192 lines
8.5 KiB
Markdown
192 lines
8.5 KiB
Markdown
---
|
||||
|
|
tags: [数学一, 专项突破, 解析, 分部积分, 表格法]
|
|||
|
|
专题: 表格法求原函数
|
|||
|
|
日期: 2026-11-04
|
|||
|
|
范围: C 组 6 题(想不到该用的场合)
|
|||
|
|
状态: 解析版, A 组见 03a, B 组见 03b
|
|||
|
|
关联笔记: ["[[02-试题]]", "[[01-考点地图]]", "[[03b-解析-扩散]]"]
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
# 解析 · 综合(C 组 6 题)
|
|||
|
|
|
|||
|
|
C 组六题题干里都不出现"求不定积分"四个字,但它们的内核都是分部。**表格法最大的价值就在这里**:当它是解题的中间一步时,画表比逐次分部省下的不只是时间,还有出错概率。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
## 题 C1 · 变限积分求导之后还得算原函数
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**怎么想**:极限是 $\frac00$ 型,第一反应洛必达。分子求导得 $x^2e^{-x}$ ,分母求导得 $3x^2$ ,比值 $\frac{e^{-x}}{3}\to\frac13$ 。这条路 30 秒就完。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
但**如果忘了变限积分求导公式**,还有第二条路:用表格法把分子算出来,再泰勒展开。两条路都要会,因为考场上第二种能救急。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解(洛必达)**:
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\lim_{x\to0}\frac{\int_0^xt^2e^{-t}dt}{x^3}=\lim_{x\to0}\frac{x^2e^{-x}}{3x^2}=\lim_{x\to0}\frac{e^{-x}}{3}=\frac13 .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解(表格法,作为验证)**:先算
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int_0^xt^2e^{-t}dt=2-\left(x^2+2x+2\right)e^{-x} .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
把 $e^{-x}=1-x+\dfrac{x^2}{2}-\dfrac{x^3}{6}+\cdots$ 代入,与 $x^2+2x+2$ 相乘,$x^3$ 项系数为 $-1+1-\dfrac13=-\dfrac13$ ,故括号内 $=2-\dfrac{x^3}{3}+o(x^3)$ ,于是分子 $=\dfrac{x^3}{3}+o(x^3)$ ,比值 $\to\dfrac13$ ✓。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**归因**:这题的意义不在答案。**表格法能充当"洛必达之外的第二条路"**,在考场上对不上答案时,用它独立算一遍原函数做交叉验证,比重新推一遍更可靠。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
## 题 C2 · 先降幂,再循环
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**怎么想**:$e^{-x}\sin^2x$ 直接看不像能分部($\sin^2x$ 求导得 $\sin2x$ ,不归零也不循环)。必须先降幂:$\sin^2x=\dfrac{1-\cos2x}{2}$ ,拆成两个积分,前面那个是 $\int e^{-x}dx$ 直接出,后面那个是 $e^{-x}\cos2x$ 的循环型。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解**:
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int e^{-x}\sin^2x\,dx=\frac12\int e^{-x}dx-\frac12\int e^{-x}\cos2x\,dx .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
第一部分:$\dfrac12\int e^{-x}dx=-\dfrac12e^{-x}$ 。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
第二部分(循环型,记 $I_1=\int e^{-x}\cos2x\,dx$ ):
|
|||
|
|
|
|||
|
|
| 符号 | D 列 | I 列 |
|
|||
|
|
|---|---|---|
|
|||
|
|
| $+$ | $e^{-x}$ | $\cos2x$ |
|
|||
|
|
| $-$ | $-e^{-x}$ | $\dfrac{\sin2x}{2}$ |
|
|||
|
|
| $+$ | $e^{-x}$ | $-\dfrac{\cos2x}{4}$ |
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$I_1=\frac{e^{-x}\sin2x}{2}+\frac12\int e^{-x}\sin2x\,dx .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
再对 $\int e^{-x}\sin2x\,dx$ 画一张表:
|
|||
|
|
|
|||
|
|
| 符号 | D 列 | I 列 |
|
|||
|
|
|---|---|---|
|
|||
|
|
| $+$ | $e^{-x}$ | $\sin2x$ |
|
|||
|
|
| $-$ | $-e^{-x}$ | $-\dfrac{\cos2x}{2}$ |
|
|||
|
|
| $+$ | $e^{-x}$ | $-\dfrac{\sin2x}{4}$ |
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int e^{-x}\sin2x\,dx=-\frac{e^{-x}\cos2x}{2}-\frac12I_1 .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
代回:$I_1=\dfrac{e^{-x}\sin2x}{2}-\dfrac{e^{-x}\cos2x}{4}-\dfrac14I_1$ ,即
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\frac54I_1=\frac{e^{-x}}{4}\left(2\sin2x-\cos2x\right)\ \Longrightarrow\ I_1=\frac{e^{-x}}{5}\left(2\sin2x-\cos2x\right).$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
于是
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int e^{-x}\sin^2x\,dx=-\frac{e^{-x}}{2}-\frac{e^{-x}}{10}\left(2\sin2x-\cos2x\right)+C=\frac{e^{-x}}{10}\left(\cos2x-2\sin2x\right)-\frac{e^{-x}}{2}+C .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**验算**:对结果求导,实测恒等于 $e^{-x}\sin^2x$ (本题已在符号计算中逐项核过,残差为 $0$ )。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**归因**:**遇到 $\sin^2x$ 、$\cos^2x$ 、$\sin x\cos x$ 先降幂**,这是三角积分的通则。降幂后可能得到两项,其中一项直接积、另一项走循环——别看到"两项"就以为要分别硬算。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
## 题 C3 · 三角与多项式,定积分
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**怎么想**:$x$ 求导一次归零,$\cos x$ 积分简单,两行到底。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解**:
|
|||
|
|
|
|||
|
|
| 符号 | D 列 | I 列 |
|
|||
|
|
|---|---|---|
|
|||
|
|
| $+$ | $x$ | $\cos x$ |
|
|||
|
|
| $-$ | $1$ | $\sin x$ |
|
|||
|
|
| $+$ | $0$ | $-\cos x$ |
|
|||
|
|
|
|||
|
|
原函数 $F(x)=x\sin x+\cos x$ ,故
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int_0^{\pi/2}x\cos x\,dx=\left[x\sin x+\cos x\right]_0^{\pi/2}=\left(\frac\pi2\cdot1+0\right)-\left(0+1\right)=\frac\pi2-1 .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**验算**:数值 $\frac{3.1416}{2}-1=0.571$ 。$x\cos x$ 在 $[0,\frac\pi2]$ 上先增后减,峰值在 $x$ 满足 $\cos x=x\sin x$ 处约 $0.86$ ,积分 $0.57$ 合理。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**归因**:与 A7 同构($x\sin x$ 与 $x\cos x$ 只差一次求导相位)。**这两个原型要背下来**:$\int_0^\pi x\sin x\,dx=\pi$ 、$\int_0^{\pi/2}x\cos x\,dx=\frac\pi2-1$ ,填空题里常以变体出现。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
## 题 C4 · 分部两次得恒等式
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**怎么想**:要证的等式右边有 $\int x(1-x)f''$ ,左边是 $\int f$ 。方向很清楚:**把右边的二阶导降成零阶**,两次分部后 $f''\to f$ 。$g(x)=x(1-x)$ 的妙处是 $g(0)=g(1)=0$ ,边界项全部消失。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解**:记 $g(x)=x(1-x)$ ,则 $g(0)=g(1)=0$ 、$g'(x)=1-2x$ 、$g''=-2$ 。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
对 $\displaystyle\int_0^1g(x)f''(x)dx$ 分部一次($u=g$ 、$dv=f''dx$ 、$v=f'$ ):
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int_0^1gf''dx=\left[gf'\right]_0^1-\int_0^1g'f'dx=0-\int_0^1g'f'dx .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
再分部一次($u=g'$ 、$dv=f'dx$ 、$v=f$ ):
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$-\int_0^1g'f'dx=-\left(\left[g'f\right]_0^1-\int_0^1g''f\,dx\right) .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
代入 $g'(1)=-1$ 、$g'(0)=1$ 、$g''=-2$ :
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int_0^1gf''dx=-\left(-f(1)-f(0)\right)-\int_0^1\left(-2\right)f\,dx=f(1)+f(0)-2\int_0^1f\,dx .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
于是
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$-\frac12\int_0^1x(1-x)f''dx=-\frac{f(0)+f(1)}{2}+\int_0^1f\,dx ,$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
移项即得
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\int_0^1f(x)dx=\frac{f(0)+f(1)}{2}-\frac12\int_0^1x(1-x)f''(x)dx .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**验算**:取 $f(x)=x^3$ ,左边 $\frac14$ ;右边 $\frac{0+1}{2}-\frac12\int_0^1x(1-x)\cdot6x\,dx=\frac12-3\int_0^1\left(x^2-x^3\right)dx=\frac12-3\left(\frac13-\frac14\right)=\frac12-\frac14=\frac14$ ✓。再取 $f=e^x$ 亦成立(两边均 $e-1$ )。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**归因**:**"边界项归零"是选择辅助函数的标准**。$g=x(1-x)$ 之所以出现,是因为它两端为零,把 $[gf']_0^1$ 直接消掉。这类恒等式题的通用套路是:先从结论反推需要什么样的 $g$ ($g(0)=g(1)=0$ 且 $g''$ 为常数),再正着分部两次。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
## 题 C5 · 递推公式,每推一步就是一次分部
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**怎么想**:(Ⅰ)要证 $a_n$ 与 $a_{n-1}$ 的关系,差一个 $x$ 的幂次——正是分部一次能降一阶的效果。(Ⅱ)求极限需要夹逼,因为 $a_n$ 没有初等闭式。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解**:(Ⅰ)取 $u=x^n$ 、$dv=e^xdx$ 、$v=e^x$ :
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$a_n=\left[x^ne^x\right]_0^1-n\int_0^1x^{n-1}e^x\,dx=e-na_{n-1}\qquad(n\ge1).$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
其中 $\left[x^ne^x\right]_0^1=1^n\cdot e-0=e$ ,故 $a_n=e-na_{n-1}$ 。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
(Ⅱ)在 $[0,1]$ 上 $e^x\le e$ ,故
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$0\le a_n=\int_0^1x^ne^x\,dx\le e\int_0^1x^n\,dx=\frac{e}{n+1}\ \longrightarrow\ 0 .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
由夹逼准则,$\displaystyle\lim_{n\to\infty}a_n=0$ 。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**验算**:$a_0=e-1\approx1.718$ ,$a_1=e-1\cdot a_0=1$ ✓(直接算 $\int_0^1xe^xdx=1$ ),$a_2=e-2a_1=e-2\approx0.718$ ✓。数列递减趋零,与结论一致。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**归因**:递推型的标志是**积分里带参数 $n$ 的那一类题**。证递推只需分部一次并取 $u=x^n$ ;证极限则必须夹逼(把 $e^x$ 放大成 $e$ ),**不能对递推式直接取极限**——那样会得到 $a=e-\infty\cdot a$ 的无意义式子。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
## 题 C6 · 级数求和,表格法的影子
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**怎么想**:$\displaystyle\sum\frac{n}{2^n}$ 里"$n$ 乘一个等比"的结构,与"多项式乘指数"同源:指数对应等比、多项式对应 $n$ 。所以可以照表格法的思路——**把乘 $n$ 看成求导**。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解(错位相减)**:记 $S=\displaystyle\sum_{n=1}^{\infty}\frac{n}{2^n}$ ,则
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\frac12S=\sum_{n=1}^{\infty}\frac{n}{2^{n+1}}=\sum_{n=1}^{\infty}\frac{n-1}{2^{n}}\quad(\text{令 }n\to n+1).$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
两式相减:
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\frac12S=\sum_{n=1}^{\infty}\frac{n}{2^n}-\sum_{n=1}^{\infty}\frac{n-1}{2^n}=\sum_{n=1}^{\infty}\frac{1}{2^n}=1 .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
故 $S=2$ 。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**解(求导法,更接近表格法思路)**:$\displaystyle\sum_{n=1}^\infty x^n=\frac{x}{1-x}$ ($|x|<1$ ),两边求导:
|
|||
|
|
|
|||
|
|
$$\sum_{n=1}^{\infty}nx^{n-1}=\frac{1}{(1-x)^2}\ \Longrightarrow\ \sum_{n=1}^{\infty}nx^n=\frac{x}{(1-x)^2} .$$
|
|||
|
|
|
|||
|
|
令 $x=\dfrac12$ :$S=\dfrac{1/2}{(1/2)^2}=2$ ✓。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**验算**:前五项 $\frac12+\frac24+\frac38+\frac4{16}+\frac5{32}=0.5+0.5+0.375+0.25+0.156=1.781$ ,逼近 $2$ 且余项全正,合理。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
**归因**:**"$n$ 乘等比"一律用错位相减或求导**,两者都等价于分部积分的离散版。表格法在连续情形做的事(一次"求导 + 积分"抵消掉一个幂次),在级数里对应"一次求导把 $n$ 变成常数"。
|
|||
|
|
|
|||
|
|
---
|
|||
|
|
|
|||
|
|
## C 组小结
|
|||
|
|
|
|||
|
|
| 题 | 表格法出现在哪一步 | 关键动作 |
|
|||
|
|
|---|---|---|
|
|||
|
|
| C1 | 作为洛必达的验证路径 | 算原函数再泰勒展开 |
|
|||
|
|
| C2 | 降幂之后 | 循环型解方程 |
|
|||
|
|
| C3 | 直接 | 两行归零 |
|
|||
|
|
| C4 | 两次分部的记账 | 选 $g=x(1-x)$ 让边界归零 |
|
|||
|
|
| C5 | 递推的一步 | 取 $u=x^n$ |
|
|||
|
|
| C6 | 影子(离散版) | 求导或错位相减 |
|