
|
||||||
|
a.text(0, -r3 - 1.95, "$z_1$=20,$z_2$=40,$z_3$=100", ha="center",
|
||||||
|
fontsize=10.2)
|
||||||
|
a.set_xlim(-r3 - 1.8, r3 + 1.8)
|
||||||
|
a.set_ylim(-r3 - 2.9, r3 + 1.5)
|
||||||
|
|
||||||
|
# (b) 定轴轮系 0-1
|
||||||
|
b.set_title("(b) 定轴轮系 0–1(与左图共用齿轮 1)", fontsize=10.8)
|
||||||
|
g0r, g1r = 1.5, 1.0
|
||||||
|
gear(b, -g1r, 0, g0r, lw=1.8, teeth=30)
|
||||||
|
gear(b, g0r, 0, g1r, lw=1.8, teeth=20)
|
||||||
|
shaft(b, -g1r, -g0r - 1.0, g0r + 1.0, lw=2.0)
|
||||||
|
shaft(b, g0r, -g1r - 1.0, g1r + 1.0, lw=2.0)
|
||||||
|
dot(b, 0.0, 0.0, C_RED, ms=6)
|
||||||
|
rot_arrow(b, -g1r, 0, g0r + 0.5, 110, -40, C_BLUE)
|
||||||
|
rot_arrow(b, g0r, 0, g1r + 0.5, -40, 110, C_RED, lw=1.5)
|
||||||
|
b.text(-g1r, g0r + 1.35, "0\n$z_0$=30", ha="center", va="bottom", fontsize=10.5)
|
||||||
|
b.text(g0r, g1r + 1.35, "1\n$z_1$=20", ha="center", va="bottom", fontsize=10.5)
|
||||||
|
b.annotate("", xy=(-3.55, 0.0), xytext=(-2.30, 0.0),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=1.8))
|
||||||
|
b.text(-3.70, 0.0, "输入\n$\\omega_0$", ha="right", va="center",
|
||||||
|
fontsize=10.5, color=C_BLUE)
|
||||||
|
b.text(0, -g0r - 1.75,
|
||||||
|
"$i_{01}=\\dfrac{\\omega_0}{\\omega_1}=-\\dfrac{z_1}{z_0}"
|
||||||
|
"=-\\dfrac{20}{30}=-\\dfrac{2}{3}$",
|
||||||
|
ha="center", fontsize=11)
|
||||||
|
b.set_xlim(-5.6, 4.4)
|
||||||
|
b.set_ylim(-g0r - 2.7, g0r + 2.2)
|
||||||
|
|
||||||
|
fig.tight_layout(rect=(0, 0.24, 1, 1))
|
||||||
|
fig.text(0.5, 0.185,
|
||||||
|
"① 划分基本轮系:先找轴线不固定的行星轮 → 再找支承它的系杆 → "
|
||||||
|
"再找与行星轮啮合的太阳轮,剩下的就是定轴轮系",
|
||||||
|
ha="center", va="top", fontsize=10.5)
|
||||||
|
fig.text(0.5, 0.03,
|
||||||
|
"② 分别列式 ③ 用公共构件的转速联立:\n"
|
||||||
|
"$i_{1H}=1+\\dfrac{z_3}{z_1}=1+\\dfrac{100}{20}=6$"
|
||||||
|
" → $i_{0H}=i_{01}\\cdot i_{1H}"
|
||||||
|
"=\\left(-\\dfrac{2}{3}\\right)\\times6=-4$",
|
||||||
|
ha="center", va="bottom", fontsize=11, linespacing=1.9,
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.5", fc="#fbfbf6", ec="#d9d2c2"))
|
||||||
|
save(fig, "figG07_composite.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG08 轮系的功用
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def _ic_gears(ax, x, y, s=0.34):
|
||||||
|
ax.add_patch(Circle((x - s * 0.9, y), s * 0.80, fc="#eaf1f8", ec=C_BLUE,
|
||||||
|
lw=1.5, zorder=3))
|
||||||
|
ax.add_patch(Circle((x + s * 1.0, y), s * 1.35, fc="#fdf2e5", ec=C_ORANGE,
|
||||||
|
lw=1.5, zorder=3))
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def _ic_split(ax, x, y, s=0.46, n=3):
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x + s * 0.4, y), xytext=(x - s * 1.1, y),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_MAIN, lw=1.3))
|
||||||
|
for dy in np.linspace(s * 0.9, -s * 0.9, n):
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x + s * 1.5, y + dy), xytext=(x + s * 0.45, y),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=1.1))
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def _ic_reverse(ax, x, y, s=0.46):
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x + s * 1.3, y + s * 0.45),
|
||||||
|
xytext=(x - s * 0.2, y + s * 0.45),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=1.5))
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x - s * 0.2, y - s * 0.45),
|
||||||
|
xytext=(x + s * 1.3, y - s * 0.45),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_ORANGE, lw=1.5))
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def _ic_shift(ax, x, y, s=0.42):
|
||||||
|
ax.add_patch(Circle((x - s * 0.9, y - 0.10), s * 0.62, fc="#eaf1f8",
|
||||||
|
ec=C_BLUE, lw=1.5, zorder=3))
|
||||||
|
ax.add_patch(Circle((x + s * 0.85, y + 0.18), s * 0.95, fc="#fdf2e5",
|
||||||
|
ec=C_ORANGE, lw=1.5, zorder=3))
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x + s * 0.85, y - s * 1.30),
|
||||||
|
xytext=(x - s * 0.9, y - s * 1.30),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_PURPLE, lw=1.2))
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def _ic_merge(ax, x, y, s=0.46):
|
||||||
|
for dy in (s * 0.85, -s * 0.85):
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x + s * 0.6, y), xytext=(x - s * 1.1, y + dy),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=1.1))
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(x + s * 1.7, y), xytext=(x + s * 0.65, y),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_RED, lw=1.6))
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def _ic_power(ax, x, y, s=0.42):
|
||||||
|
ax.add_patch(Rectangle((x - s * 1.25, y - s * 0.85), s * 2.5, s * 1.7,
|
||||||
|
fc="#f4ecfa", ec=C_PURPLE, lw=1.4, zorder=3))
|
||||||
|
ax.text(x, y, "kW", fontsize=8.0, ha="center", va="center", color=C_PURPLE,
|
||||||
|
zorder=4)
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
def figG08():
|
||||||
|
fig, ax = free_ax(10.2, 6.8, (0, 12), (-0.55, 7.5))
|
||||||
|
cards = [
|
||||||
|
("①", "获得很大的传动比,结构紧凑",
|
||||||
|
"一对齿轮 $i<5\\sim7$;轮系 $i$ 可达 10000", _ic_gears),
|
||||||
|
("②", "实现分路传动", "钟表的时、分、秒针等(1 路输入 → 多路输出)", _ic_split),
|
||||||
|
("③", "实现换向传动", "改变从动轴的转向", _ic_reverse),
|
||||||
|
("④", "实现变速传动", "移动双联齿轮,改变输出轴转速", _ic_shift),
|
||||||
|
("⑤", "运动的合成(加减法运算)",
|
||||||
|
"差动轮系 $n_H=(n_1+n_3)/2$($z_1=z_2=z_3$)", _ic_merge),
|
||||||
|
("⑥", "运动的分解", "汽车差速器自动分配两后轮转速", _ic_split),
|
||||||
|
("⑦", "尺寸、重量较小时实现大功率传动",
|
||||||
|
"航空发动机主减 $\\phi$430 mm,2850 kW", _ic_power),
|
||||||
|
]
|
||||||
|
W, H = 5.85, 1.60
|
||||||
|
xs = [3.05, 8.95]
|
||||||
|
ys = [6.10, 4.34, 2.58, 0.82]
|
||||||
|
for i, (tag, title, desc, icon) in enumerate(cards):
|
||||||
|
cx, cy = xs[i % 2], ys[i // 2]
|
||||||
|
ax.add_patch(FancyBboxPatch((cx - W / 2, cy - H / 2), W, H,
|
||||||
|
boxstyle="round,pad=0.02,rounding_size=0.12",
|
||||||
|
fc="#fbfbf8", ec="#cfd6dd", lw=1.1, zorder=2))
|
||||||
|
ax.add_patch(Circle((cx - W / 2 + 0.42, cy + 0.42), 0.25,
|
||||||
|
fc="#eaf1f8", ec=C_BLUE, lw=1.0, zorder=3))
|
||||||
|
ax.text(cx - W / 2 + 0.42, cy + 0.42, tag, fontsize=10, ha="center",
|
||||||
|
va="center", zorder=4, color=C_BLUE)
|
||||||
|
icon(ax, cx - W / 2 + 1.32, cy - 0.02)
|
||||||
|
ax.text(cx - W / 2 + 2.22, cy + 0.38, title, fontsize=10.4, ha="left",
|
||||||
|
va="center", zorder=4)
|
||||||
|
ax.text(cx - W / 2 + 2.22, cy - 0.40, desc, fontsize=9.2, ha="left",
|
||||||
|
va="center", color="#555555", zorder=4)
|
||||||
|
ax.text(6.0, 7.24, "轮系的功用(共七个方面)", fontsize=13.5, ha="center",
|
||||||
|
va="center")
|
||||||
|
ax.text(6.0, -0.32, "轮系的用途:减速器、增速器、变速器、换向机构",
|
||||||
|
fontsize=10.2, ha="center", va="center", color="#555555")
|
||||||
|
save(fig, "figG08_functions.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG09 汽车差速器(运动分解)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG09():
|
||||||
|
fig, ax = new_ax(9.4, 6.6)
|
||||||
|
L = 3.0
|
||||||
|
P = (0.0, -7.0)
|
||||||
|
xl, xr = -L, L
|
||||||
|
|
||||||
|
for xx, col in ((xl, C_BLUE), (xr, C_ORANGE)):
|
||||||
|
line(ax, P, (xx, 0), color=col, lw=1.0, ls=":", zorder=1)
|
||||||
|
ax.add_patch(Arc(P, 2 * 2.2, 2 * 2.2, theta1=72, theta2=108,
|
||||||
|
color=C_MAIN, lw=1.3, zorder=2))
|
||||||
|
ax.text(0.55, -4.55, "$\\omega$", fontsize=13)
|
||||||
|
dot(ax, *P, C_MAIN, ms=6)
|
||||||
|
ax.text(0.45, -6.80, "$P$(转弯中心)", fontsize=10.5)
|
||||||
|
|
||||||
|
for xx, col in ((xl, C_BLUE), (xr, C_ORANGE)):
|
||||||
|
ax.add_patch(Rectangle((xx - 0.22, -0.95), 0.44, 1.90, fc="#e6e6e6",
|
||||||
|
ec=C_MAIN, lw=1.6, zorder=4))
|
||||||
|
ax.text(xl, 1.25, "轮1", color=C_BLUE, fontsize=11, ha="center")
|
||||||
|
ax.text(xr, 1.25, "轮3", color=C_ORANGE, fontsize=11, ha="center")
|
||||||
|
line(ax, (xl, 0), (xr, 0), C_MAIN, 2.0)
|
||||||
|
ax.add_patch(Rectangle((-0.95, -0.75), 1.90, 1.50, fc="#fdf2e5",
|
||||||
|
ec=C_ORANGE, lw=1.6, zorder=3))
|
||||||
|
ax.text(0, 0, "差速器", fontsize=9.5, ha="center", va="center", zorder=5,
|
||||||
|
color=C_ORANGE)
|
||||||
|
ax.text(0, 1.95, "$H$(行星架,由发动机驱动)", fontsize=10.2, ha="center",
|
||||||
|
color=C_ORANGE)
|
||||||
|
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(xl, -1.95), xytext=(xl, -0.95),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_BLUE, lw=2.0))
|
||||||
|
ax.text(xl, -2.35, "$v_1=(r-L)\\,\\omega$", color=C_BLUE, fontsize=11,
|
||||||
|
ha="center")
|
||||||
|
ax.annotate("", xy=(xr, -1.95), xytext=(xr, -0.95),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="-|>", color=C_ORANGE, lw=2.6))
|
||||||
|
ax.text(xr, -2.35, "$v_3=(r+L)\\,\\omega$", color=C_ORANGE, fontsize=11,
|
||||||
|
ha="center")
|
||||||
|
|
||||||
|
ax.set_xlim(-4.3, 4.3)
|
||||||
|
ax.set_ylim(-8.5, 3.0)
|
||||||
|
fig.tight_layout(rect=(0, 0.30, 1, 1))
|
||||||
|
fig.text(0.5, 0.155,
|
||||||
|
"$z_1=z_3$(两半轴齿轮相同),$n_H=n_4$(行星架与壳体同速);"
|
||||||
|
"$n_H=\\dfrac{n_1+n_3}{2}$ → 行星架转速是两轮的“中间值”\n"
|
||||||
|
"该式只有 2 个方程、3 个未知数:直线行驶时还需 $n_1=n_3$ 才能求解",
|
||||||
|
ha="center", va="bottom", fontsize=10.3, linespacing=1.8,
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.5", fc="#fbfbf6", ec="#d9d2c2"))
|
||||||
|
fig.text(0.5, 0.02,
|
||||||
|
"转弯时车体绕 $P$ 点转动:$n_1/n_3=v_1/v_3=(r-L)/(r+L)$;"
|
||||||
|
"轮系按转弯半径自动把 $n_H$ 分解为 $n_1$、$n_3$\n"
|
||||||
|
"(内侧轮慢、外侧轮快),使车轮始终作纯滚动",
|
||||||
|
ha="center", va="bottom", fontsize=10.3, linespacing=1.8,
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.5", fc="#fbfbf6", ec="#d9d2c2"))
|
||||||
|
save(fig, "figG09_differential.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG10 行星轮系配齿四条件
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG10():
|
||||||
|
fig, axes = grid(2, 2, 10.0, 7.8)
|
||||||
|
a, b, c, d = axes
|
||||||
|
r1, r2, r3 = 1.1, 0.85, 2.8
|
||||||
|
dO = r1 + r2
|
||||||
|
|
||||||
|
a.set_title("(a) 同心条件:$r_3=r_1+2r_2$ ($z_3=z_1+2z_2$)", fontsize=10.8)
|
||||||
|
gear(a, 0, 0, r3, lw=1.7, teeth=48, tin=True)
|
||||||
|
gear(a, 0, 0, r1, lw=1.7, teeth=24)
|
||||||
|
gear(a, dO, 0, r2, lw=1.6, teeth=18)
|
||||||
|
line(a, (0, 0), (0, -r3 - 0.55), C_GRAY, 1.0)
|
||||||
|
line(a, (0, 0), (dO, 0), C_GRAY, 0.9)
|
||||||
|
a.annotate("", xy=(0, 0.28), xytext=(0, 1.38),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="<->", color=C_BLUE, lw=1.3))
|
||||||
|
a.text(0.16, 0.83, "$r_1$", color=C_BLUE, fontsize=11)
|
||||||
|
a.annotate("", xy=(dO, 0.28), xytext=(dO, 1.95),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="<->", color=C_GREEN, lw=1.3))
|
||||||
|
a.text(dO + 0.16, 1.11, "$r_2$", color=C_GREEN, fontsize=11)
|
||||||
|
a.annotate("", xy=(-0.55, -r3 + 0.05), xytext=(-0.55, -r3 - 0.55),
|
||||||
|
arrowprops=dict(arrowstyle="<->", color=C_ORANGE, lw=1.3))
|
||||||
|
a.text(-0.42, -r3 - 0.25, "$r_3$", color=C_ORANGE, fontsize=11)
|
||||||
|
a.text(0, r3 + 0.95, "两中心轮齿数应同时为偶数或奇数", fontsize=9.8,
|
||||||
|
ha="center")
|
||||||
|
a.set_xlim(-3.4, 4.6)
|
||||||
|
a.set_ylim(-r3 - 1.3, r3 + 1.5)
|
||||||
|
|
||||||
|
b.set_title("(b) 装配条件:$(z_1+z_3)/N$ 必须为整数", fontsize=10.8)
|
||||||
|
gear(b, 0, 0, r3, lw=1.6, teeth=40, tin=True)
|
||||||
|
gear(b, 0, 0, r1, lw=1.7, teeth=24)
|
||||||
|
for ang in (0, 120, 240):
|
||||||
|
t = np.radians(ang)
|
||||||
|
px, py = dO * np.cos(t), dO * np.sin(t)
|
||||||
|
gear(b, px, py, r2, lw=1.5, teeth=16)
|
||||||
|
line(b, (0, 0), (px, py), C_ORANGE, 1.6, zorder=2)
|
||||||
|
b.add_patch(Arc((0, 0), 2 * 1.72, 2 * 1.72, theta1=0, theta2=120,
|
||||||
|
color=C_PURPLE, lw=1.5))
|
||||||
|
b.text(2.30, 2.45, "$\\varphi_H=2\\pi/N$", color=C_PURPLE, fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="left", va="center")
|
||||||
|
lead(b, (0.86, 1.49), (2.20, 2.36), C_PURPLE, 0.9)
|
||||||
|
b.text(0, -r3 - 0.95, "$N$=行星轮个数;$K=z_1 i_{1H}/N$ 须为整数",
|
||||||
|
fontsize=9.8, ha="center")
|
||||||
|
b.set_xlim(-3.4, 4.6)
|
||||||
|
b.set_ylim(-r3 - 1.6, r3 + 1.4)
|
||||||
|
|
||||||
|
c.set_title("(c) 邻接条件:$O_1O_2>2r_{a2}$", fontsize=10.8)
|
||||||
|
rc, r2c, dOc = 0.60, 0.75, 1.35
|
||||||
|
gear(c, 0, 0, rc, lw=1.7, teeth=18, fc="#fdf2e5")
|
||||||
|
t1 = np.radians(105)
|
||||||
|
p1 = (dOc * np.cos(t1), dOc * np.sin(t1))
|
||||||
|
p2 = (dOc * np.cos(t1 + np.radians(120)), dOc * np.sin(t1 + np.radians(120)))
|
||||||
|
for p in (p1, p2):
|
||||||
|
gear(c, p[0], p[1], r2c, lw=1.5, teeth=14)
|
||||||
|
line(c, (0, 0), p, C_ORANGE, 1.3, zorder=2)
|
||||||
|
dot(c, p[0], p[1], C_RED, ms=6)
|
||||||
|
c.add_patch(Arc(p1, 2 * (r2c + 0.20), 2 * (r2c + 0.20),
|
||||||
|
theta1=np.degrees(t1) - 160, theta2=np.degrees(t1) - 30,
|
||||||
|
color=C_GREEN, lw=1.4, ls=":"))
|
||||||
|
line(c, p1, p2, C_RED, 1.8, ls="--", zorder=1)
|
||||||
|
c.text(p1[0] - 0.15, p1[1] + 1.00, "$O_1$", color=C_RED, fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="center")
|
||||||
|
c.text(p2[0] - 1.15, p2[1] - 0.85, "$O_2$", color=C_RED, fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="center")
|
||||||
|
lead(c, p1, (p1[0] - 0.12, p1[1] + 0.92), C_GRAY, 0.9)
|
||||||
|
lead(c, p2, (p2[0] - 1.10, p2[1] - 0.80), C_GRAY, 0.9)
|
||||||
|
c.text(0.92, 0.05, "太阳轮\n(中心轮)", fontsize=9.2, ha="left",
|
||||||
|
va="center", color=C_ORANGE)
|
||||||
|
lead(c, (0.75, 0.02), (0.88, 0.05), C_GRAY, 0.9)
|
||||||
|
c.text(0.62, 1.28, "行星轮", fontsize=9.2, ha="left",
|
||||||
|
va="center", color=C_MAIN)
|
||||||
|
lead(c, (p1[0] + 0.78, p1[1]), (0.58, 1.28), C_GRAY, 0.9)
|
||||||
|
c.text(0.75, -2.15, "$O_1O_2>2r_{a2}=2(r_2+h_a^{*}m)$",
|
||||||
|
fontsize=9.8, ha="left", va="center", color="#555555")
|
||||||
|
c.text(-2.55, -2.15, "$(z_1+z_2)\\sin\\dfrac{\\pi}{N}>z_2+2h_a^{*}$",
|
||||||
|
fontsize=11, ha="left", va="center")
|
||||||
|
c.set_xlim(-2.9, 3.3)
|
||||||
|
c.set_ylim(-2.6, 2.9)
|
||||||
|
|
||||||
|
d.set_title("(d) 配齿公式(前三个条件合并)", fontsize=10.8)
|
||||||
|
d.text(0.55, 0.55,
|
||||||
|
"$z_2=\\dfrac{z_1\\,(i_{1H}-2)}{2}$\n\n"
|
||||||
|
"$z_3=z_1\\,(i_{1H}-1)$\n\n"
|
||||||
|
"$K=\\dfrac{z_1\\,i_{1H}}{N}$",
|
||||||
|
fontsize=13, ha="center", va="center", linespacing=1.6)
|
||||||
|
d.text(0.55, -1.35,
|
||||||
|
"$z_1,z_2,z_3,K$ 均须为正整数,且 $z_1,z_2,z_3>z_{\\min}$",
|
||||||
|
fontsize=9.8, ha="center", va="center", color="#333333",
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.40", fc="#fbfbf6", ec="#d9d2c2"))
|
||||||
|
d.set_xlim(-0.75, 1.85)
|
||||||
|
d.set_ylim(-2.1, 1.9)
|
||||||
|
|
||||||
|
fig.tight_layout()
|
||||||
|
save(fig, "figG10_assembly.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
# figG11 少齿差行星传动(K-H-V / 孔销式输出机构)
|
||||||
|
# =====================================================================
|
||||||
|
def figG11():
|
||||||
|
fig, axes = grid(1, 2, 10.6, 5.8)
|
||||||
|
a, b = axes
|
||||||
|
|
||||||
|
a.set_title("(a) 渐开线少齿差(K-H-V 型):$z_2-z_1=1\\sim4$", fontsize=10.8)
|
||||||
|
R1, R2 = 6.0, 5.0
|
||||||
|
off = R1 - R2
|
||||||
|
gear(a, 0, 0, R1, lw=1.9, teeth=72, tin=True)
|
||||||
|
gear(a, off, 0, R2, lw=1.9, teeth=60, fc="#eaf1f8")
|
||||||
|
line(a, (0, 0), (off, 0), C_ORANGE, 2.2, zorder=2)
|
||||||
|
gear(a, 0, 0, 0.45, fc=C_ORANGE, lw=1.4, zorder=5)
|
||||||
|
a.plot(0, 0, "k+", ms=8)
|
||||||
|
dot(a, R1, 0, C_RED, ms=6)
|
||||||
|
rot_arrow(a, 0, 0, R1 + 0.50, 110, -40, C_BLUE, lw=1.5)
|
||||||
|
rot_arrow(a, off, 0, 1.30, -40, 110, C_ORANGE, lw=1.8)
|
||||||
|
a.text(0, R1 + 0.95, "1 内齿圈(固定)", fontsize=10.3, ha="center")
|
||||||
|
a.text(off, -1.85, "2 行星轮", fontsize=10.3, ha="center")
|
||||||
|
a.text(off * 0.5 + 0.18, 0.58, "$H$", color=C_ORANGE, fontsize=12)
|
||||||
|
a.text(0, -R1 - 1.30,
|
||||||
|
"$i_{H2}=\\dfrac{\\omega_H}{\\omega_2}=-\\dfrac{z_1}{z_2-z_1}$"
|
||||||
|
" ($z_1$=100,$z_2$=101 时 $i_{H2}=-100$)",
|
||||||
|
fontsize=10.5, ha="center", va="top")
|
||||||
|
a.text(0, -R1 - 2.85,
|
||||||
|
"系杆主动、行星轮作平面运动,须加输出机构 V 引出其自转",
|
||||||
|
fontsize=10.0, ha="center", va="top", color="#555555")
|
||||||
|
a.set_xlim(-R1 - 1.6, R1 + 1.8)
|
||||||
|
a.set_ylim(-R1 - 3.2, R1 + 1.8)
|
||||||
|
|
||||||
|
b.set_title("(b) 孔销式输出机构:$d_h=d_s+2a$", fontsize=10.8)
|
||||||
|
rho, aa = 2.50, 0.85
|
||||||
|
OV = (-3.90, -1.50)
|
||||||
|
O2 = (OV[0] - aa, OV[1])
|
||||||
|
th = np.radians(62)
|
||||||
|
oh = (OV[0] + rho * np.cos(th), OV[1] + rho * np.sin(th))
|
||||||
|
os_ = (O2[0] + rho * np.cos(th), O2[1] + rho * np.sin(th))
|
||||||
|
line(b, OV, oh, C_PURPLE, 1.6, zorder=3)
|
||||||
|
line(b, oh, os_, C_RED, 1.8, ls="--", zorder=4)
|
||||||
|
line(b, os_, O2, C_GREEN, 1.6, zorder=3)
|
||||||
|
line(b, O2, OV, C_RED, 1.8, ls="--", zorder=4)
|
||||||
|
for p, col in ((OV, C_PURPLE), (oh, C_PURPLE), (os_, C_GREEN),
|
||||||
|
(O2, C_GREEN)):
|
||||||
|
dot(b, p[0], p[1], col, ms=6)
|
||||||
|
b.text(OV[0], OV[1] - 0.60, "$O_V$", color=C_PURPLE, fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="center", va="top")
|
||||||
|
b.text(O2[0], O2[1] - 0.60, "$O_2$", color=C_GREEN, fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="center", va="top")
|
||||||
|
b.text(oh[0] + 0.18, oh[1] + 0.10, "$o_h$", color=C_PURPLE, fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="left", va="bottom")
|
||||||
|
b.text(os_[0] - 0.20, os_[1] - 0.55, "$o_s$", color=C_GREEN, fontsize=10.5,
|
||||||
|
ha="center", va="top")
|
||||||
|
b.text(-3.90, -2.70, "四圆心连成平行四边形", fontsize=9.4, ha="center",
|
||||||
|
color="#555555")
|
||||||
|
|
||||||
|
cx0, cy0 = 2.20, 0.60
|
||||||
|
rh, rs = 0.90, 0.55
|
||||||
|
b.add_patch(Circle((cx0, cy0), rh, fc="white", ec=C_PURPLE, lw=1.8, zorder=5))
|
||||||
|
b.add_patch(Circle((cx0 - (rh - rs), cy0), rs, fc="#eaf7ea", ec=C_GREEN,
|
||||||
|
lw=1.8, zorder=6))
|
||||||
|
dot(b, cx0, cy0, C_PURPLE, ms=6)
|
||||||
|
dot(b, cx0 - (rh - rs), cy0, C_GREEN, ms=6)
|
||||||
|
dot(b, cx0 - rh, cy0, C_RED, ms=5)
|
||||||
|
b.text(cx0, cy0 + rh + 0.28, "销孔 $d_h$", color=C_PURPLE,
|
||||||
|
fontsize=9.8, ha="center", va="bottom")
|
||||||
|
b.text(cx0, cy0 - rh - 0.28, "销轴 $d_s$", color=C_GREEN,
|
||||||
|
fontsize=9.8, ha="center", va="top")
|
||||||
|
b.text(cx0 - rh - 0.15, cy0 + 0.22, "始终相切", color=C_RED, fontsize=9.4,
|
||||||
|
ha="right", va="center")
|
||||||
|
b.text(cx0, -1.55, "$d_h=d_s+2a$", fontsize=12.5, ha="center")
|
||||||
|
b.set_xlim(-5.0, 4.4)
|
||||||
|
b.set_ylim(-3.3, 3.1)
|
||||||
|
|
||||||
|
fig.tight_layout(rect=(0, 0.16, 1, 1))
|
||||||
|
fig.text(0.5, 0.02,
|
||||||
|
"四个圆心:输出盘中心 $O_V$、销孔中心 $o_h$、销轴中心 $o_s$、"
|
||||||
|
"行星轮中心 $O_2$ —— 构成平行四边形;\n"
|
||||||
|
"$d_h$=销孔直径,$d_s$=销轴直径,$a$=行星轮与输出盘的中心距(偏心距)",
|
||||||
|
ha="center", va="bottom", fontsize=10.2, linespacing=1.8,
|
||||||
|
bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.5", fc="#fbfbf6", ec="#d9d2c2"))
|
||||||
|
save(fig, "figG11_small_diff.png")
|
||||||
|
|
||||||
|
|
||||||
|
if __name__ == "__main__":
|
||||||
|
for f in [figG01, figG02, figG03, figG04, figG05, figG06, figG07,
|
||||||
|
figG08, figG09, figG10, figG11]:
|
||||||
|
try:
|
||||||
|
f()
|
||||||
|
except Exception as e:
|
||||||
|
import traceback
|
||||||
|
print("FAILED", f.__name__, "->", repr(e))
|
||||||
|
traceback.print_exc()
|
||||||
|
print("done")
|
||||||
@@ -0,0 +1,318 @@
|
|||||||
|
# 知识点:轮系(齿轮系及其设计)
|
||||||
|
|
||||||
|
> **来源**:`知识库/补充资源/机械原理PPT/08 齿轮系及其设计.pptx`(天大《机械原理》配套课件)
|
||||||
|
> **定位**:机械原理部分,紧接"齿轮机构"之后的一章(课件编号为第 8 章,即轮系章)。
|
||||||
|
> **本章要解决的两件事**:① 各类轮系**传动比 $i$ 的计算**;② 从动轮**转向的判断**。
|
||||||
|
|
||||||
|
## 本章学习要求
|
||||||
|
|
||||||
|
| 层次 | 内容 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| **熟练掌握** | 定轴轮系、周转轮系、复合轮系**传动比的计算方法** |
|
||||||
|
| 一般了解 | 轮系的功用;行星轮系**配齿公式**;几种典型的**少齿差行星轮系** |
|
||||||
|
| **本章重点** | 三类轮系传动比的计算 |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 1. 轮系的类型
|
||||||
|
|
||||||
|
**定义**:由一系列齿轮组成的传动系统,简称**轮系**。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 导入实例(导弹快速反应装置):电动机两端各带一组齿轮,用两个电磁离合器 A、B 切换,使扇形蜗轮正转 / 反转 / 停转。因只有低速级参与反应、惯性力小,可在数毫秒内完成动作——说明轮系能实现**换向、变速、分路**等。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 大类 | 子类 | 特征 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| **定轴轮系** | 平面定轴轮系 | 各轮轴线**固定且互相平行** |
|
||||||
|
| | 空间定轴轮系 | 各轮轴线固定,但**不平行**(含锥齿轮、蜗杆等) |
|
||||||
|
| **周转轮系** | 差动轮系 | 自由度 **$F=2$** |
|
||||||
|
| | 行星轮系 | 自由度 **$F=1$**(有一个中心轮固定) |
|
||||||
|
| **复合轮系** | —— | 定轴轮系与周转轮系**混合**(或几个周转轮系串联) |
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 2. 定轴轮系的传动比
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2.1 传动比大小的计算
|
||||||
|
|
||||||
|
- **一对齿轮**:$i_{12}=\dfrac{\omega_1}{\omega_2}=\dfrac{z_2}{z_1}$(主动轮 1、从动轮 2)。
|
||||||
|
- **整个轮系**(**下标记法**,输入轴 1、输出轴 $K$):
|
||||||
|
$$i_{1K}=\dfrac{\omega_1}{\omega_K}=\dfrac{\text{所有从动轮齿数的连乘积}}{\text{所有主动轮齿数的连乘积}}$$
|
||||||
|
- 判定增减速:$i_{1K}>1$ 为**减速**,$i_{1K}<1$ 为**增速**。
|
||||||
|
|
||||||
|
> **方法要点**:把轮系拆成若干"对",逐对写出传动比,再"**连乘**"。相邻两对中的**同一个齿轮(同轴双联齿轮)**既作前一对的从动轮、又作后一对的主动轮,故其齿数在分子分母中相消,**不影响传动比大小**。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
### 2.2 主、从动轮转向关系的确定
|
||||||
|
|
||||||
|
**(1)平面定轴轮系(各轮轴线互相平行)**——用符号 **+/-** 表示:
|
||||||
|
|
||||||
|
| 啮合形式 | 两轮转向 | 符号 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 外啮合 | 相反 | **-** |
|
||||||
|
| 内啮合 | 相同 | **+** |
|
||||||
|
|
||||||
|
设轮系中有 **$m$ 对外啮合齿轮**,则末轮转向可用 $(-1)^m$ 表示:
|
||||||
|
$$i_{1K}=(-1)^m\dfrac{\text{所有从动轮齿数的连乘积}}{\text{所有主动轮齿数的连乘积}}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**(2)空间定轴轮系(轴线不平行)**——**只能画箭头**判断转向:
|
||||||
|
|
||||||
|
| 传动 | 判向规则 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| **外啮合**(平行轴) | 两箭头**同时远离**或**同时指向**啮合点(头对头 / 尾对尾) |
|
||||||
|
| **内啮合**(平行轴) | 两箭头**同向** |
|
||||||
|
| **锥齿轮** | 两箭头**同时指向**啮合点或**同时背离**啮合点 |
|
||||||
|
| **蜗轮蜗杆** | **左旋用左手、右旋用右手**:四指弯曲方向为蜗杆转向,**拇指的相反方向**为蜗轮节点线速度方向 |
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
**(3)惰轮(过轮)**:轮系中齿数在分子、分母中**同时出现**的齿轮。
|
||||||
|
- 对**传动比大小无影响**;
|
||||||
|
- 但能**改变从动轮的转向**(每增加一个外啮合惰轮,转向反一次)。
|
||||||
|
|
||||||
|
> **例题串**(课件):例1 求 $i_{15}$ 并定方向;例3 求 $i_{14}$、加一对齿轮后求 $i_{15}$;例4 **滚齿机主运动机构**——已知加工轮坯齿数 $=64$,反求齿轮 5、7 的齿数及滚刀旋向(含右旋单线蜗杆);另有空间定轴轮系的 $i_{17}$、$i_{15}$、蜗轮转向等例题。解题套路一致:**先写传动比大小通式 → 再逐轮画箭头定末轮转向**。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 3. 周转轮系的传动比
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.1 组成与类型
|
||||||
|
|
||||||
|
- **基本构件**:**太阳轮(中心轮)**、**行星架(系杆 / 转臂)$H$**。
|
||||||
|
- **其它构件**:**行星轮**——既有**自转**、又绕中心轮**公转**(类似行星运动,故名)。
|
||||||
|
- 结构约束:**至少一个行星轮,最多两个中心轮**,且**中心轮与行星架的轴线必须重合**。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 分类维度 | 类型 | 说明 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 按基本构件 | **2K-H 型** | 2 个中心轮 + 1 个行星架(最常见) |
|
||||||
|
| | **3K 型** | 3 个中心轮 |
|
||||||
|
| 按自由度 | **差动轮系** | $F=2$,需 2 个输入 |
|
||||||
|
| | **行星轮系** | $F=1$,1 个中心轮固定 |
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.2 反转原理与"转化轮系"
|
||||||
|
|
||||||
|
周转轮系中轮 1、3 和系杆作定轴转动,但**行星轮 2 既有自转又有公转**,故**不能直接求传动比**。
|
||||||
|
|
||||||
|
> **反转原理**:给整个周转轮系加上一个公共的附加角速度 **$-\omega_H$** 后,各构件之间的**相对运动不变**,但系杆被"固定",原周转轮系转化为一个**定轴轮系**——称为原轮系的**转化轮系**,于是可直接套用定轴轮系公式。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 构件 | 原角速度 | 转化后角速度 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 1 | $\omega_1$ | $\omega_1^H=\omega_1-\omega_H$ |
|
||||||
|
| 2 | $\omega_2$ | $\omega_2^H=\omega_2-\omega_H$ |
|
||||||
|
| 3 | $\omega_3$ | $\omega_3^H=\omega_3-\omega_H$ |
|
||||||
|
| $H$ | $\omega_H$ | $\omega_H^H=\omega_H-\omega_H=0$(系杆成机架) |
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.3 通用计算公式
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\boxed{\;i_{GK}^{H}=\dfrac{\omega_G-\omega_H}{\omega_K-\omega_H}=\pm\dfrac{\text{转化轮系中 }G\to K\text{ 间所有从动轮齿数的连乘积}}{\text{转化轮系中 }G\to K\text{ 间所有主动轮齿数的连乘积}}\;}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
其中 $G$ 为主动轮(通常取中心轮),$K$ 为从动轮,$H$ 为系杆;$\omega_G,\omega_K,\omega_H$ 均为**绝对角速度**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**七个"特别注意"**:
|
||||||
|
|
||||||
|
1. 右边齿数比前的 **± 号**判法与定轴轮系一致(由转化轮系中的外啮合对数决定),但该符号**只表示两轮在转化轮系中的转向**,**并不代表两轮的实际转向**。
|
||||||
|
2. 公式中的 $\omega_G,\omega_K,\omega_H$ **自带正负号**:转向相同取同号、相反取异号。
|
||||||
|
3. 齿轮 $G$、$K$ 与构件 $H$ 的**轴线必须平行**,公式才能用。
|
||||||
|
4. 已知三个基本构件角速度中的**任意两个**,即可求第三个,进而求任意两构件间的传动比。
|
||||||
|
5. **行星轮系**($F=1$):$\omega_G,\omega_K$ 中必有一个为 0(设 $\omega_K=0$),通式改写为
|
||||||
|
$$i_{GK}^{H}=\dfrac{\omega_G-\omega_H}{0-\omega_H}=1-i_{GH}\quad\Longrightarrow\quad i_{GH}=1-i_{GK}^{H}$$
|
||||||
|
即 **$i_{1H}=1-i_{13}^{H}=1+\dfrac{z_3}{z_1}$**(中心轮 3 固定、2K-H 行星轮系,$1$ 主动)。
|
||||||
|
6. 由**空间齿轮**组成的空间周转轮系,仍可用上式求**两中心轮与行星架之间**的转速关系。
|
||||||
|
7. 公式中的 $\omega_i$ 可用转速 $n_i$ 代替(**同轴同向**时二者成比例)。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
### 3.4 典型例题
|
||||||
|
|
||||||
|
**例5(锥齿轮周转轮系——轴线不平行不能用通式)**:已知 $z_1=z_3=33$,$n_1=n_H=1\ \text{rpm}$ 但**转向相反**,求 $i_{13}^{H}$ 与 $n_3$。
|
||||||
|
- 齿轮 1、3 在转化轮系中箭头方向相反 ⇒ $i_{13}^{H}=-1$;
|
||||||
|
- 取 $n_H$ 为正,则 $n_1$ 为负,$n_1-n_H=-2$;
|
||||||
|
- 由 $\dfrac{n_1-n_H}{n_3-n_H}=-1$ 得 $n_3-n_H=2$,即 **$n_3=3\ \text{rpm}$,与 $n_H$ 同向**。
|
||||||
|
- **强调**:齿轮 1、3 与 $H$ **同轴**时公式成立;若**两者轴线不平行则不能直接算**(因 $\omega_2^{H}\neq\omega_2-\omega_H$),此时 $i_{13}\neq z_3/z_1$。
|
||||||
|
|
||||||
|
**例6(2K-H 行星轮系)**:$z_1=10,\ z_2=20$,轮 3 固定,求 $i_{1H}$。
|
||||||
|
- 先求 $z_3=z_1+2z_2=50$;
|
||||||
|
- $i_{1H}=1+\dfrac{z_3}{z_1}=1+5=\mathbf{6}$,即小齿轮转 6 圈系杆转 1 圈,**两者转向相同**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**例8(大传动比与齿数敏感性)**:双行星轮 2、2′ 的 2K-H 轮系。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 齿数组合 | 结论 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| $z_1=44,\ z_2=40,\ z_2'=42,\ z_3=42$ | 系杆转 11 圈时,轮 1 同向转 1 圈 |
|
||||||
|
| $z_1=100,\ z_2=101,\ z_2'=100,\ z_3=99$ | 系杆转 10000 圈时,轮 1 同向转 1 圈 |
|
||||||
|
| $z_1=100,\ z_2=101,\ z_2'=100,\ z_3=100$ | 系杆转 100 圈时,轮 1 **反向**转 1 圈 |
|
||||||
|
|
||||||
|
> **重要结论**:行星轮系中**输出轴的转向不仅与输入轴转向有关,还与各轮齿数有关**——上表仅把轮 3 增加 1 个齿,轮 1 就反向旋转,且传动比发生**巨大变化**。这是行星轮系区别于定轴轮系的关键特性(齿数接近相等时,分母趋近于零 ⇒ 传动比趋向无穷大)。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 4. 复合轮系的传动比
|
||||||
|
|
||||||
|
复合(混合)轮系 = 定轴轮系 + 周转轮系(或几个周转轮系串联)。**不能整体套一个公式**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**解题三步**:
|
||||||
|
|
||||||
|
1. **划分各个基本轮系**(**关键:先找出周转轮系**)。
|
||||||
|
1) 找**轴线不固定的齿轮**——即**行星轮**;
|
||||||
|
2) 支承行星轮的构件——**行星架(系杆)**;
|
||||||
|
3) 直接与行星轮啮合的齿轮——**太阳轮(中心轮)**。
|
||||||
|
> 混合轮系中可能有多个周转轮系,但每个基本周转轮系"至少 1 个行星轮、最多 2 个中心轮";**剩下未划入周转轮系的部分就是定轴轮系**。
|
||||||
|
2. 对每个基本轮系**分别列出传动比计算式**。
|
||||||
|
3. 根据各基本轮系之间的**连接条件**(同轴、同构件)**联立方程**求解。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
**课件例题**:
|
||||||
|
|
||||||
|
- **例10**:电动卷扬机,$z_1=24,z_2=33,z_2'=21,z_3=78,z_3'=18,z_4=30,z_5=78$。
|
||||||
|
划分:周转轮系(行星轮 2、2′,行星架 5,太阳轮 1、3)+ 定轴轮系(3′、4、5)。
|
||||||
|
连接:$n_{3'} = n_3$,$n_5 = n_H$。联立可得 $i_{15}$(负号表示输入输出转向相反)。
|
||||||
|
- **例11**:定轴轮系(1、1′、2、3)+ 周转轮系(3′、4、4′、5),联立求解 $i_{15}$。
|
||||||
|
- **例12**:两个周转轮系串联(1、2、3、$H_1$ 与 4、5、6、$H_2$),求 $i_{1H_2}$。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 5. 轮系的功用
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
| # | 功用 | 说明与实例 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 1 | **获得大的传动比,且结构紧凑** | 一对齿轮 $i<5\sim7$;轮系 $i$ 可达 **10000** |
|
||||||
|
| 2 | **实现分路传动** | 钟表的时、分、秒针;1 路输入 → 多路输出 |
|
||||||
|
| 3 | **换向传动** | 改变从动轮转向(加惰轮 / 离合器切换) |
|
||||||
|
| 4 | **实现变速传动** | 移动双联齿轮,使不同齿数齿轮进入啮合以改变输出转速;也可用行星轮系变速 |
|
||||||
|
| 5 | **运动的合成(加减法运算)** | 差动轮系中 $z_1=z_2=z_3$ 时 $n_H=\dfrac{n_1+n_3}{2}$——行星架转速是轮 1、3 转速的**合成** |
|
||||||
|
| 6 | **运动的分解** | **汽车差速器**:由发动机给定的 $n_H$,按转弯半径自动分解为两后轮转速 $n_1,n_3$ |
|
||||||
|
| 7 | **小尺寸、小重量下实现大功率传动** | 如某涡桨发动机主减:外径仅 $\varnothing 430\,\text{mm}$,4 个行星轮 + 6 个中间轮,传递功率 **2850 kW**,$i_{1H}=11.45$ |
|
||||||
|
|
||||||
|
**用途归纳**:减速器、增速器、变速器、换向机构。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 汽车差速器(运动分解)详解
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
- 结构:$z_1=z_3$(两半轴齿轮相同),行星架由发动机驱动、$n_H=n_4$。
|
||||||
|
- 差动关系:$i_{13}^{H}=\dfrac{n_1-n_H}{n_3-n_H}=-1$ ⇒ $n_H=\dfrac{n_1+n_3}{2}$。
|
||||||
|
- **仅由该式无法确定两后轮转速**,还需附加约束:
|
||||||
|
- **直线行驶(不打滑)**:$n_1=n_3$;
|
||||||
|
- **转弯**:车体绕 $P$ 点转动,$v_1=(r-L)\omega,\ v_3=(r+L)\omega$,故
|
||||||
|
$$\frac{n_1}{n_3}=\frac{v_1}{v_3}=\frac{r-L}{r+L}$$
|
||||||
|
- 结论:差速器按**转弯半径大小自动分解 $n_H$**,使 $n_1,n_3$ 符合转弯要求——**内侧轮慢、外侧轮快**,车轮始终作**纯滚动**。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 6. 轮系的设计
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6.1 定轴轮系的设计
|
||||||
|
|
||||||
|
**(1)类型选择**:
|
||||||
|
1. 优先选用**直齿圆柱齿轮**;
|
||||||
|
2. 高速、重载(为减小冲击、振动、噪音)时,用**平行轴斜齿轮**组成的定轴轮系;
|
||||||
|
3. 需**改变方向**(工作或结构空间要求)时,选含**圆锥齿轮**的空间定轴轮系;
|
||||||
|
4. 要求**传动比大、结构紧凑**或有**自锁**要求时,选含**蜗杆传动**的空间定轴轮系。
|
||||||
|
|
||||||
|
**(2)各轮齿数的确定**——关键是**合理分配各级传动比**:
|
||||||
|
1. 每一级传动比应在合理范围内:$i<5\sim7$;
|
||||||
|
2. **减速传动**(工程实际最常见)按"**前小后大**"原则分配;
|
||||||
|
3. 兼顾其它特殊要求。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6.2 周转轮系的设计
|
||||||
|
|
||||||
|
设计要解决两个问题:① **选择传动类型**;② **确定各轮齿数与行星轮个数**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**(1)类型选择——正号机构与负号机构**
|
||||||
|
|
||||||
|
| 类型 | 判据(转化轮系中 $H\to K$) | 特点 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| **负号机构** | $i_{1K}^{H}<0$,$\omega_1^H$ 与 $\omega_K^H$ 方向**相反** | **效率高**,用于**传递动力** |
|
||||||
|
| **正号机构** | $i_{1K}^{H}>0$,二者方向**相同** | 理论传动比可达 $\infty$,但**效率低** |
|
||||||
|
|
||||||
|
- **2K-H 轮系中有 4 种负号机构**,传动比范围分别约为 $i_{1H}=1.14\sim1.56$、$2$、$2.8\sim13$、$8\sim16$。
|
||||||
|
- 选择原则:
|
||||||
|
1. **正号机构**用在**传动比大、对效率要求不高**的辅助机构(如磨床进给机构、轧钢机指示器);
|
||||||
|
2. **传递动力应采用负号机构**,因 **$\eta_{\text{负}}>\eta_{\text{正}}$**;
|
||||||
|
3. 单级负号机构传动比不够时,可**串联几个负号机构**,或与定轴轮系组合成复合轮系,传动比范围 **$i_{1H}=10\sim60$**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**(2)各轮齿数必须满足的四个条件**($z_1$ 为太阳轮、$z_2$ 为行星轮、$z_3$ 为内齿圈):
|
||||||
|
|
||||||
|
| 条件 | 物理含义 | 表达式 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| **①传动比条件** | 能实现给定传动比 | $z_3=i_{1H}z_1-z_1=(i_{1H}-1)z_1$ |
|
||||||
|
| **②同心条件** | 系杆轴线与两中心轮轴线重合 | $z_3=z_1+2z_2$(标准/等变位传动) |
|
||||||
|
| **③装配条件** | 能**均布装入 $N$ 个行星轮** | $\dfrac{z_1+z_3}{N}=K$(**整数**) |
|
||||||
|
| **④邻接条件** | 相邻两行星轮**不发生干涉** | $(z_1+z_2)\sin\dfrac{\pi}{N}>z_2+2h_a^*$ |
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
- **同心条件的推论**:$z_3=z_1+2z_2$ ⇒ **两中心轮齿数应同时为偶数或同为奇数**。
|
||||||
|
- **装配条件的推导思路**:设 $N$ 个行星轮均布,相邻两轮夹角 $\varphi=2\pi/N$。固定内齿圈 3、转动系杆 $H$ 使 $\varphi_H=\varphi$,中心轮 1 转过角 $\varphi_1$;若 $\varphi_1=K\dfrac{2\pi}{z_1}$(即转过 **$K$ 个整齿**),则在原位又可装入下一个行星轮 ⇒ **$z_1+z_3$ 应能被行星轮个数 $N$ 整除**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**(3)配齿公式**(合并前三个条件):
|
||||||
|
$$z_2=\dfrac{z_1(i_{1H}-2)}{2},\qquad z_3=z_1(i_{1H}-1),\qquad K=\dfrac{z_1 i_{1H}}{N}$$
|
||||||
|
确定齿数时应保证 **$z_1,z_2,z_3,K$ 均为正整数**,且 **$z_1,z_2,z_3$ 均大于 $z_{\min}$**。
|
||||||
|
|
||||||
|
> **配齿例题**:已知 $i_{1H}=5$、$N=3$、标准齿轮,求各轮齿数。
|
||||||
|
> $$z_1:z_2:z_3:K=1:\frac{5-2}{2}:(5-1):\frac{5}{3}=1:\frac{3}{2}:4:\frac{5}{3}=6:9:24:10$$
|
||||||
|
> 取 $z_1=18$ ⇒ $z_2=27$、$z_3=72$。
|
||||||
|
> 验算邻接条件:$(18+27)\sin\dfrac{\pi}{3}=39>27+2=29$,**满足要求**。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 7. 其他类型行星传动简介:渐开线少齿差行星齿轮传动
|
||||||
|
|
||||||
|
在 2K-H 轮系中去掉小中心轮,把行星轮加大,使其与中心轮的**齿数差 $z_2-z_1=1\sim4$**,称为**少齿差行星传动**。
|
||||||
|
- 系杆 $H$ 主动、输出行星轮的运动;但**行星轮作平面运动**,必须增加一个**运动输出机构 $V$** 才能把它的自转引出 ⇒ 称为 **K-H-V 型**行星轮系。
|
||||||
|
- 传动比:$i_{H1}=\dfrac{n_H}{n_1}=\dfrac{z_1}{z_1-z_2}\cdot(-1)$ 型结构,齿数差很小时可获得**很大的单级传动比**。若 $z_2-z_1=1$(一齿差)、$z_1=100$,则 $|i_{H1}|=100$——输入轴转 100 圈,输出轴反向转 1 圈。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
|
||||||
|
### 输出机构:孔销式
|
||||||
|
|
||||||
|
- 图示**双万向联轴节**输出机构:轴向尺寸大,且不适用于有两个行星轮的场合(不实用)。
|
||||||
|
- 工程上广泛采用**孔销式输出机构**:
|
||||||
|
- 四个圆心(输出盘中心 $O_V$、销孔中心 $o_h$、销轴中心 $o_s$、行星轮中心 $O_2$)连线构成**平行四边形**;
|
||||||
|
- 满足条件 **$d_h=d_s+2a$**($d_h$ 销孔直径、$d_s$ 销轴直径、$a$ 行星轮与输出盘的中心距/偏心距)时,**销孔与销轴始终保持接触**。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 优缺点
|
||||||
|
|
||||||
|
| 优点 | 缺点 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| ① **传动比大**:一级 $i_{1H}$ 可达 135,二级可达 1000 以上 | ① 只能采用**正变位**齿轮传动,设计复杂,存在**重叠干涉** |
|
||||||
|
| ② **结构简单、体积小、重量轻**:同传动比同功率下比普通减速器轻 1/3 以上 | ② **传递功率不大**,$P\le45\,\text{kW}$(受输出机构限制) |
|
||||||
|
| ③ **加工简单、装配方便** | ③ **径向分力大**(啮合角 $\alpha'$ 大),行星轮轴承易损坏 |
|
||||||
|
| ④ **效率较高**:一级 $\eta=0.8\sim0.94$,比蜗杆传动高 | |
|
||||||
|
|
||||||
|
根据齿廓曲线不同,工程上有两种结构:**渐开线少齿差行星减速器** 与 **摆线针轮减速器**。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 易混点速查
|
||||||
|
|
||||||
|
| 易混内容 | 正确理解 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| 定轴 vs 周转 | 判据是**轴线是否固定**(周转轮系中行星轮轴线绕中心轮公转) |
|
||||||
|
| 转化轮系里的 ± 号 | **只表示转化轮系中的转向关系**,不是两轮的实际转向 |
|
||||||
|
| 周转轮系用通式的前提 | $G,K,H$ **三者轴线必须平行**(锥齿轮空间轮系中"两齿轮轴线不平行"的**齿数比不能用**) |
|
||||||
|
| 行星轮系 $i_{1H}$ | $i_{1H}=1-i_{13}^{H}=1+\dfrac{z_3}{z_1}$(内齿圈固定、2K-H) |
|
||||||
|
| 正号 / 负号机构 | 以**转化轮系中 $\omega_1^H$ 与 $\omega_K^H$ 是否同向**判定;**动力传动选负号机构**(效率高) |
|
||||||
|
| 装配条件 vs 邻接条件 | 装配条件管"能否**均布装入 $N$ 个**行星轮";邻接条件管"相邻行星轮**别打架**" |
|
||||||
|
| 惰轮 | 只改转向、**不改**传动比大小 |
|
||||||
|
| 差速器 3 个未知数 | $n_1,n_3$ 需**附加约束**(直行 $n_1=n_3$ / 转弯按半径)才能求解 |
|
||||||
|
| 少齿差输出机构 | 因行星轮作**平面运动**,必须加**输出机构 $V$**(孔销式 $d_h=d_s+2a$) |
|
||||||
|
|
||||||
|
## 本章要点回顾
|
||||||
|
|
||||||
|
1. **轮系分类**:定轴(平面/空间)、周转(差动 $F=2$ / 行星 $F=1$)、复合。
|
||||||
|
2. **定轴传动比**:$i_{1K}=(-1)^m\dfrac{\prod z_{\text{从}}}{\prod z_{\text{主}}}$;平面用符号、空间画箭头;惰轮只改向。
|
||||||
|
3. **周转传动比(反转原理)**:$i_{GK}^{H}=\dfrac{\omega_G-\omega_H}{\omega_K-\omega_H}=\pm\dfrac{\prod z_{\text{从}}}{\prod z_{\text{主}}}$(转化轮系内);注意符号与轴线平行前提。
|
||||||
|
4. **复合轮系**:**先找行星轮 → 定行星架 → 定太阳轮**,划分基本轮系后分别列式、按连接条件联立。
|
||||||
|
5. **七大功用**:大传动比、分路、换向、变速、运动合成、运动分解(差速器)、小体积大功率。
|
||||||
|
6. **设计**:定轴——合理分配传动比(前小后大);周转——选型(动力用负号机构)+ 四条件配齿(传动比 / 同心 / 装配 / 邻接)。
|
||||||
|
7. **少齿差行星传动**(K-H-V 型):$z_2-z_1=1\sim4$,配孔销式输出机构 $d_h=d_s+2a$,单级传动比大但功率受限。
|
||||||
@@ -0,0 +1,620 @@
|
|||||||
|
# 齿轮知识点总结
|
||||||
|
|
||||||
|
> **来源(唯一参考资料源)**:`知识库/{3}--资源/`
|
||||||
|
> - `(36)--第八章 齿轮机构.pdf`(机械原理 · 天津大学课件,123 页)
|
||||||
|
> - `(22)--第18章 齿轮传动.pdf`(机械设计 · 天津大学课件,96 页)
|
||||||
|
>
|
||||||
|
> **说明**:本文件按上述两份课件原文整理,分「机械原理(齿轮机构)」与「机械设计(齿轮传动)」两部分,末尾附易混点速查表。原基于已删除参考仓库的版本已作废。
|
||||||
|
> 注:本资源未包含「齿轮系(轮系)」章节课件,故本文暂不含轮系内容。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 第一部分 齿轮机构(机械原理 · 第八章)
|
||||||
|
|
||||||
|
## 一、齿轮机构的特点与分类
|
||||||
|
|
||||||
|
**特点(优点)**
|
||||||
|
① 传动比准确、传动平稳;② 圆周速度范围大(高达 **300 m/s**);③ 传动功率范围大(几瓦 ~ 10 万千瓦);④ 效率高($\eta\approx0.98$)、寿命长、工作可靠;⑤ 可实现**平行轴、相交轴、交错轴**之间的传动。
|
||||||
|
**缺点**:制造和安装精度要求高、加工成本高、不宜远距离传动。
|
||||||
|
|
||||||
|
**分类**
|
||||||
|
|
||||||
|
| 分类依据 | 类型 |
|
||||||
|
| ------ | ---------------------------------------------------------------------------- |
|
||||||
|
| 两轴相对位置 | **平面齿轮机构**(平行轴:外啮合 / 内啮合 / 齿轮齿条);**空间齿轮机构**(相交轴→圆锥齿轮;交错轴→蜗杆机构、交错轴斜齿轮、准双曲面齿轮) |
|
||||||
|
| 轮齿排列方向 | 直齿、斜齿、人字齿、曲线齿 |
|
||||||
|
| 齿廓曲线 | 渐开线(1765)、摆线(1650)、圆弧(1950)、抛物线(近年)、球齿轮等 |
|
||||||
|
| 传动比 | 定传动比 / 变传动比(非圆齿轮) |
|
||||||
|
| 速度高低 | 高速 / 中速 / 低速 |
|
||||||
|
| 封闭形式 | 开式 / 闭式 |
|
||||||
|
|
||||||
|
- **共轭齿廓**:一对能实现预定传动比 $i_{12}=\omega_1/\omega_2$ 规律的啮合齿廓。
|
||||||
|
- 工程上应用最广的齿廓是**渐开线**(便于制造和检测)。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 二、齿廓啮合基本定律与齿廓曲线
|
||||||
|
|
||||||
|
**传动比**
|
||||||
|
- 瞬时传动比 $i_{12}=\dfrac{\omega_1}{\omega_2}$;(由 $i_{12}=\omega_1/\omega_2=\mathrm{const}$ 的机构称定传动比齿轮机构)
|
||||||
|
- 平均传动比 $i_{12}=\dfrac{n_1}{n_2}=\dfrac{z_2}{z_1}$。
|
||||||
|
|
||||||
|
**齿廓啮合基本定律**
|
||||||
|
一对齿廓在任意点 K 接触,过 K 作法线 n-n 交连心线 $O_1O_2$ 于 P:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$i_{12}=\frac{\omega_1}{\omega_2}=\frac{O_2P}{O_1P}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
即:**一对齿轮的瞬时传动比,等于两轮连心线被啮合节点分成的两线段的反比。**
|
||||||
|
P 点称**啮合节点**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**定传动比条件**
|
||||||
|
> 无论两齿廓在何处接触,过啮合点所作的公法线必须与两轮连心线始终交于**一定点**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**节圆**
|
||||||
|
节点 P 在分别与两轮固结的动平面上的轨迹(以 $O_1$、$O_2$ 为圆心的两圆)称**节圆**。两节圆在 P 点相切、速度相等,故定传动比啮合可视为**两节圆作纯滚动**。
|
||||||
|
$r_1'$、$r_2'$ 为节圆半径,中心距 $a=r_1'+r_2'$。
|
||||||
|
(**强调**:节圆是在两齿轮啮合时才出现的参数。)
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 4 齿廓啮合基本定律:公法线 $N_1N_2$ 与连心线交于定点 $P$,$i_{12}=O_2P/O_1P$*
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 三、渐开线齿廓及其啮合特性
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 渐开线的形成
|
||||||
|
一条直线(**发生线**)在圆(**基圆** $r_b$)上作纯滚动时,直线上任一点的轨迹,称为该圆的**渐开线**。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 1 渐开线的形成:发生线沿基圆纯滚动,其上一点的轨迹即渐开线*
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 渐开线的性质(口诀:弧长等于发生线,基圆切线是法线,曲线形状随基圆,基圆内无渐开线)
|
||||||
|
|
||||||
|
1. 发生线上线段 = 基圆上被滚过的弧长($AB=BK$);
|
||||||
|
2. 渐开线上任意点的**法线切于基圆**;
|
||||||
|
3. B 点为曲率中心,BK 为曲率半径;**起始点 A 处曲率半径为零**,越远离基圆曲率半径越大;
|
||||||
|
4. 渐开线形状**取决于基圆大小**($r_b\to\infty$ 时变成直线);
|
||||||
|
5. **基圆内无渐开线**。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 压力角与渐开线方程
|
||||||
|
- 压力角定义:啮合时 K 点正压力方向与速度方向所夹锐角 $\alpha_K$。
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\cos\alpha_K=\frac{r_b}{r_K},\qquad r_b=r_K\cos\alpha_K$$
|
||||||
|
|
||||||
|
渐开线上**离中心越远,压力角越大**(基圆上 $\alpha_b=0$)。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 2 齿廓上各点压力角不同:越远离基圆,压力角越大*
|
||||||
|
|
||||||
|
- 渐开线函数:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\theta_K=\tan\alpha_K-\alpha_K=\mathrm{inv}\,\alpha_K$$
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4. 渐开线齿廓的啮合特性(三条)
|
||||||
|
|
||||||
|
1. **瞬时传动比恒定**——两齿廓法线 $N_1N_2$ 是两轮基圆的公切线(定直线),与连心线交点 P 为定点,故 $i_{12}=\mathrm{const}$。
|
||||||
|
2. **啮合线和啮合角恒定不变**——啮合线 $N_1N_2$ 是接触点的法线,正压力方向不变,传动平稳。
|
||||||
|
**啮合角** $\alpha'$:啮合线与节圆公切线之间的夹角。
|
||||||
|
3. **运动可分性**——实际中心距略有变化时不影响 $i_{12}$:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$i_{12}=\frac{\omega_1}{\omega_2}=\frac{O_2P}{O_1P}=\frac{r_{b2}}{r_{b1}}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
(中心距变化不影响传动比,对加工装配很有利。)
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 四、渐开线标准直齿圆柱齿轮的基本参数与尺寸
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 各部分名称("四圆、三高")
|
||||||
|
|
||||||
|
| 名称 | 符号 | 说明 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 分度圆 | $d,\ r$ | 人为规定的计算基准圆(设计制造的基准) |
|
||||||
|
| 基圆 | $d_b,\ r_b$ | 产生渐开线的圆 |
|
||||||
|
| 齿顶圆 | $d_a,\ r_a$ | 过齿顶作的圆 |
|
||||||
|
| 齿根圆 | $d_f,\ r_f$ | 过齿槽底作的圆 |
|
||||||
|
| 齿顶高 | $h_a$ | 分度圆到齿顶圆的径向高度 |
|
||||||
|
| 齿根高 | $h_f$ | 分度圆到齿根圆的径向高度 |
|
||||||
|
| 全齿高 | $h=h_a+h_f$ | — |
|
||||||
|
|
||||||
|
- 齿厚 $s_k$、齿槽宽 $e_k$、齿距 $p_k=s_k+e_k$;法向齿距(法节)$p_n=p_b$;齿宽 $B$。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 3 齿轮各部分名称(四圆、三高)*
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 五个基本参数
|
||||||
|
|
||||||
|
| 参数 | 符号 | 规定 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 齿数 | $z$ | — |
|
||||||
|
| **模数** | $m=p/\pi$ | 人为规定取某些简单值(GB1357-87);$d=mz$ |
|
||||||
|
| **压力角** | $\alpha$ | 分度圆压力角,标准值 $\alpha=20^\circ$(偶用14.5°、15°、22.5°、25°) |
|
||||||
|
| 齿顶高系数 | $h_a^*$ | 正常齿 $h_a^*=1$;短齿 $h_a^*=0.8$ |
|
||||||
|
| 顶隙系数 | $c^*$ | 正常齿 $c^*=0.25$;短齿 $c^*=0.3$;顶隙 $c=c^*m$ |
|
||||||
|
|
||||||
|
> **三个基本参数:$m$、$z$、$\alpha$。** 其中 $d_b=d\cos\alpha$。
|
||||||
|
> **标准齿轮特征**:分度圆上 $m$、$\alpha$ 为标准值;分度圆上 $e=s$;具有标准的齿顶高、齿根高。
|
||||||
|
> 顶隙作用:储油润滑、避免卡死(齿根高比齿顶高大些)。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 几何尺寸计算公式
|
||||||
|
|
||||||
|
| 名称 | 公式 |
|
||||||
|
| ----- | --------------------------------- |
|
||||||
|
| 分度圆直径 | $d=mz$ |
|
||||||
|
| 齿顶高 | $h_a=h_a^*m$ |
|
||||||
|
| 齿根高 | $h_f=(h_a^*+c^*)m$ |
|
||||||
|
| 全齿高 | $h=(2h_a^*+c^*)m$ |
|
||||||
|
| 齿顶圆直径 | $d_a=d+2h_a=(z+2h_a^*)m$ |
|
||||||
|
| 齿根圆直径 | $d_f=d-2h_f=(z-2h_a^*-2c^*)m$ |
|
||||||
|
| 基圆直径 | $d_b=d\cos\alpha=mz\cos\alpha$ |
|
||||||
|
| 法向齿距 | $p_n=p_b=\pi m\cos\alpha$ |
|
||||||
|
| 标准中心距 | $a=r_1+r_2=\dfrac{m(z_1+z_2)}{2}$ |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4. 齿条与内齿轮
|
||||||
|
|
||||||
|
- **齿条**($z\to\infty$ 的特例,齿廓渐开线变直线):压力角处处相等且等于齿形角;齿距处处相等 $p=\pi m$;$s=e=\pi m/2$;$h_a=h_a^*m$、$h_f=(h_a^*+c^*)m$、$p_n=p\cos\alpha$。
|
||||||
|
- **内齿轮**:轮齿分布在空心圆柱体**内表面**;轮齿与齿槽与外齿轮相反;$d_f>d>d_a$;$d_a=d-2h_a$、$d_f=d+2h_f$;为保证齿廓全部为渐开线,要求 $d_a>d_b$。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5. 任意圆上的齿厚
|
||||||
|
|
||||||
|
$$s_i=\frac{s\,r_i}{r}-2r_i(\mathrm{inv}\,\alpha_i-\mathrm{inv}\,\alpha)$$
|
||||||
|
|
||||||
|
(设计时需算齿顶圆齿厚校核齿顶强度、算节圆齿厚确定齿侧间隙。)
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 五、渐开线直齿圆柱齿轮的啮合传动
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 正确啮合条件
|
||||||
|
使进入啮合区的各对轮齿都正确啮合,须满足相邻两齿同侧齿廓间法向距离相等:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$p_{b1}=p_{b2}\ \Rightarrow\ m_1\cos\alpha_1=m_2\cos\alpha_2\ \Rightarrow\ \boxed{m_1=m_2,\quad \alpha_1=\alpha_2}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
即**两轮的模数和压力角应分别相等**。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 中心距 a 与啮合角 α′
|
||||||
|
对标准齿轮,确定中心距应满足:① 理论上齿侧间隙为零($s_1'-e_2'=0$);② 顶隙为标准值 $c=c^*m$。
|
||||||
|
得**标准中心距**:$a=r_1+r_2=\dfrac{m(z_1+z_2)}{2}$(标准安装)。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 安装情况 | 关系 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| 标准安装 | $a'=a$,$\alpha'=\alpha$,$r'=r$(节圆与分度圆重合) |
|
||||||
|
| 非标准安装 | $a'>a$,$\alpha'>\alpha$,$r'>r$ |
|
||||||
|
|
||||||
|
**重要结论**:$a'\cos\alpha'=a\cos\alpha$。
|
||||||
|
> **特别注意**:分度圆和压力角是单个齿轮就有的;节圆和啮合角是两个齿轮啮合后才出现的。
|
||||||
|
> 齿轮齿条传动:标准安装时**节线与分度线重合**,$\alpha'=\alpha$。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 一对轮齿的啮合过程
|
||||||
|
- $B_2$:**起始啮合点**(从动轮顶圆与 $N_1N_2$ 的交点,主动轮齿根推从动轮齿顶);
|
||||||
|
- $B_1$:**终止啮合点**(主动轮顶圆与 $N_1N_2$ 的交点);
|
||||||
|
- $B_1B_2$:**实际啮合线**;$N_1N_2$:**理论啮合线**;$N_1$、$N_2$:**啮合极限点**。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 5 一对轮齿的啮合过程:实际啮合线 $B_1B_2\subset$ 理论啮合线 $N_1N_2$*
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4. 连续传动条件与重合度
|
||||||
|
- **连续传动条件**:前一对轮齿脱离啮合之前,后一对必须及时进入啮合,即 $B_1B_2\ge p_b$。
|
||||||
|
- **重合度**:$\varepsilon=\dfrac{B_1B_2}{p_b}$,要求 $\varepsilon\ge1$;工程上 $\varepsilon\ge[\varepsilon]$。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 使用场合 | 一般机械制造业 | 汽车拖拉机 | 金属切削机床 |
|
||||||
|
|---|---|---|---|
|
||||||
|
| $[\varepsilon]$ | 1.4 | 1.1~1.2 | 1.3 |
|
||||||
|
|
||||||
|
- 外啮合重合度公式:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\varepsilon_\alpha=\frac{z_1(\tan\alpha_{a1}-\tan\alpha')+z_2(\tan\alpha_{a2}-\tan\alpha')}{2\pi}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
> 重合度 $\varepsilon_\alpha$ 与 $z$、$h_a^*$、$\alpha'$、$\alpha$ 有关,**与模数 $m$ 无关**(表示同时参与啮合的轮齿对数平均值)。
|
||||||
|
> 影响因素:$z\uparrow$、$h_a^*\uparrow$、$\alpha\uparrow$ → $\varepsilon_\alpha\uparrow$;$\alpha'\uparrow$ → $\varepsilon_\alpha\downarrow$。
|
||||||
|
|
||||||
|
- 单齿啮合区长度 $L_1=(2-\varepsilon_\alpha)p_b$;双齿啮合区长度 $L_2=2(\varepsilon_\alpha-1)p_b$。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 6 重合度 $\varepsilon_\alpha$ 与单/双齿啮合区*
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5. 齿廓的滑动与磨损
|
||||||
|
啮合点离节点越远,相对滑动速度越大、磨损越严重;**小齿轮的齿根部分磨损最严重**。设计时应使实际啮合线的 $B_2$ 点远离极限点 $N_1$。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 六、渐开线齿轮的加工原理
|
||||||
|
|
||||||
|
| 方法 | 说明 | 特点 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| **仿形法(成形法)** | 盘状铣刀 / 指状铣刀,刀具截面齿形与齿槽形状相同 | 有齿形误差和分度误差、精度低、加工不连续、效率低,**适于单件生产**(8 把一组按齿数选刀) |
|
||||||
|
| **展成法(范成法 / 包络法)** | 齿轮插刀、齿条插刀、齿轮滚刀,利用"一对轮齿啮合时齿廓互为包络线" | 一种模数只需一把刀具、连续切削、效率高精度高,**用于批量生产** |
|
||||||
|
|
||||||
|
- 标准齿条型刀具基准齿形由 GB1356-88 规定;加工标准齿轮时刀具分度线与轮坯分度圆作纯滚动,$s=e=\pi m/2$。
|
||||||
|
- 滚刀加工时需**倾斜一个螺旋升角**(相当于齿轮齿条啮合)。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 根切现象
|
||||||
|
- **定义**:用展成法加工时,齿根已加工好的渐开线齿廓又被切掉一部分。
|
||||||
|
- **后果**:削弱轮齿抗弯强度、使重合度 $\varepsilon$ 下降。
|
||||||
|
- **根本原因**:刀具齿顶线与啮合线的交点 $B_2$ 落在极限啮合点 $N_1$ 的右上方,即 **$PB_2>PN_1$**。
|
||||||
|
- **不发生根切的条件**:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$z\ge\frac{2h_a^*}{\sin^2\alpha}\ \Rightarrow\ z_{\min}=\frac{2h_a^*}{\sin^2\alpha}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
当 $\alpha=20^\circ$、$h_a^*=1$ 时,**$z_{\min}=17$**。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 7 根切:$z<z_{\min}$ 时刀具齿顶越过极限点 $N_1$,齿根被多切去一块*
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 七、变位齿轮传动
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 标准齿轮的局限性
|
||||||
|
① 一对啮合齿轮中小齿轮强度较弱;② 不能满足实际中心距 ≠ 标准中心距的场合;③ 受根切限制,齿数不能小于最小齿数。
|
||||||
|
→ 避免根切的可行措施:**变位修正法**(降低 $h_a^*$、增大 $\alpha$ 均不现实)。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 变位原理与最小变位系数
|
||||||
|
- 刀具**远离**轮坯中心 → **正变位**($x>0$);刀具**趋近**轮坯中心 → **负变位**($x<0$);移动量 $xm$,$x$ 为变位系数。
|
||||||
|
- 避免根切的最小变位系数:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$x_{\min}=\frac{h_a^*(z_{\min}-z)}{z_{\min}}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 变位齿轮的几何尺寸
|
||||||
|
- **不变**:$m$、$z$、$\alpha$($d$、$d_b$ 与标准齿轮相同,齿廓取自同一条渐开线的不同段)。
|
||||||
|
- **变化**:齿顶高、齿根高、齿顶圆半径、齿厚及齿槽宽。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 项目 | 公式 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| 齿顶高 | $h_a=(h_a^*+x)m$ |
|
||||||
|
| 齿根高 | $h_f=(h_a^*+c^*-x)m$ |
|
||||||
|
| 齿顶圆半径 | $r_a=r+(h_a^*+x)m$ |
|
||||||
|
| 齿厚 | $s=\pi m/2+2xm\tan\alpha$(正变位齿厚变宽) |
|
||||||
|
| 齿槽宽 | $e=\pi m/2-2xm\tan\alpha$ |
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 8 变位齿轮齿形对比(同一基圆、同一条渐开线的不同段)*
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4. 变位齿轮啮合传动的几何尺寸
|
||||||
|
- 一对变位齿轮啮合时分度圆不再相切,中心距改变、啮合角变化。
|
||||||
|
- **无侧隙啮合方程**:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\mathrm{inv}\,\alpha'=\frac{2(x_1+x_2)}{z_1+z_2}\tan\alpha+\mathrm{inv}\,\alpha$$
|
||||||
|
|
||||||
|
(将齿数、变位系数之和、啮合角联系起来,是变位齿轮设计的重要公式。)
|
||||||
|
- 中心距关系:$a'=a\dfrac{\cos\alpha}{\cos\alpha'}$;**中心距变动系数** $y$:$ym=a'-a$。
|
||||||
|
- **齿高变动系数** $\Delta y=x_1+x_2-y$;为保证标准顶隙,齿顶高需再降低一段:$h_a=h_a^*m+xm-\Delta y\,m$。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5. 三种传动类型(按 $x_1+x_2$ 分)
|
||||||
|
|
||||||
|
| 类型 | 条件 | 中心距/啮合角 | 特点 |
|
||||||
|
|---|---|---|---|
|
||||||
|
| **零传动** | $x_\Sigma=0$ | $a'=a,\ \alpha'=\alpha,\ r'=r,\ y=0,\ \Delta y=0$ | 分**标准齿轮传动**($x_1=x_2=0$)与**高度变位(等移距变位)**($x_1=-x_2\ne0$) |
|
||||||
|
| **正传动** | $x_\Sigma>0$ | $a'>a,\ \alpha'>\alpha,\ y>0,\ \Delta y>0$ | 齿数选择范围宽(可 $z_1+z_2<2z_{\min}$)、可凑非标中心距;缺点:无互换性、$\varepsilon_\alpha\downarrow$ 明显、注意齿顶变尖 |
|
||||||
|
| **负传动** | $x_\Sigma<0$ | $a'<a,\ \alpha'<\alpha,\ y<0$ | 须 $z_1+z_2>2z_{\min}$;强度与抗磨性都变差,**一般只用来凑中心距** |
|
||||||
|
|
||||||
|
- **高度变位**齿数条件:$z_1+z_2\ge2z_{\min}$,小齿轮取正变位、大齿轮取负变位;优点:可用 $z_1\le z_{\min}$ 的小齿轮、改善小齿轮磨损、使大小齿轮强度趋于接近;缺点:无互换性、须成对使用、$\varepsilon_\alpha$ 略减。
|
||||||
|
- 正、负传动均属**角度变位**。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6. 几何设计步骤(三种目的:避免根切 / 提高强度 / 凑中心距)
|
||||||
|
① 选择齿数;② 计算最小变位系数、选择两轮变位系数;③ 计算啮合角、中心距和几何尺寸;④ **核验重合度和正变位齿轮的齿顶圆齿厚**,一般要求 $s_a>(0.2\sim0.4)m$。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 八、斜齿圆柱齿轮机构
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 齿廓曲面的形成
|
||||||
|
发生面在基圆柱上纯滚动时,发生面内**与轴线倾斜 $\beta_b$(基圆柱螺旋角)的直线 KK** 所展成的曲面,称**渐开螺旋面**。
|
||||||
|
- 与发生面相交是斜直线;与圆柱面相交是螺旋线;与端面相交是渐开线。
|
||||||
|
- 啮合时接触线为一条斜直线,始终与 KK 平行且位于两基圆公切面内。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 法面参数与端面参数
|
||||||
|
|
||||||
|
| 参数 | 下标 | 用途 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 法面参数 | n | **标准值**(刀具沿螺旋线方向切削) |
|
||||||
|
| 端面参数 | t | 用于**几何尺寸计算**(各圆在端面上) |
|
||||||
|
|
||||||
|
换算关系:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$m_n=m_t\cos\beta,\qquad \tan\alpha_n=\tan\alpha_t\cos\beta,\qquad \tan\beta_b=\tan\beta\cos\alpha_t$$
|
||||||
|
|
||||||
|
- **螺旋角 $\beta$**:分度圆柱上的螺旋角。判别旋向:观察者面向齿轮、轴线铅垂,齿向线偏右为**右旋**,偏左为**左旋**。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 9 斜齿轮:分度圆柱螺旋线 与 法面/端面参数关系($p_n=p_t\cos\beta$)*
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 几何尺寸
|
||||||
|
- 分度圆直径:$d=z m_t=\dfrac{z m_n}{\cos\beta}$
|
||||||
|
- 中心距:$a=\dfrac{m_n(z_1+z_2)}{2\cos\beta}$(可**通过改变 $\beta$ 调整中心距**)
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4. 平行轴斜齿轮传动
|
||||||
|
- **正确啮合条件**:$m_{n1}=m_{n2}=m$、$\alpha_{n1}=\alpha_{n2}=\alpha$,且螺旋角匹配:外啮合 $\beta_1=-\beta_2$;内啮合 $\beta_1=\beta_2$。
|
||||||
|
- **啮合特点**:接触线长度"短→长→短"变化,加载卸载逐渐进行 → 传动平稳、冲击振动噪声小,适宜高速重载;端面内相当于直齿圆柱齿轮传动,满足定传动比。
|
||||||
|
- **重合度**:$\varepsilon_\gamma=\varepsilon_\alpha+\varepsilon_\beta$,其中 $\varepsilon_\beta=\dfrac{b\sin\beta}{\pi m_n}$ 为**纵向重合度**。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 5. 当量齿数
|
||||||
|
以分度圆 C 点法剖面上的曲率半径 $\rho$ 作当量齿轮分度圆半径:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$z_v=\frac{z}{\cos^3\beta},\qquad r_v=\rho=\frac{d}{2\cos^2\beta}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
- 斜齿轮不发生根切的最少齿数:$z_{\min}=z_{v\min}\cos^3\beta$($\beta=20^\circ$ 时 $z_{\min}\approx14$)。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 6. 特点
|
||||||
|
① 啮合平稳性好(最突出优点);② 承载能力大(重合度大、接触线总长大);③ 结构尺寸可更紧凑($z_{\min}$ 更小);④ 制造成本不增加。
|
||||||
|
**缺点**:产生轴向分力 $F_a=F_t\tan\beta$,且随 $\beta$ 增大而增大 → 螺旋角一般取 **8°~15°**;或用**人字齿轮**消除轴向力。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 7. 交错轴斜齿轮传动(螺旋齿轮传动)
|
||||||
|
- 由一对轴线不平行的斜齿轮组成,实现空间交错轴传动;两轮螺旋角不一定相等、旋向不一定相反。
|
||||||
|
- 交错角 $\Sigma=|\beta_1+\beta_2|$($\beta$ 取代数值)。
|
||||||
|
- 啮合时两齿廓**点接触**,接触应力大、承载能力低,只用于速度不高、载荷不大的场合。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 九、蜗杆机构
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 形成与类型
|
||||||
|
- 可看成由**交错轴斜齿轮机构演变**而来;小齿轮齿数很少($z_1=1\sim4$)、螺旋角很大、轮齿绕圆柱整周 → **蜗杆**;大齿轮称**蜗轮**。通常蜗杆主动、蜗轮从动,**交错角 $\Sigma=90^\circ$**。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 11 蜗杆机构(交错角 $\Sigma=90^\circ$):蜗杆与蜗轮*
|
||||||
|
- 为使啮合由点接触改善为**线接触**:① 蜗轮分度圆柱直母线作成与蜗杆轴同心的圆弧,使蜗轮部分包住蜗杆;② 用与蜗杆形状基本相同的滚刀加工蜗轮。
|
||||||
|
- 类型:**圆柱蜗杆机构**(应用最广的是**阿基米德蜗杆**——轴面齿形为标准齿条,垂直轴面为阿基米德螺线)和**圆弧面蜗杆机构**(环面蜗杆)。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 基本参数
|
||||||
|
- **主平面**:过蜗杆轴线且垂直于蜗轮轴线的平面(蜗轮的端截面、蜗杆的轴截面);此平面内啮合相当于齿轮齿条啮合。
|
||||||
|
- 蜗杆**头数** $z_1$(一般取1、2、4、6);单头蜗杆传动比大、反行程自锁,但效率低。
|
||||||
|
- 蜗轮齿数 $z_2$:$z_1=1$ 时 $z_2\ge17$;$z_1=2$ 时 $z_2\ge27$;动力传动 $z_2<80$。
|
||||||
|
- 蜗杆直径系数 $q$($d_1=mq$,国标规定 $d_1$ 标准值并与模数匹配);**导程角** $\gamma_1$:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\tan\gamma_1=\frac{mz_1}{d_1}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 正确啮合条件
|
||||||
|
$$m_{x1}=m_{t2}=m,\qquad \alpha_{x1}=\alpha_{t2}=\alpha,\qquad \gamma_1=\beta_2\ (\Sigma=90^\circ)$$
|
||||||
|
|
||||||
|
### 4. 传动比与转向
|
||||||
|
- $i=\dfrac{\omega_1}{\omega_2}=\dfrac{z_2}{z_1}$(注意:$i\ne d_2/d_1$)。
|
||||||
|
- 蜗轮转向:**右旋蜗杆用左手、左旋蜗杆用右手**,四指顺蜗杆转向,拇指指向即蜗轮切向速度方向。
|
||||||
|
- 蜗杆与螺旋相似分左、右旋(一般用右旋);蜗轮轮齿旋向与蜗杆相同。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 十、直齿锥齿轮机构
|
||||||
|
|
||||||
|
- 用于传递**两相交轴**间运动,轴间夹角一般 $90^\circ$;轮齿分布在圆锥上,圆柱齿轮中的分度圆柱在锥齿轮中成为分度圆锥、齿顶圆锥、基圆锥等。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 齿廓的形成
|
||||||
|
半径 R 与基圆锥锥距相等的圆平面(发生面)绕基圆锥纯滚动时,其任一半径展出的曲面称**渐开线锥面**;球心在锥顶、半径 R 的球面与渐开线锥面的交线称**球面渐开线**。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 背锥与当量齿轮
|
||||||
|
过大端作母线与分度圆锥母线**垂直**的圆锥称**背锥**;将球面渐开线齿廓投影到背锥上、并把展开后的扇形齿轮补齐,称**当量齿轮**。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 10 直齿锥齿轮:分度圆锥、背锥与当量齿轮*
|
||||||
|
|
||||||
|
$$z_v=\frac{z}{\cos\delta}\quad(\text{当量齿数}),\qquad r_v=\frac{r}{\cos\delta}=\frac{zm}{2\cos\delta}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 几何与啮合
|
||||||
|
- **大端参数为标准值**;分不等顶隙收缩齿与**等顶隙收缩齿**(强度较好、应用较多)。
|
||||||
|
- **正确啮合条件**:两轮**大端**的模数和压力角分别相等;两轮锥距相等、锥顶重合。
|
||||||
|
- 传动比($\Sigma=90^\circ$ 时):
|
||||||
|
|
||||||
|
$$i_{12}=\frac{\omega_1}{\omega_2}=\frac{z_2}{z_1}=\frac{r_2}{r_1}=\frac{\sin\delta_2}{\sin\delta_1}=\cot\delta_1=\tan\delta_2$$
|
||||||
|
|
||||||
|
- $z_1=90^\circ-\delta_2$ 关系:$\delta_2=\arctan(z_2/z_1)$,$\delta_1=90^\circ-\delta_2$。
|
||||||
|
|
||||||
|
> **本章重点**:① 渐开线的形成与性质;② 标准齿轮参数计算;③ 正确啮合条件与重合度;④ 根切、最少齿数、变位齿轮齿厚计算;⑤ 斜齿轮法面与端面参数关系。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 第二部分 齿轮传动(机械设计 · 第18章)
|
||||||
|
|
||||||
|
## 一、概述
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 设计中的两个基本问题
|
||||||
|
① **传动平稳**——瞬时传动比恒定,尽可能减小冲击、振动和噪声;
|
||||||
|
② **足够的承载能力**——在尺寸质量较小时,保证所需的强度、耐磨性,在预定使用期限内不发生失效。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 分类
|
||||||
|
- **按工作条件**:闭式齿轮传动 / 开式齿轮传动。
|
||||||
|
- **按齿面硬度**:**软齿面**(一对啮合齿轮齿面硬度 ≤350HBS)/ **硬齿面**(均 >350HBS)。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 主要参数
|
||||||
|
| 参数 | 说明 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| 模数 $m$ | 按标准模数系列(GB1357-87)选取 |
|
||||||
|
| 传动比 $i$、齿数比 $u$ | $u=z_2/z_1>1$ |
|
||||||
|
| 中心距 $a$ | 圆柱齿轮传动的特征尺寸,应取整齐简单值 |
|
||||||
|
| 齿宽 $b$、齿宽系数 $\psi_d$ | $\psi_d=b/d_1$;一般 $b_2=b$、$b_1=b_2+(5\sim10)$ mm |
|
||||||
|
| 精度等级 | 渐开线圆柱齿轮和锥齿轮精度标准规定有 **12 个精度等级**(级别越高精度越低) |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 二、轮齿的失效形式与设计准则
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 五种失效形式
|
||||||
|
|
||||||
|
| 失效形式 | 机理与位置 | 措施 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| **轮齿折断** | 一般发生在齿根处;严重过载突然断裂或疲劳折断 | 增大齿根过渡圆角、消除加工刀痕;增大轴及支承刚度使受载均匀;合适热处理保证芯部韧性;喷丸、滚压强化齿根表层 |
|
||||||
|
| **齿面点蚀** | 齿面接触应力按脉动循环变化,超过疲劳极限时产生微裂纹→微粒剥落;**首先出现在节线处**;齿面越硬抗点蚀越强;软齿面闭式传动常因点蚀失效 | 提高材料硬度、降低表面粗糙度、合理加高黏度油、减小动载荷 |
|
||||||
|
| **齿面胶合** | **高速重载**时啮合区温度升高、润滑失效,金属直接接触粘连,较软齿面被撕下成沟纹 | 提高齿面硬度、减小粗糙度、低速用高黏度油、高速加抗胶合添加剂 |
|
||||||
|
| **齿面磨损** | 跑合磨损、磨粒磨损;磨粒磨损是**开式传动**主要失效形式 | 减小齿面粗糙度、改善润滑、保持清洁、提高齿面硬度 |
|
||||||
|
| **齿面塑性变形** | 轮齿材料过软、应力超屈服极限 | 提高齿面硬度、采用高黏度或含极压添加剂润滑油 |
|
||||||
|
|
||||||
|
> 塑性变形方向:**主动轮**节线处**下凹**,**从动轮**节线处**凸起**。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 设计准则(由工程实践得知)
|
||||||
|
|
||||||
|
| 传动类型 | 主要失效 | 设计/校核方法 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| **闭式软齿面** | 齿面点蚀 | **按齿面接触疲劳强度设计**(先定 $d_1$、$a$、$b$),再校核齿根弯曲疲劳强度 |
|
||||||
|
| **闭式硬齿面** | 轮齿折断 | **按齿根弯曲疲劳强度设计**(先定 $m$),再校核齿面接触疲劳强度 |
|
||||||
|
| **开式传动** | 磨粒磨损、弯曲疲劳折断 | 通常只按**弯曲疲劳强度**计算,并适当加大模数考虑磨损影响 |
|
||||||
|
| 高速重载 | 齿面胶合 | 除上述两条外,还需按**抗胶合能力**准则设计 |
|
||||||
|
|
||||||
|
### 3. 提高轮齿抗折断能力的措施
|
||||||
|
① 增大齿根过渡圆角半径、消除加工刀痕、减小应力集中;② 增大轴及支承刚度;③ 合适热处理使芯部有足够韧性;④ 喷丸、滚压等强化齿根表层。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 三、齿轮材料及其选择
|
||||||
|
|
||||||
|
- **要求**:齿面硬、芯部韧(齿体有较高抗折断能力,齿面有较强抗点蚀、抗磨损和抗胶合能力)。
|
||||||
|
- **常用材料**:
|
||||||
|
- **锻钢**(含碳量 0.15%~0.6% 的碳素钢或合金钢)——最适于制造齿轮;一般齿轮用碳素钢、重要齿轮用合金钢;
|
||||||
|
- **铸钢**——耐磨性及强度较好,用于**大尺寸**齿轮;
|
||||||
|
- **铸铁**——用于低速、轻载、不太重要的场合;
|
||||||
|
- **非金属材料**——高速、轻载、要求降低噪声的场合。
|
||||||
|
- **热处理 / 化学处理**:表面淬火(高频、火焰)、渗碳淬火、调质、正火、渗氮。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 四、圆柱齿轮传动的载荷计算
|
||||||
|
|
||||||
|
### 1. 轮齿受力分析
|
||||||
|
|
||||||
|
**直齿圆柱齿轮**:
|
||||||
|
$$F_t=\frac{2T_1}{d_1},\qquad F_r=F_t\tan\alpha,\qquad F_n=\frac{F_t}{\cos\alpha}$$
|
||||||
|
$$T_1=9.55\times10^6\frac{P}{n_1}\ (\mathrm{N\cdot mm})$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**斜齿圆柱齿轮**(总法向力 $F_n$ 分解为三个分力):
|
||||||
|
$$F_t=\frac{2T_1}{d_1},\quad F_a=F_t\tan\beta,\quad F_r=\frac{F_t\tan\alpha_n}{\cos\beta},\quad F_n=\frac{F_t}{\cos\alpha_n\cos\beta}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
> 圆周力方向:主动轮上与运动方向相反,从动轮上与运动方向相同;径向力各自指向轴心;轴向力按左右手定则判断。
|
||||||
|
|
||||||
|

|
||||||
|
*图 12 轮齿受力分析:直齿($F_t,F_r,F_n$)与斜齿($F_t,F_a,F_r$)*
|
||||||
|
|
||||||
|
### 2. 计算载荷
|
||||||
|
标称载荷经修正得到**计算载荷** $F_{nc}=K F_n$:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$K=\begin{cases}K_A K_V K_{H\beta} K_{H\alpha} & \text{接触应力计算}\\ K_A K_V K_{F\beta} K_{F\alpha} & \text{弯曲应力计算}\end{cases}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
| 系数 | 名称 | 含义 / 影响因素 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| $K_A$ | **使用系数** | 齿轮啮合**外部**因素引起的附加动载荷(原动机、工作机特性、系统质量、运行状态) |
|
||||||
|
| $K_V$ | **动载系数** | 齿轮啮合误差、运转速度等**内部**因素引起的附加动载荷(基节和齿形偏差、节圆速度、转动惯量刚度、啮合刚度变化);**齿轮修缘(修缘齿)**可减小动载荷与噪声 |
|
||||||
|
| $K_\beta$ | **齿向载荷分布系数** | 沿齿宽方向载荷分布不均(齿轮在轴上的布置方式、支承刚度、齿面硬度、齿宽、制造安装误差);对称/非对称/悬臂支承;**鼓形齿**或齿轮修形可改善 |
|
||||||
|
| $K_{\alpha}$ | **齿间载荷分配系数** | 同时啮合各对轮齿之间载荷分配不均(轮齿变形、制造误差、齿廓修形、磨合效果);分 $K_{H\alpha}$、$K_{F\alpha}$ |
|
||||||
|
|
||||||
|
> 结论:齿轮位于**远离**转矩输入端时,载荷分布不均趋于缓和;齿轮轮齿修缘或制成鼓形齿的工艺统称**齿轮(齿廓)修形**。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 五、直齿圆柱齿轮传动的齿面接触疲劳强度
|
||||||
|
|
||||||
|
- 以赫兹公式为基础,节点处曲率半径 $\rho_1=\dfrac{d_1}{2}\sin\alpha$、$\rho_2=\dfrac{d_2}{2}\sin\alpha$;齿数比 $u=z_2/z_1\ge1$。
|
||||||
|
- 引入:**弹性影响系数 $Z_E$**、**节点区域系数 $Z_H$**、**重合度系数 $Z_\varepsilon$**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**验算式**:
|
||||||
|
$$\sigma_H=\sqrt{\frac{2K_HT_1}{bd_1^2}\cdot\frac{u\pm1}{u}}\ Z_EZ_HZ_\varepsilon\le[\sigma_H]$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**设计式**(引入齿宽系数 $\psi_d=b/d_1$):
|
||||||
|
$$d_1\ge\sqrt[3]{\frac{2K_HT_1}{\psi_d}\cdot\frac{u\pm1}{u}\left(\frac{Z_EZ_HZ_\varepsilon}{[\sigma_H]}\right)^2}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
> "$\pm$":正号用于**外啮合**,负号用于**内啮合**。
|
||||||
|
> **注意**:一对齿轮中只要一个出现点蚀传动即失效,故设计时应代入 $[\sigma_H]_1$、$[\sigma_H]_2$ 中**较小者**;**模数 $m$ 不能作为衡量接触强度的依据**。
|
||||||
|
> 结论:齿面接触疲劳强度实质上取决于齿轮传动的**外廓尺寸**($d_1$、$a$、$b$)。
|
||||||
|
|
||||||
|
**许用接触应力**:$[\sigma_H]=\dfrac{\sigma_{H\lim}Z_N}{S_H}$($\sigma_{H\lim}$ 试验齿轮接触疲劳极限;$Z_N$ 寿命系数;$S_H$ 安全因数)。
|
||||||
|
- 工作应力循环次数 $N=60\gamma n h_t$(稳定载荷),不稳定载荷时按当量循环次数 $N_v$。
|
||||||
|
- **主要参数选择**:齿宽系数 $\psi_d$(查表18-12);小齿轮齿数 $z_1$——**软齿面闭式**取 $z_1=20\sim40$(增大齿数有利于平稳、减小模数、降低成本、提高抗磨损抗胶合能力),**硬齿面闭式**取 $z_1=17\sim25$(避免尺寸过大)。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 六、直齿圆柱齿轮传动的齿根弯曲疲劳强度
|
||||||
|
|
||||||
|
- **计算假定**:载荷仅由一对轮齿承担,按**悬臂梁**计算;齿顶啮合时弯矩最大;危险截面为**齿根圆角 30° 切线两切点连线**处。
|
||||||
|
- 引入**齿形系数 $Y_{Fa}$**(仅取决于齿数 $z$,与模数无关)、**应力修正系数 $Y_{Sa}$**(考虑齿根过渡曲线应力集中)、**重合度系数 $Y_\varepsilon$**。
|
||||||
|
|
||||||
|
$$Y_\varepsilon=0.25+\frac{0.75}{\varepsilon_\alpha}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**验算式**:
|
||||||
|
$$\sigma_F=\frac{2K_FT_1}{bd_1m}Y_{Fa}Y_{Sa}Y_\varepsilon\le[\sigma_F]$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**设计式**:
|
||||||
|
$$m\ge\sqrt[3]{\frac{2K_FT_1}{\psi_dz_1^2}\cdot\frac{Y_{Fa}Y_{Sa}Y_\varepsilon}{[\sigma_F]}}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
> **应用注意**:① 设计时应比较两齿轮的 $\dfrac{Y_{Fa}Y_{Sa}}{[\sigma_F]}$,取其中**较大者**代入;② 求得的模数需按标准圆整;③ 动力传动齿轮模数一般不应小于 $1.5\sim2$ mm;④ 其他条件确定后,**轮齿抗弯曲疲劳强度主要取决于模数大小**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**许用弯曲应力**:$[\sigma_F]=\dfrac{\sigma_{F\lim}Y_N Y_X}{S_F}$($\sigma_{F\lim}$ 试验齿轮齿根弯曲疲劳极限;$Y_N$ 寿命系数;$Y_X$ 尺寸系数;$S_F$ 安全因数,因断齿后果更严重,安全裕量应更大)。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 七、直齿圆柱齿轮传动的静强度计算
|
||||||
|
|
||||||
|
- 针对循环次数 $N\le N_j$ 的**过载应力**;过载应力即使一次也可能引起齿面塑性破碎甚至整体折断。
|
||||||
|
- 分两类:**低循环次数**($10^2\le N\le N_j$)与**瞬间过载**($N<10^2$)。
|
||||||
|
- 计算要点:① 一般在疲劳强度计算基础上作**校核计算**;② 通常取 $K_A=K_V=1$,转矩代以过载时最大转矩 $T_{1\max}$;③ 在 $N<10^2$ 的短时大过载时只需校核抗屈服能力。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 八、斜齿圆柱齿轮传动的强度计算
|
||||||
|
|
||||||
|
方法与直齿大致相同,主要区别:
|
||||||
|
1. 计算接触应力时,代入**齿廓啮合点的法向曲率半径**(受接触线倾斜影响),并引入**螺旋角系数 $Z_\beta=\sqrt{\cos\beta}$** 修正;
|
||||||
|
2. 齿根抗弯计算中也引入**螺旋角系数 $Y_\beta$** 考虑接触线倾斜对强度的有利影响;
|
||||||
|
3. 弯曲强度的 $Y_{Fa}$、$Y_{Sa}$ 按**当量齿数 $z_v=z/\cos^3\beta$** 查取;$m_n$ 为法面模数。
|
||||||
|
- 斜齿轮齿面上的接触线为一斜线,轮齿失效形式为**局部折断**。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 九、直齿锥齿轮传动
|
||||||
|
|
||||||
|
- 两轴交角 $\Sigma=90^\circ$;制造精度普遍较低,用于圆周速度 $v<5$ m/s 的场合。
|
||||||
|
- **设计参数**:以**大端**参数为标准值;强度计算以**齿宽中点处的当量齿轮**为依据。
|
||||||
|
|
||||||
|
$$d_m=d(1-0.5\psi_R),\quad R_m=R-0.5b,\quad z_v=\frac{z}{\cos\delta},\quad m_m=m(1-0.5\psi_R)$$
|
||||||
|
|
||||||
|
齿宽系数 $\psi_R=b/R=0.25\sim0.3$;为保证不根切应有 $z_v\ge17$。
|
||||||
|
|
||||||
|
- **受力分析**($\Sigma=90^\circ$):
|
||||||
|
|
||||||
|
$$F_t=\frac{2T_1}{d_{m1}},\quad F_{r1}=F_t\tan\alpha\cos\delta_1,\quad F_{a1}=F_t\tan\alpha\sin\delta_1$$
|
||||||
|
|
||||||
|
> 轴向力方向对两个齿轮都**背着锥顶**;径向力指向各自轴心;且 $F_{r1}=F_{a2}$、$F_{a1}=F_{r2}$。
|
||||||
|
|
||||||
|
- 简化处理:按齿宽中点当量直齿圆柱齿轮计算;假定载荷始终由一对齿承担(略去重合度系数与载荷分配系数);有效齿宽 $b_e=0.85b$。
|
||||||
|
- **齿面接触**(验算式):$\sigma_H=\dfrac{4.71Z_EZ_H}{\psi_R(1-0.5\psi_R)^2d_1^3u}\sqrt{KT_1}\le[\sigma_H]$
|
||||||
|
- **齿根弯曲**(验算式):$\sigma_F=\dfrac{4.71KT_1Y_{Fa}Y_{Sa}}{\psi_R(1-0.5\psi_R)^2m^3z_1^2\sqrt{u^2+1}}\le[\sigma_F]$
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 十、齿轮传动的效率与润滑
|
||||||
|
|
||||||
|
- 闭式齿轮传动效率:$\eta=\eta_1\eta_2\eta_3$($\eta_1$ 啮合损失,$\eta_2$ 搅油损失,$\eta_3$ 轴承效率)。
|
||||||
|
- **油浴(浸油)润滑**:$v\le15$ m/s 时,将大齿轮轮齿浸入油池。
|
||||||
|
- **喷油润滑**:$v>15$ m/s 时,润滑油以一定压力由喷嘴直接喷到啮合处。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 十一、齿轮的结构
|
||||||
|
|
||||||
|
由强度计算只能确定主要参数($z$、$m$、$b$、$\beta$、$d$ 等),其余尺寸由结构设计确定(轮缘、轮辐、轮毂等)。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 形式 | 适用 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| **齿轮轴** | 直径较小的钢齿轮,齿根圆直径与轴径接近时与轴做一体(否则易致轮缘断裂) |
|
||||||
|
| **实心齿轮** | 小尺寸齿轮 |
|
||||||
|
| **腹板式齿轮** | 中型尺寸齿轮 |
|
||||||
|
| **轮辐式齿轮** | 大型尺寸齿轮 |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 附:易混点 / 考点速查
|
||||||
|
|
||||||
|
| 易混点 | 辨析 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| 节圆 vs 分度圆 | 分度圆是**单个齿轮**就有的几何基准圆;节圆是**两齿轮啮合后**才出现的概念;标准安装时二者重合 |
|
||||||
|
| 啮合角 $\alpha'$ vs 压力角 $\alpha$ | 啮合角是啮合线与节圆公切线夹角;标准安装 $\alpha'=\alpha=20^\circ$;$a'\cos\alpha'=a\cos\alpha$ |
|
||||||
|
| 平均传动比 vs 瞬时传动比 | $i_{12}=n_1/n_2=z_2/z_1$(平均);$i_{12}=\omega_1/\omega_2=O_2P/O_1P=r_{b2}/r_{b1}$(瞬时) |
|
||||||
|
| $z_{\min}=17$ | 仅当 $\alpha=20^\circ$、$h_a^*=1$ 时成立;公式 $z_{\min}=2h_a^*/\sin^2\alpha$ |
|
||||||
|
| 仿形法 vs 展成法 | 仿形法精度低、单件生产;展成法(范成/包络)一种模数一把刀、批量生产 |
|
||||||
|
| 根切判据 | 刀具顶点 $B_2$ 落在 $N_1$ 右上方、$PB_2>PN_1$ 时发生根切 |
|
||||||
|
| 零/正/负传动 | 零传动 $x_\Sigma=0$(标准/高度变位);正传动 $x_\Sigma>0$($a'>a,\alpha'>\alpha$,尺寸紧凑但 $\varepsilon_\alpha\downarrow$);负传动 $x_\Sigma<0$(仅凑中心距) |
|
||||||
|
| 高度变位 vs 角度变位 | 高度变位 $x_1=-x_2$、$\alpha'=\alpha$、$a'=a$;正/负传动均属角度变位($x_\Sigma\ne0$) |
|
||||||
|
| 斜齿轮法面 vs 端面 | **法面参数为标准值**($m_n,\alpha_n$),**端面参数用于几何尺寸计算**;$m_n=m_t\cos\beta$ |
|
||||||
|
| 斜齿轮当量齿数 | $z_v=z/\cos^3\beta$(斜齿);$z_v=z/\cos\delta$(锥齿轮) |
|
||||||
|
| 锥齿轮取哪端 | **大端**参数为标准值;强度计算用**齿宽中点当量齿轮**,$b_e=0.85b$ |
|
||||||
|
| 蜗杆传动比 | $i=z_2/z_1$(**不是** $d_2/d_1$);$\Sigma=90^\circ$ 时 $\gamma_1=\beta_2$ |
|
||||||
|
| 软/硬齿面 | 一对齿轮齿面硬度**均 >350HBS** 才是硬齿面 |
|
||||||
|
| 设计准则选择 | 闭式软齿面→按**接触**设计;闭式硬齿面→按**弯曲**设计;开式→按**弯曲**设计 |
|
||||||
|
| 谁代谁算 | 接触强度:取 $[\sigma_H]$ **较小者**;弯曲强度:取 $\dfrac{Y_{Fa}Y_{Sa}}{[\sigma_F]}$ **较大者** |
|
||||||
|
| 塑性变形方向 | 主动轮节线处**下凹**,从动轮节线处**凸起** |
|
||||||
|
| $\varepsilon_\alpha$ 与 $m$ | 重合度与 $z$、$h_a^*$、$\alpha$、$\alpha'$ 有关,**与模数 $m$ 无关**;弯曲强度主要取决于 $m$,接触强度主要取决于外廓尺寸 |
|
||||||
@@ -0,0 +1,276 @@
|
|||||||
|
# 齿轮章节练习 · 答案卷
|
||||||
|
|
||||||
|
> 与同目录 `练习-齿轮-题目卷.md` 配套。**做题请先看题目卷**,做完再对照本卷。
|
||||||
|
> 计算取 $\cos20^\circ=0.93969$、$\tan20^\circ=0.36397$、$\mathrm{inv}\,20^\circ=0.014904$、$\pi=3.1416$。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 一、判断题答案
|
||||||
|
|
||||||
|
| 题号 | 答案 | 解析 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 1 | **√** | 基圆越大渐开线越平直;$r_b\to\infty$ 时渐开线变成直线 |
|
||||||
|
| 2 | **×** | 离中心越远压力角越大;基圆上 $\alpha_b=0$,仅分度圆上为 $\alpha$ |
|
||||||
|
| 3 | **√** | 运动可分性:$i_{12}=r_{b2}/r_{b1}$,只与基圆有关 |
|
||||||
|
| 4 | **√** | 分度圆是单个齿轮的几何基准;节圆是啮合后才出现的 |
|
||||||
|
| 5 | **√** | 标准齿轮 $s=e=\pi m/2$ |
|
||||||
|
| 6 | **×** | 还须压力角相等:$m_1=m_2$ 且 $\alpha_1=\alpha_2$ |
|
||||||
|
| 7 | **×** | 重合度与 $z,h_a^*,\alpha,\alpha'$ 有关,与模数无关 |
|
||||||
|
| 8 | **√** | 仿形法无根切问题,范成法(展成法)可能根切 |
|
||||||
|
| 9 | **√** | 刀具远离轮坯中心,$x>0$ 为正变位 |
|
||||||
|
| 10 | **√** | $m$、$z$、$\alpha$ 不变,$d$、$d_b$ 与标准齿轮相同 |
|
||||||
|
| 11 | **×** | 正变位才可避免根切;负变位使齿根更薄、更易根切 |
|
||||||
|
| 12 | **√** | 正传动 $\alpha'>\alpha$、$a'>a$ |
|
||||||
|
| 13 | **×** | 斜齿轮以**法面**模数 $m_n$ 为标准值 |
|
||||||
|
| 14 | **√** | $F_a=F_t\tan\beta$,随 $\beta$ 增大而增大 |
|
||||||
|
| 15 | **√** | $z_{\min}=z_{v\min}\cos^3\beta$,$\beta=20^\circ$ 时约 14 |
|
||||||
|
| 16 | **×** | $i=z_2/z_1$,不是 $d_2/d_1$ |
|
||||||
|
| 17 | **√** | 蜗杆取轴面模数,等于蜗轮端面模数,且为标准值 |
|
||||||
|
| 18 | **√** | 直齿锥齿轮以大端参数为标准值 |
|
||||||
|
| 19 | **√** | 锥齿轮 $z_v=z/\cos\delta$;斜齿轮才是 $z/\cos^3\beta$ |
|
||||||
|
| 20 | **√** | 软齿面闭式传动常因点蚀失效 |
|
||||||
|
| 21 | **×** | 开式传动主要失效是**磨粒磨损** |
|
||||||
|
| 22 | **×** | 硬齿面先按**弯曲**设计,再校核接触 |
|
||||||
|
| 23 | **√** | 弯曲强度主要取决于模数 |
|
||||||
|
| 24 | **×** | 应代入**较小者** |
|
||||||
|
| 25 | **×** | 那是 $K_\alpha$;$K_\beta$ 是沿齿宽方向分布不均 |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 二、简答题答案
|
||||||
|
|
||||||
|
**1. 叙述齿廓啮合基本定律。定传动比的条件是什么?**
|
||||||
|
> 一对齿廓在任意点 K 接触,过 K 作法线 n-n 与连心线 $O_1O_2$ 交于 P 点,则瞬时传动比 $i_{12}=\omega_1/\omega_2=O_2P/O_1P$,即**瞬时传动比等于连心线被啮合节点分成的两线段的反比**。
|
||||||
|
> 定传动比条件:无论两齿廓在何处接触,过接触点所作的公法线必须与两轮连心线**始终交于一定点**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**2. 渐开线是怎样形成的?它有哪些性质?**
|
||||||
|
> **形成**:一条直线(发生线)在圆(基圆)上作纯滚动时,直线上任一点的轨迹称为该圆的渐开线。
|
||||||
|
> **性质**(口诀:弧长等于发生线,基圆切线是法线,曲线形状随基圆,基圆内无渐开线):
|
||||||
|
> ① 发生线上线段长 = 基圆上被滚过的弧长;
|
||||||
|
> ② 渐开线上任意点的法线切于基圆;
|
||||||
|
> ③ 起始点处曲率半径为零,越远离基圆曲率半径越大;
|
||||||
|
> ④ 渐开线形状取决于基圆大小($r_b\to\infty$ 时变直线);
|
||||||
|
> ⑤ 基圆内无渐开线。
|
||||||
|
|
||||||
|
**3. 标准直齿圆柱齿轮有哪几个基本参数?模数的物理意义是什么?**
|
||||||
|
> 三个基本参数:**模数 $m$、齿数 $z$、压力角 $\alpha$**(另有两个系数 $h_a^*$、$c^*$)。
|
||||||
|
> 模数 $m=p/\pi$,即分度圆上齿距与 $\pi$ 之比,是决定齿轮尺寸大小和轮齿强度的重要参数,已标准化(GB1357-87),$d=mz$。
|
||||||
|
|
||||||
|
**4. 直齿圆柱齿轮的正确啮合条件是什么?**
|
||||||
|
> 相邻两齿同侧齿廓间的法向距离必须相等,即基圆齿距相等:$p_{b1}=p_{b2}\Rightarrow m_1\cos\alpha_1=m_2\cos\alpha_2$。
|
||||||
|
> 由于模数和压力角都已标准化,故条件为:**两轮的模数相等、压力角相等**($m_1=m_2$,$\alpha_1=\alpha_2$)。
|
||||||
|
|
||||||
|
**5. 什么是标准中心距?非标准安装时中心距、啮合角、节圆如何变化?**
|
||||||
|
> **标准中心距**:$a=r_1+r_2=m(z_1+z_2)/2$,此时齿侧间隙为零、顶隙为标准值,节圆与分度圆重合,$\alpha'=\alpha$。
|
||||||
|
> **非标准安装**($a'>a$):$\alpha'>\alpha$、$r'>r$,节圆大于分度圆,但传动比不变。三者满足 $a'\cos\alpha'=a\cos\alpha$。
|
||||||
|
|
||||||
|
**6. 什么是重合度?连续传动的条件是什么?重合度与哪些因素有关?**
|
||||||
|
> **重合度** $\varepsilon=B_1B_2/p_b$,表示同时参与啮合的轮齿对数的平均值。
|
||||||
|
> **连续传动条件**:前一对轮齿脱离啮合前,后一对必须及时进入啮合,即 $B_1B_2\ge p_b$($\varepsilon\ge1$)。
|
||||||
|
> $\varepsilon_\alpha$ 与 $z$、$h_a^*$、$\alpha$、$\alpha'$ 有关:$z\uparrow$、$h_a^*\uparrow$、$\alpha\uparrow\Rightarrow\varepsilon_\alpha\uparrow$;$\alpha'\uparrow\Rightarrow\varepsilon_\alpha\downarrow$;**与模数 $m$ 无关**。
|
||||||
|
|
||||||
|
**7. 什么是根切现象?产生根切的根本原因是什么?如何避免?**
|
||||||
|
> **定义**:用展成法加工齿轮时,齿根已加工好的渐开线齿廓又被切去一部分。
|
||||||
|
> **后果**:削弱轮齿抗弯强度、使重合度下降。
|
||||||
|
> **根本原因**:刀具齿顶线与啮合线的交点 $B_2$ 落在极限啮合点 $N_1$ 的右上方,即 $PB_2>PN_1$。
|
||||||
|
> **避免方法**:保证 $z\ge z_{\min}=2h_a^*/\sin^2\alpha$($\alpha=20^\circ$、$h_a^*=1$ 时 $z_{\min}=17$);或采用正变位。
|
||||||
|
|
||||||
|
**8. 变位齿轮的变位原理是什么?正、负变位对齿轮有何影响?**
|
||||||
|
> **原理**:根切的根本原因是刀具离轮坯中心太近,故用改变刀具与轮坯相对位置来修正。刀具**远离**轮坯中心为**正变位**($x>0$),**趋近**轮坯中心为**负变位**($x<0$),移动量为 $xm$。
|
||||||
|
> **影响**:正变位使分度圆齿厚增大、齿顶高增大、可避免根切、提高强度;负变位使齿厚减薄、齿根强度降低、易根切,一般只用于配凑中心距。
|
||||||
|
|
||||||
|
**9. 变位齿轮哪些参数不变?哪些参数改变?**
|
||||||
|
> **不变**:模数 $m$、齿数 $z$、压力角 $\alpha$、分度圆直径 $d$、基圆直径 $d_b$(齿廓取自同一条渐开线的不同段)。
|
||||||
|
> **改变**:齿顶高、齿根高、齿顶圆半径、齿厚及齿槽宽;一对变位齿轮啮合时,中心距与啮合角也改变。
|
||||||
|
|
||||||
|
**10. 按变位系数之和,齿轮传动分为哪几类?各有什么特点?**
|
||||||
|
> ① **零传动**($x_\Sigma=0$):$a'=a$、$\alpha'=\alpha$,分标准齿轮传动($x_1=x_2=0$)与高度变位($x_1=-x_2\ne0$)。
|
||||||
|
> ② **正传动**($x_\Sigma>0$):$a'>a$、$\alpha'>\alpha$,齿数选择范围宽、可凑非标中心距;缺点是 $\varepsilon_\alpha$ 下降明显、注意齿顶变尖。
|
||||||
|
> ③ **负传动**($x_\Sigma<0$):$a'<a$、$\alpha'<\alpha$,须 $z_1+z_2>2z_{\min}$,强度与抗磨性都变差,一般只用于凑中心距。
|
||||||
|
|
||||||
|
**11. 斜齿轮的法面参数与端面参数有何关系?为什么要引入当量齿数?**
|
||||||
|
> **关系**:$m_n=m_t\cos\beta$,$\tan\alpha_n=\tan\alpha_t\cos\beta$,$\tan\beta_b=\tan\beta\cos\alpha_t$。
|
||||||
|
> **当量齿数**:斜齿轮的法面齿形与一个直齿轮相近,该直齿轮的齿数(按法面曲率半径 $\rho$ 作当量分度圆)即当量齿数 $z_v=z/\cos^3\beta$。用它可查取齿形系数、判断是否根切(斜齿轮不根切最少齿数 $z_{\min}=z_{v\min}\cos^3\beta$)。
|
||||||
|
|
||||||
|
**12. 蜗杆传动的正确啮合条件是什么?主平面有何意义?**
|
||||||
|
> **正确啮合条件**($\Sigma=90^\circ$):$m_{x1}=m_{t2}=m$、$\alpha_{x1}=\alpha_{t2}=\alpha$、$\gamma_1=\beta_2$。
|
||||||
|
> **主平面**:过蜗杆轴线且垂直于蜗轮轴线的平面(蜗轮的端截面、蜗杆的轴截面)。在主平面内,蜗杆与蜗轮的啮合相当于**齿轮与齿条啮合**,是分析蜗杆传动的基础。
|
||||||
|
|
||||||
|
**13. 齿轮有哪些主要失效形式?各出现在什么场合?**
|
||||||
|
> ① **轮齿折断**(齿根)——严重过载或疲劳;② **齿面点蚀**(节线附近)——闭式软齿面传动常见;③ **齿面胶合**——高速重载;④ **齿面磨损**——开式传动(磨粒磨损);⑤ **齿面塑性变形**——材料过软、应力超屈服极限。
|
||||||
|
|
||||||
|
**14. 闭式软齿面、闭式硬齿面、开式齿轮传动分别按什么准则设计?为什么?**
|
||||||
|
> ① **闭式软齿面**:主要失效是点蚀 → **按齿面接触疲劳强度设计**(先定 $d_1$、$a$、$b$),再校核齿根弯曲强度;
|
||||||
|
> ② **闭式硬齿面**:主要失效是轮齿折断 → **按齿根弯曲疲劳强度设计**(先定 $m$),再校核齿面接触强度;
|
||||||
|
> ③ **开式传动**:主要失效是磨粒磨损 → 通常只按**弯曲疲劳强度**计算,并适当加大模数考虑磨损影响。
|
||||||
|
> 此外高速重载还需按**抗胶合能力**准则设计。
|
||||||
|
|
||||||
|
**15. 计算载荷 $K$ 由哪几个系数组成?各考虑什么因素?**
|
||||||
|
> 接触应力计算用 $K=K_AK_VK_{H\beta}K_{H\alpha}$,弯曲应力计算用 $K=K_AK_VK_{F\beta}K_{F\alpha}$。
|
||||||
|
> ① $K_A$ 使用系数——齿轮啮合**外部**因素(原动机、工作机特性等)引起的附加动载荷;
|
||||||
|
> ② $K_V$ 动载系数——啮合误差、运转速度等**内部**因素引起的附加动载荷;
|
||||||
|
> ③ $K_\beta$ 齿向载荷分布系数——载荷沿**齿宽**方向分布不均;
|
||||||
|
> ④ $K_\alpha$ 齿间载荷分配系数——同时啮合**各对轮齿之间**载荷分配不均。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 三、计算题解答
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 1
|
||||||
|
|
||||||
|
公式:$d=mz$;$h_a=h_a^*m=m$;$h_f=(h_a^*+c^*)m=1.25m$;$d_a=d+2h_a$;$d_f=d-2h_f$;$d_b=d\cos\alpha$;$a=m(z_1+z_2)/2$;$p_b=\pi m\cos\alpha$。
|
||||||
|
|
||||||
|
| 项目 | 小齿轮 $z_1=22$ | 大齿轮 $z_2=44$ |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 分度圆直径 $d=mz$ | $4\times22=88$ mm | $4\times44=176$ mm |
|
||||||
|
| 齿顶圆直径 $d_a=d+2m$ | $88+8=96$ mm | $176+8=184$ mm |
|
||||||
|
| 齿根圆直径 $d_f=d-2.5m$ | $88-10=78$ mm | $176-10=166$ mm |
|
||||||
|
| 基圆直径 $d_b=d\cos20^\circ$ | $82.69$ mm | $165.39$ mm |
|
||||||
|
|
||||||
|
**标准中心距**:$a=\dfrac{m(z_1+z_2)}{2}=\dfrac{4\times(22+44)}{2}=132$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
**基圆齿距**:$p_b=\pi m\cos\alpha=3.1416\times4\times0.93969=11.81$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 2
|
||||||
|
|
||||||
|
标准中心距:$a=\dfrac{m(z_1+z_2)}{2}=\dfrac{3\times80}{2}=120$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
由 $a'\cos\alpha'=a\cos\alpha$ 得:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\cos\alpha'=\frac{a\cos\alpha}{a'}=\frac{120\times0.93969}{122}=0.92429$$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\alpha'=\arccos 0.92429\approx 22.42^\circ$$
|
||||||
|
|
||||||
|
即中心距增大后,啮合角由 20° 增大到约 22.4°,节圆也相应增大,但传动比不变。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 3
|
||||||
|
|
||||||
|
$\alpha'=\alpha=20^\circ$,$\tan\alpha'=0.36397$。
|
||||||
|
|
||||||
|
$$d_{b1}=mz_1\cos20^\circ=4\times20\times0.93969=75.18\ \mathrm{mm},\quad d_{a1}=m(z_1+2)=88\ \mathrm{mm}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$d_{b2}=mz_2\cos20^\circ=4\times40\times0.93969=150.35\ \mathrm{mm},\quad d_{a2}=m(z_2+2)=168\ \mathrm{mm}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\alpha_{a1}=\arccos\frac{d_{b1}}{d_{a1}}=\arccos0.85426=31.31^\circ,\quad \tan\alpha_{a1}=0.6083$$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\alpha_{a2}=\arccos\frac{d_{b2}}{d_{a2}}=\arccos0.89495=26.50^\circ,\quad \tan\alpha_{a2}=0.4985$$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\varepsilon_\alpha=\frac{z_1(\tan\alpha_{a1}-\tan\alpha')+z_2(\tan\alpha_{a2}-\tan\alpha')}{2\pi}=\frac{20\times(0.6083-0.36397)+40\times(0.4985-0.36397)}{2\pi}=\frac{4.887+5.381}{6.2832}=1.63$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**结论**:$\varepsilon_\alpha=1.63>[\varepsilon]=1.4$,**能连续传动且满足一般机械的要求**。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 4
|
||||||
|
|
||||||
|
最小不根切齿数:$z_{\min}=\dfrac{2h_a^*}{\sin^2\alpha}=\dfrac{2\times1}{\sin^2 20^\circ}=17$
|
||||||
|
|
||||||
|
因 $z=12<z_{\min}=17$,**会发生根切**。
|
||||||
|
|
||||||
|
避免根切必须采用正变位,最小变位系数:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$x_{\min}=\frac{h_a^*(z_{\min}-z)}{z_{\min}}=\frac{1\times(17-12)}{17}=0.294$$
|
||||||
|
|
||||||
|
即变位系数需 $x\ge0.294$ 才能避免根切。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 5
|
||||||
|
|
||||||
|
**① 啮合角**:由无侧隙啮合方程
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\mathrm{inv}\,\alpha'=\frac{2(x_1+x_2)\tan\alpha}{z_1+z_2}+\mathrm{inv}\,\alpha=\frac{2\times1.2\times0.36397}{40}+0.014904=0.036742$$
|
||||||
|
|
||||||
|
查渐开线函数表得 $\alpha'\approx26.7^\circ$。
|
||||||
|
|
||||||
|
**② 中心距**:标准中心距 $a=m(z_1+z_2)/2=4\times40/2=80$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
$$a'=a\frac{\cos\alpha}{\cos\alpha'}=80\times\frac{0.93969}{0.8934}=84.14\ \mathrm{mm}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**③ 中心距变动系数**:$y=\dfrac{a'-a}{m}=\dfrac{84.14-80}{4}=1.035$
|
||||||
|
|
||||||
|
**④ 齿高变动系数**:$\Delta y=x_1+x_2-y=1.2-1.035=0.165$
|
||||||
|
|
||||||
|
(为保证标准顶隙,齿顶高须再降低 $\Delta y\,m=0.66$ mm。)
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 6
|
||||||
|
|
||||||
|
$\cos15^\circ=0.96593$,$\cos^3 15^\circ=0.90122$。
|
||||||
|
|
||||||
|
**① 端面模数**:$m_t=\dfrac{m_n}{\cos\beta}=\dfrac{3}{0.96593}=3.106$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
**② 分度圆直径**:$d=\dfrac{m_n z}{\cos\beta}$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$d_1=\frac{3\times21}{0.96593}=65.22\ \mathrm{mm},\qquad d_2=\frac{3\times63}{0.96593}=195.67\ \mathrm{mm}$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**③ 中心距**:$a=\dfrac{m_n(z_1+z_2)}{2\cos\beta}=\dfrac{3\times84}{2\times0.96593}=130.44$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
**④ 端面压力角**:$\tan\alpha_t=\dfrac{\tan\alpha_n}{\cos\beta}=\dfrac{0.36397}{0.96593}=0.3768\Rightarrow\alpha_t=20.65^\circ$
|
||||||
|
|
||||||
|
**⑤ 当量齿数**:$z_v=\dfrac{z}{\cos^3\beta}$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$z_{v1}=\frac{21}{0.90122}=23.30,\qquad z_{v2}=\frac{63}{0.90122}=69.90$$
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 7
|
||||||
|
|
||||||
|
**① 传动比**:$i=\dfrac{z_2}{z_1}=\dfrac{40}{20}=2$
|
||||||
|
|
||||||
|
**② 分锥角**:$\delta_1=\arctan\dfrac{z_1}{z_2}=\arctan0.5=26.57^\circ$,$\delta_2=90^\circ-26.57^\circ=63.43^\circ$
|
||||||
|
|
||||||
|
**③ 大端分度圆直径**:$d_1=mz_1=100$ mm,$d_2=mz_2=200$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
**④ 锥距**:$R=\dfrac{m}{2}\sqrt{z_1^2+z_2^2}=\dfrac{5}{2}\sqrt{20^2+40^2}=2.5\times44.72=111.80$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
**⑤ 当量齿数**:$z_v=\dfrac{z}{\cos\delta}$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$z_{v1}=\frac{20}{\cos26.57^\circ}=\frac{20}{0.89443}=22.36,\qquad z_{v2}=\frac{40}{\cos63.43^\circ}=\frac{40}{0.44721}=89.44$$
|
||||||
|
|
||||||
|
(均大于 17,不会根切。)
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 8
|
||||||
|
|
||||||
|
**① 转矩**:$T_1=9.55\times10^6\dfrac{P}{n_1}=9.55\times10^6\times\dfrac{7.5}{1450}=4.94\times10^4\ \mathrm{N\cdot mm}=49.4\ \mathrm{N\cdot m}$
|
||||||
|
|
||||||
|
**② 圆周力**:$F_t=\dfrac{2T_1}{d_1}=\dfrac{2\times49397}{100}=987.9\ \mathrm{N}$
|
||||||
|
|
||||||
|
**③ 径向力**:$F_r=F_t\tan\alpha=987.9\times0.36397=359.6\ \mathrm{N}$
|
||||||
|
|
||||||
|
**④ 法向力**:$F_n=\dfrac{F_t}{\cos\alpha}=\dfrac{987.9}{0.93969}=1051.3\ \mathrm{N}$
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 9
|
||||||
|
|
||||||
|
**① 传动比**:$i=\dfrac{z_2}{z_1}=\dfrac{40}{2}=20$(注意 $i\ne d_2/d_1$)
|
||||||
|
|
||||||
|
**② 蜗轮分度圆直径**:$d_2=mz_2=5\times40=200$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
**③ 导程角**:$\tan\gamma_1=\dfrac{mz_1}{d_1}=\dfrac{5\times2}{50}=0.2\Rightarrow\gamma_1=11.31^\circ$
|
||||||
|
|
||||||
|
**④ 中心距**:$a=\dfrac{d_1+d_2}{2}=\dfrac{50+200}{2}=125$ mm
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 计算题 10
|
||||||
|
|
||||||
|
**(1)接触强度**:一对齿轮只要其中一个出现点蚀传动即失效,应代入**较小者**:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$[\sigma_H]=\min(550,\ 500)=500\ \mathrm{MPa}\quad(\text{代入大齿轮的}[\sigma_H])$$
|
||||||
|
|
||||||
|
**(2)弯曲强度**:比较两轮的 $\dfrac{Y_{Fa}Y_{Sa}}{[\sigma_F]}$,取**较大者**:
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\text{小齿轮}:\ \frac{2.85\times1.54}{300}=\frac{4.389}{300}=0.01463$$
|
||||||
|
|
||||||
|
$$\text{大齿轮}:\ \frac{2.35\times1.72}{250}=\frac{4.042}{250}=0.01617$$
|
||||||
|
|
||||||
|
因 $0.01617>0.01463$,**取大齿轮的 $Y_{Fa}Y_{Sa}/[\sigma_F]$ 代入**(大齿轮为危险轮)。
|
||||||
@@ -0,0 +1,224 @@
|
|||||||
|
# 齿轮章节练习 · 题目卷(批改版)
|
||||||
|
|
||||||
|
> **范围**:机械原理·第八章 齿轮机构 + 机械设计·第18章 齿轮传动。
|
||||||
|
> **题量**:判断题 25、简答题 15、计算题 10。
|
||||||
|
> **使用**:本卷为**已批改版**。每题后标对错,错题/不确定题在文末「批改说明」中给出理由,并附 **Obsidian 双链**(点击可跳转到知识笔记对应小节复习)。
|
||||||
|
> 计算时取 $\cos20^\circ=0.93969$、$\tan20^\circ=0.36397$、$\mathrm{inv}\,20^\circ=0.014904$、$\pi=3.1416$。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 一、判断题
|
||||||
|
|
||||||
|
> 判断下列说法是否正确,正确的打"√",错误的打"×"。
|
||||||
|
> **批改标记**:`✅`=答对且确定;`❌`=答错;`⚠️`=不确定(按"不会"处理)。`==…==` 为你的高亮标记。
|
||||||
|
|
||||||
|
1. 渐开线的形状取决于基圆的大小,基圆越大,渐开线越平直。True ✅
|
||||||
|
2. ==渐开线上各点的压力角都相等,且等于分度圆压力角 20°。==False ⚠️
|
||||||
|
3. 实际中心距略有变化时,渐开线齿轮的瞬时传动比保持不变。True ✅
|
||||||
|
4. 分度圆是单个齿轮就有的,而节圆是两齿轮啮合后才出现的。True ✅
|
||||||
|
5. 标准齿轮在分度圆上齿厚等于齿槽宽($s=e=\pi m/2$)。True ✅
|
||||||
|
6. 一对齿轮只要模数相等就能正确啮合。False ✅
|
||||||
|
7. 重合度与模数 $m$ 有关。False ✅
|
||||||
|
8. ==用仿形法加工齿轮时不会发生根切,用范成法加工时可能发生根切。==True ⚠️
|
||||||
|
9. 加工齿轮时,刀具远离轮坯中心称为正变位。True ✅
|
||||||
|
10. ==变位齿轮的分度圆直径和基圆直径与同参数标准齿轮相同。==True ⚠️
|
||||||
|
11. 采用负变位可以避免根切。False ✅
|
||||||
|
12. ==正传动($x_1+x_2>0$)的啮合角大于分度圆压力角。==False ❌ **应为 √**
|
||||||
|
13. ==斜齿轮以端面模数为标准值==。False ⚠️
|
||||||
|
14. 斜齿轮传动会产生轴向力,且螺旋角越大轴向力越大。True ✅
|
||||||
|
15. 斜齿轮不产生根切的最少齿数比直齿轮少。False ❌ **应为 √**
|
||||||
|
16. 蜗杆传动的传动比等于蜗轮分度圆直径与蜗杆分度圆直径之比。False ✅
|
||||||
|
17. ==蜗杆传动的标准模数取蜗杆的轴面模数(与蜗轮端面模数相等)。== True ⚠️
|
||||||
|
18. 直齿锥齿轮以大端参数为标准值。
|
||||||
|
19. 直齿锥齿轮的当量齿数 $z_v=z/\cos\delta$。
|
||||||
|
20. 齿面点蚀是闭式软齿面齿轮传动的主要失效形式。
|
||||||
|
21. 开式齿轮传动的主要失效形式是齿面点蚀。
|
||||||
|
22. 闭式硬齿面齿轮传动通常先按齿面接触疲劳强度设计,再校核齿根弯曲强度。
|
||||||
|
23. 齿根弯曲疲劳强度主要取决于模数的大小。
|
||||||
|
24. 进行齿面接触强度计算时,应代入两轮许用接触应力中较大的一个。
|
||||||
|
25. 齿向载荷分布系数 $K_\beta$ 用于考虑同时啮合各对轮齿之间载荷分配不均。
|
||||||
|
|
||||||
|
> **第 18–25 题未作答**(你标注为"还没学到"),本次不计入批改;学到锥齿轮与机械设计第 18 章后再补做。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 判断题批改说明(第 1–17 题)
|
||||||
|
|
||||||
|
**成绩**:17 题中——**答对且确定 10 题**;**答错 2 题**(第 12、15 题);**不确定 5 题**(第 2、8、10、13、17 题,虽写对答案,但按你的要求以"不会"处理)。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 说明中的链接均为 Obsidian 双链,点击可直接跳到 `[[知识点-齿轮(知识库整合)]]` 的对应小节。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 一、错题(答错,2 题)
|
||||||
|
|
||||||
|
**第 12 题** "正传动($x_1+x_2>0$)的啮合角大于分度圆压力角" —— 你答 ×(已高亮),**应为 √**。
|
||||||
|
**说明**:变位后两轮分度圆齿厚之和增大,要保证无侧隙啮合,必须把中心距拉开、啮合角加大。由无侧隙啮合方程 $\mathrm{inv}\,\alpha'=\dfrac{2(x_1+x_2)}{z_1+z_2}\tan\alpha+\mathrm{inv}\,\alpha$,当 $x_1+x_2>0$ 时 $\mathrm{inv}\,\alpha'$ 变大 ⇒ $\alpha'>\alpha$。三者同向记牢:**$x_\Sigma>0\Rightarrow\alpha'>\alpha$、$a'>a$、节圆>分度圆**。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 复习跳转:[[知识点-齿轮(知识库整合)#七、变位齿轮传动|变位齿轮传动 · 三种传动类型]]
|
||||||
|
|
||||||
|
**第 15 题** "斜齿轮不产生根切的最少齿数比直齿轮少" —— 你答 ×(未高亮,属盲区),**应为 √**。
|
||||||
|
**说明**:斜齿轮的根切要按**法面当量齿数**判断,$z_v=z/\cos^3\beta>z$。直齿 $z_{\min}=17$,斜齿 $z_{\min}=17\cos^3\beta<17$($\beta=20^\circ$ 时约 14)。当量齿数大于实际齿数 ⇒ 实际齿数可更少而不根切,这正是斜齿轮结构更紧凑的原因。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 复习跳转:[[知识点-齿轮(知识库整合)#5. 当量齿数|斜齿 · 当量齿数]]
|
||||||
|
|
||||||
|
### 二、不确定题(高亮标记,按"不会"处理,5 题)
|
||||||
|
|
||||||
|
**第 2 题** "渐开线上各点压力角都相等,且等于分度圆压力角 20°" —— 你答 ×(正确),但标注不确定。
|
||||||
|
**说明**:压力角沿齿廓**变化**,$\alpha_k=\arccos(r_b/r_k)$——基圆上 $\alpha_b=0$,离基圆越远越大,到分度圆上恰好等于 $20^\circ$。故"各点压力角都相等"错误。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 复习跳转:[[知识点-齿轮(知识库整合)#3. 压力角与渐开线方程|渐开线 · 压力角与渐开线方程]]
|
||||||
|
|
||||||
|
**第 8 题** "仿形法不根切、范成法可能根切" —— 你答 √(正确),但标注不确定。
|
||||||
|
**说明**:**仿形法**用成形刀,刀齿形状即齿槽形状,直接切出、无包络运动,不会根切;**范成法**(滚刀/插齿刀)按包络原理加工,齿数少时刀具齿顶越过啮合极限点 $N_1$,把齿根多切一块 ⇒ 根切。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 复习跳转:[[知识点-齿轮(知识库整合)#根切现象|齿轮加工 · 根切现象]]
|
||||||
|
|
||||||
|
**第 10 题** "变位齿轮的分度圆和基圆直径与标准齿轮相同" —— 你答 √(正确),但标注不确定。
|
||||||
|
**说明**:变位只是把刀具**径向移动** $xm$,切出的齿廓仍是**同一条渐开线的不同段**,因此 $d=mz$、$d_b=d\cos\alpha$ 都不变;变的是分度圆齿厚、齿顶高/齿根高、齿顶圆直径等。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 复习跳转:[[知识点-齿轮(知识库整合)#3. 变位齿轮的几何尺寸|变位齿轮 · 几何尺寸]]
|
||||||
|
|
||||||
|
**第 13 题** "斜齿轮以端面模数为标准值" —— 你答 ×(正确),但标注不确定。
|
||||||
|
**说明**:斜齿轮用**法面**参数作为标准值(加工时沿法面进刀),即法面模数 $m_n$、法面压力角 $\alpha_n$ 是标准量;端面模数 $m_t=m_n/\cos\beta$ 是导出量。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 复习跳转:[[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 法面参数与端面参数|斜齿 · 法面与端面参数]]
|
||||||
|
|
||||||
|
**第 17 题** "蜗杆传动的标准模数取蜗杆轴面模数(等于蜗轮端面模数)" —— 你答 √(正确),但标注不确定。
|
||||||
|
**说明**:蜗杆传动以**中间平面(主平面)**内的参数为标准——蜗杆的**轴面**模数 $= $ 蜗轮的**端面**模数 $=$ 标准模数 $m$,压力角同理。故说法正确。
|
||||||
|
|
||||||
|
> 🔗 复习跳转:[[知识点-齿轮(知识库整合)#九、蜗杆机构|蜗杆机构 · 正确啮合条件与主平面]]
|
||||||
|
|
||||||
|
> **小结**:你真心不确定的 5 题其实全答对了(第 2、8、10、13、17 题),说明**直觉准、只是缺底气**;但未高亮的第 15 题反而答错——盲区在**"不确定就标出来"的覆盖面**。错/不确定点集中在 **变位传动(正传动 α′)** 与 **斜齿(当量齿数、根切、法面标准)** 两处,建议优先回看。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 二、简答题
|
||||||
|
|
||||||
|
> 简明扼要作答,注意关键词。每题后 `🔗` 为 **Obsidian 双链**,点击可跳到知识笔记对应小节复习。
|
||||||
|
|
||||||
|
1. 叙述齿廓啮合基本定律。定传动比的条件是什么?
|
||||||
|
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#二、齿廓啮合基本定律与齿廓曲线|齿廓啮合基本定律与齿廓曲线]]
|
||||||
|
|
||||||
|
答:
|
||||||
|
(1)两齿轮啮合时的传动比等于它们分别的回转中心到节点的反比。
|
||||||
|
(2)定传动条件:无论两齿廓在何处接触,过啮合点所作的公法线一定与两齿轮连心线交于固定一点。
|
||||||
|
2. 渐开线是怎样形成的?它有哪些性质?
|
||||||
|
答:
|
||||||
|
(1)
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#三、渐开线齿廓及其啮合特性|渐开线的形成与性质]]
|
||||||
|
3. 标准直齿圆柱齿轮有哪几个基本参数?模数的物理意义是什么?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 五个基本参数|五个基本参数与模数]]
|
||||||
|
4. 直齿圆柱齿轮的正确啮合条件是什么?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#1. 正确啮合条件|正确啮合条件]]
|
||||||
|
5. 什么是标准中心距?非标准安装时中心距、啮合角、节圆如何变化?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 中心距 a 与啮合角 α′|中心距与啮合角 α′]]
|
||||||
|
6. 什么是重合度?连续传动的条件是什么?重合度与哪些因素有关?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#4. 连续传动条件与重合度|连续传动条件与重合度]]
|
||||||
|
7. 什么是根切现象?产生根切的根本原因是什么?如何避免?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#根切现象|根切现象]]
|
||||||
|
8. 变位齿轮的变位原理是什么?正、负变位对齿轮有何影响?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 变位原理与最小变位系数|变位原理与最小变位系数]]
|
||||||
|
9. 变位齿轮哪些参数不变?哪些参数改变?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#3. 变位齿轮的几何尺寸|变位齿轮的几何尺寸]]
|
||||||
|
10. 按变位系数之和,齿轮传动分为哪几类?各有什么特点?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#七、变位齿轮传动|三种传动类型(零/正/负传动)]]
|
||||||
|
11. 斜齿轮的法面参数与端面参数有何关系?为什么要引入当量齿数?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 法面参数与端面参数|法面参数与端面参数]] · [[知识点-齿轮(知识库整合)#5. 当量齿数|当量齿数]]
|
||||||
|
12. 蜗杆传动的正确啮合条件是什么?主平面有何意义?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#九、蜗杆机构|蜗杆机构(正确啮合条件与主平面)]]
|
||||||
|
13. 齿轮有哪些主要失效形式?各出现在什么场合?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#1. 五种失效形式|五种失效形式]]
|
||||||
|
14. 闭式软齿面、闭式硬齿面、开式齿轮传动分别按什么准则设计?为什么?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 设计准则(由工程实践得知)|设计准则]]
|
||||||
|
15. 计算载荷 $K$ 由哪几个系数组成?各考虑什么因素?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 计算载荷|计算载荷 K]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 三、计算题
|
||||||
|
|
||||||
|
> 写出主要步骤、公式与结果。每题后 `🔗` 为 **Obsidian 双链**,点击可跳到知识笔记对应小节。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 1** 一对标准直齿圆柱齿轮,$m=4$ mm,$z_1=22$,$z_2=44$,$\alpha=20^\circ$,$h_a^*=1$,$c^*=0.25$。求两轮的分度圆直径、齿顶圆直径、齿根圆直径、基圆直径、标准中心距及基圆齿距。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#3. 几何尺寸计算公式|几何尺寸计算公式]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 2** 一对标准直齿圆柱齿轮,$m=3$ mm,$z_1=20$,$z_2=60$,$\alpha=20^\circ$。若实际安装中心距 $a'=122$ mm,求此时啮合角 $\alpha'$。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 中心距 a 与啮合角 α′|中心距与啮合角 α′]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 3** 一对标准直齿圆柱齿轮,$m=4$ mm,$z_1=20$,$z_2=40$,$\alpha=20^\circ$,$h_a^*=1$,标准安装。求端面重合度 $\varepsilon_\alpha$,并判断能否连续传动(一般机械 $[\varepsilon]=1.4$)。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#4. 连续传动条件与重合度|连续传动条件与重合度]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 4** 一标准直齿圆柱齿轮,$z=12$,$\alpha=20^\circ$,$h_a^*=1$。判断是否会发生根切,如需修正,求避免根切所需的最小变位系数 $x_{\min}$。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 变位原理与最小变位系数|变位原理与最小变位系数]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 5** 一对外啮合变位齿轮,$m=4$ mm,$z_1=z_2=20$,$x_1=x_2=+0.6$,$\alpha=20^\circ$。求啮合角 $\alpha'$、中心距 $a'$、中心距变动系数 $y$ 及齿高变动系数 $\Delta y$。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#4. 变位齿轮啮合传动的几何尺寸|变位齿轮啮合传动的几何尺寸]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 6** 一标准斜齿圆柱齿轮传动,$m_n=3$ mm,$z_1=21$,$z_2=63$,$\beta=15^\circ$,$\alpha_n=20^\circ$。求端面模数 $m_t$、两轮分度圆直径、中心距、端面压力角 $\alpha_t$ 及当量齿数 $z_{v1}$、$z_{v2}$。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 法面参数与端面参数|法面参数与端面参数]] · [[知识点-齿轮(知识库整合)#5. 当量齿数|当量齿数]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 7** 一对标准直齿锥齿轮,$\Sigma=90^\circ$,$z_1=20$,$z_2=40$,$m=5$ mm(大端)。求传动比、分锥角、大端分度圆直径、锥距及当量齿数。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#3. 几何与啮合|锥齿轮 · 几何与啮合]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 8** 一直齿圆柱齿轮传动,传递功率 $P=7.5$ kW,小齿轮转速 $n_1=1450$ r/min,分度圆直径 $d_1=100$ mm,$\alpha=20^\circ$。求小齿轮所受的转矩 $T_1$、圆周力 $F_t$、径向力 $F_r$ 和法向力 $F_n$。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#1. 轮齿受力分析|轮齿受力分析]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 9** 一普通圆柱蜗杆传动,$\Sigma=90^\circ$,蜗杆头数 $z_1=2$,蜗轮齿数 $z_2=40$,模数 $m=5$ mm,蜗杆分度圆直径 $d_1=50$ mm($q=10$)。求传动比 $i$、蜗轮分度圆直径 $d_2$、蜗杆导程角 $\gamma_1$ 及中心距 $a$。
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#2. 基本参数|蜗杆 · 基本参数(γ₁ 公式)]] · [[知识点-齿轮(知识库整合)#4. 传动比与转向|蜗杆 · 传动比]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
**计算题 10** 某齿轮传动的两轮参数如下:
|
||||||
|
|
||||||
|
| 参数 | 小齿轮 | 大齿轮 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 许用接触应力 $[\sigma_H]$(MPa) | 550 | 500 |
|
||||||
|
| 齿形系数 $Y_{Fa}$ | 2.85 | 2.35 |
|
||||||
|
| 应力修正系数 $Y_{Sa}$ | 1.54 | 1.72 |
|
||||||
|
| 许用弯曲应力 $[\sigma_F]$(MPa) | 300 | 250 |
|
||||||
|
|
||||||
|
(1)进行齿面接触强度计算时,应代入哪个 $[\sigma_H]$?
|
||||||
|
(2)进行齿根弯曲强度计算时,应代入哪个 $Y_{Fa}Y_{Sa}/[\sigma_F]$?
|
||||||
|
🔗 [[知识点-齿轮(知识库整合)#五、直齿圆柱齿轮传动的齿面接触疲劳强度|齿面接触强度(取较小者)]] · [[知识点-齿轮(知识库整合)#六、直齿圆柱齿轮传动的齿根弯曲疲劳强度|齿根弯曲强度(取较大者)]]
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
# 附:计算题公式速查
|
||||||
|
|
||||||
|
| 项目 | 公式 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| 分度圆 / 齿顶圆 / 齿根圆 / 基圆 | $d=mz$;$d_a=m(z+2h_a^*)$;$d_f=m(z-2h_a^*-2c^*)$;$d_b=d\cos\alpha$ |
|
||||||
|
| 基圆齿距 | $p_b=\pi m\cos\alpha$ |
|
||||||
|
| 标准中心距 | $a=m(z_1+z_2)/2$ |
|
||||||
|
| 中心距与啮合角 | $a'\cos\alpha'=a\cos\alpha$ |
|
||||||
|
| 重合度 | $\varepsilon_\alpha=\dfrac{z_1(\tan\alpha_{a1}-\tan\alpha')+z_2(\tan\alpha_{a2}-\tan\alpha')}{2\pi}$ |
|
||||||
|
| 不根切最少齿数 | $z_{\min}=\dfrac{2h_a^*}{\sin^2\alpha}\ (=17)$ |
|
||||||
|
| 最小变位系数 | $x_{\min}=\dfrac{h_a^*(z_{\min}-z)}{z_{\min}}$ |
|
||||||
|
| 变位齿轮齿厚 | $s=\pi m/2+2xm\tan\alpha$ |
|
||||||
|
| 无侧隙啮合方程 | $\mathrm{inv}\,\alpha'=\dfrac{2(x_1+x_2)}{z_1+z_2}\tan\alpha+\mathrm{inv}\,\alpha$ |
|
||||||
|
| 中心距 / 齿高变动系数 | $y=(a'-a)/m$;$\Delta y=x_1+x_2-y$ |
|
||||||
|
| 斜齿参数换算 | $m_t=m_n/\cos\beta$;$\tan\alpha_t=\tan\alpha_n/\cos\beta$;$d=m_nz/\cos\beta$ |
|
||||||
|
| 当量齿数 | 斜齿 $z_v=z/\cos^3\beta$;锥齿 $z_v=z/\cos\delta$ |
|
||||||
|
| 锥齿轮锥距 | $R=\dfrac{m}{2}\sqrt{z_1^2+z_2^2}$ |
|
||||||
|
| 转矩 | $T_1=9.55\times10^6\,P/n_1\ (\mathrm{N\cdot mm})$ |
|
||||||
|
| 直齿受力 | $F_t=2T_1/d_1$;$F_r=F_t\tan\alpha$;$F_n=F_t/\cos\alpha$ |
|
||||||
|
| 斜齿受力 | $F_a=F_t\tan\beta$;$F_r=F_t\tan\alpha_n/\cos\beta$ |
|
||||||
|
| 蜗杆 | $i=z_2/z_1$;$\tan\gamma_1=mz_1/d_1$;$a=(d_1+d_2)/2$ |
|
||||||
@@ -0,0 +1,89 @@
|
|||||||
|
# 考纲 ↔ 课件覆盖对照(缺口清单)
|
||||||
|
|
||||||
|
> **状态:仅登记,暂不处理。**
|
||||||
|
> 生成日期:2026-10-13
|
||||||
|
> 方法:将 803《机械原理与机械设计》考试大纲逐条拆解,对 `知识库/补充资源/机械原理PPT/`(机械原理全套 PPT 00~11,用 olefile 解析 `.ppt` OLE 记录流提文本)与 `知识库/{3}--资源/`(机械设计各章 PDF)逐关键词比对。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 一、总体结论
|
||||||
|
|
||||||
|
| 部分 | 覆盖情况 |
|
||||||
|
|---|---|
|
||||||
|
| **机械设计(考纲第二部分)** | ✅ 8 项**全部有对应课件,无缺口** |
|
||||||
|
| **机械原理(考纲第一部分)** | ⚠️ 10 项中 **7 项全覆盖**,**3 项存在子缺口** |
|
||||||
|
|
||||||
|
**真正缺的只有机械原理的 3 处**(均为进阶解析内容):
|
||||||
|
1. 多自由度机械系统的动力学分析
|
||||||
|
2. 平面连杆机构的解析综合(刚体位移矩阵 / 函数生成 / 轨迹生成)
|
||||||
|
3. 平面机构的整体运动分析法
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 二、机械原理逐条对照
|
||||||
|
|
||||||
|
| # | 考纲条目 | 课件 | 覆盖 |
|
||||||
|
|---|---|---|---|
|
||||||
|
| ① | 机构的结构分析 | `01 机构的结构分析.ppt` | ✅ 全 |
|
||||||
|
| ② | 平面机构的运动分析 | `02 平面机构的运动分析.ppt` | ⚠️ **部分(缺项 3)** |
|
||||||
|
| ③ | 平面机构的力分析 | `03 平面机构的力分析.ppt` | ✅ 全 |
|
||||||
|
| ④ | 平面连杆机构及其设计 | `05 平面连杆机构及其设计.ppt` | ⚠️ **部分(缺项 2)** |
|
||||||
|
| ⑤ | 凸轮机构及其设计 | `06 凸轮机构及其设计.ppt` | ✅ 全 |
|
||||||
|
| ⑥ | 齿轮机构及其设计 | `07 齿轮机构及其设计.ppt` | ✅ 全(含变位/斜齿/蜗杆/锥齿) |
|
||||||
|
| ⑦ | 轮系及其设计 | `08 齿轮系及其设计.pptx` | ✅ 全 |
|
||||||
|
| ⑧ | 其他常用机构 | `09 其它常用机构和组合机构.ppt` | ✅ 全 |
|
||||||
|
| ⑨ | 机器的运转和调速 | `10 机械的运转与速度波动的调速.ppt` | ⚠️ **部分(缺项 1)** |
|
||||||
|
| ⑩ | 机械的平衡 | `04 机械的平衡.ppt` | ✅ 全 |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 三、真正缺的 3 处(待补)
|
||||||
|
|
||||||
|
### 缺项 1:⑨ 机器的运转和调速 →「多自由度机械系统的动力学分析」
|
||||||
|
- **课件现状**:PPT 10 只讲 **单自由度** 等效动力学模型(等效构件 / 等效转动惯量)+ 周期性速度波动调节 + 飞轮设计。
|
||||||
|
- **缺口**:考纲点名的「多自由度机械系统的动力学分析」**没有**。
|
||||||
|
- **补法建议**:张策《机械原理与机械设计》相应章节,或补充讲义。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 缺项 2:④ 平面连杆机构 → 解析综合三块
|
||||||
|
- **课件现状**:PPT 05 只有**图解法**——「按给定连杆位置(二组/三组)设计」+「按行程速比系数设计」。
|
||||||
|
- **缺口**:考纲点名的
|
||||||
|
- 「**刚体位移矩阵**」
|
||||||
|
- 「**平面函数生成机构的综合**」
|
||||||
|
- 「**平面轨迹生成机构的综合**」
|
||||||
|
PPT 05 **全无**(无"矩阵/位移矩阵/函数生成/轨迹生成"字样)。
|
||||||
|
- **注**:考纲的"刚体导引机构综合",PPT 以"按连杆位置设计"形式**部分覆盖**(图解法),但**解析法/矩阵法缺**。
|
||||||
|
- **补法建议**:张策教材"连杆机构综合"章的解析法部分。
|
||||||
|
|
||||||
|
### 缺项 3:② 平面机构运动分析 →「平面机构的整体运动分析法」
|
||||||
|
- **课件现状**:PPT 02 只有 **速度瞬心法**、**矢量方程图解法**、**解析法**(章节名"用解析法作机构的运动分析")。
|
||||||
|
- **缺口**:没有「**整体运动分析法**」这一块。
|
||||||
|
- **补法建议**:张策教材运动分析章的相应小节。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 四、两处"假缺口"(其实已覆盖,勿误判)
|
||||||
|
|
||||||
|
| 考纲表述 | 课件实际表述 | 判定 |
|
||||||
|
|---|---|---|
|
||||||
|
| 刚性转子的**平衡试验** | PPT 04「刚性转子的**平衡实验**」+「许用不平衡量及平衡精度」 | ✅ **已覆盖**(同一内容) |
|
||||||
|
| 平面矢量的**复数极坐标表示法** | PPT 02「解析法 / 复数矢量法」 | ✅ **实质覆盖**(PPT 未出现"极坐标"三字) |
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 五、另外两个提示(非考纲缺口)
|
||||||
|
|
||||||
|
1. **`{3}--资源` 机械设计独缺"第25章"**(其余 13~24、26 章齐全)。考纲未点名第 25 章内容,**暂不影响**。
|
||||||
|
2. **`{3}--资源` 里的 `第二章第一/二/三节.pdf` 实为《机械工程发展简史》**(第一次/第二次工业革命),**不是机构分析**。
|
||||||
|
- ⚠️ README 中曾把它误标为"结构分析",后续修正时注意。
|
||||||
|
|
||||||
|
---
|
||||||
|
|
||||||
|
## 六、待办(用户确认后再动)
|
||||||
|
|
||||||
|
- [ ] 补齐缺项 1:多自由度动力学分析
|
||||||
|
- [ ] 补齐缺项 2:连杆解析综合(位移矩阵 / 函数生成 / 轨迹生成)
|
||||||
|
- [ ] 补齐缺项 3:整体运动分析法
|
||||||
|
- [ ] 修正 README 中"第二章 PDF = 结构分析"的误标
|
||||||
|
- [ ] (可选)核对第 25 章是否落在考纲范围外
|
||||||
|
|
||||||
|
> **本文件只作登记,内容来自 2026-10-13 的核对,未经用户指示不要据此修改笔记或课件。**
|
||||||