first commit

This commit is contained in:
2026-10-04 11:44:56 +08:00
commit e7cbe2cdae
265 changed files with 52919 additions and 0 deletions
@@ -0,0 +1,268 @@
# 题型3:基变换与坐标变换
## 识别特征
- 题目给出两/三组基 $\mathcal{A}, \mathcal{B}, \mathcal{C}$,求过渡矩阵
- 已知向量在某一基下的坐标,求其在另一基下的坐标
- 关键词:"基变换"、"过渡矩阵"、"坐标变换"、"在新基下的坐标"
## 解题流程
```mermaid
flowchart TD
A[识别:基变换/坐标变换] --> B{类型判断}
B -->|求过渡矩阵 P| C[用新基向量在旧基下表示]
C --> D[β_j = α_1 a_{1j} + ... + αₙ a_{nj}]
D --> E[P 的第 j 列 = β_j 在 α 下的坐标]
B -->|求坐标变换| F[确定 P 方向]
F --> G[x_B = P^(-1) x_A]
B -->|多基链式变换| H[传递性: P_{A→C} = P_{A→B} P_{B→C}]
E --> I[解方程组求坐标]
G --> I
H --> I
```
## 通法步骤
### A. 求从基 $\mathcal{A}$ 到基 $\mathcal{B}$ 的过渡矩阵 $P$
**定义**:$(\beta_1, \beta_2, \ldots, \beta_n) = (\alpha_1, \alpha_2, \ldots, \alpha_n) P$
**Step 1**:将 $\beta_1, \ldots, \beta_n$ 分别用 $\alpha_1, \ldots, \alpha_n$ 线性表示:
$$
\beta_j = a_{1j} \alpha_1 + a_{2j} \alpha_2 + \cdots + a_{nj} \alpha_n \quad (j = 1, 2, \ldots, n)
$$
**Step 2**:对应的系数 $a_{ij}$ 构成矩阵 $P = (a_{ij})$。
**核心**:$P$ 的**第 $j$ 列** = $\beta_j$ 在基 $\mathcal{A}$ 下的坐标。
**快捷方法**:设 $A = (\alpha_1, \ldots, \alpha_n)$,$B = (\beta_1, \ldots, \beta_n)$,则 $B = A P$,故 $P = A^{-1} B$。
### B. 坐标变换公式
设 $\alpha \in V$,$[\alpha]_{\mathcal{A}} = x$,$[\alpha]_{\mathcal{B}} = y$,$P$ 为从 $\mathcal{A}$ 到 $\mathcal{B}$ 的过渡矩阵。
**核心公式**:
$$
\boxed{[\alpha]_{\mathcal{B}} = P^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}}}
$$
**等价形式**:
$$
[\alpha]_{\mathcal{A}} = P [\alpha]_{\mathcal{B}}
$$
### C. 链式变换(多基情形)
若 $\mathcal{A} \to \mathcal{B}$ 的过渡矩阵为 $P_1$,$\mathcal{B} \to \mathcal{C}$ 的过渡矩阵为 $P_2$,则 $\mathcal{A} \to \mathcal{C}$ 的过渡矩阵为:
$$
P_{\mathcal{A} \to \mathcal{C}} = P_{\mathcal{A} \to \mathcal{B}} \cdot P_{\mathcal{B} \to \mathcal{C}} = P_1 P_2
$$
链式坐标变换:
$$
[\alpha]_{\mathcal{C}} = P_2^{-1} P_1^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}} = (P_1 P_2)^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}}
$$
## 常见陷阱
- **陷阱 1**:**坐标变换公式方向搞反**——这是最高频错误!务必看清 $P$ 是从哪到哪
- **陷阱 2**:$P$ 可逆,但忘记验证矩阵非奇异
- **陷阱 3**:题目给"$\beta_1, \ldots, \beta_n$ 在 $\mathcal{A}$ 下的坐标",把 $P$ 矩阵直接填入第 1 列
- **陷阱 4**:混淆"基变换"与"坐标变换"(前者是 $P$,后者是 $P^{-1}$)
- **陷阱 5**:求 $P$ 时忘了 $\beta_j$ 在 $\mathcal{A}$ 下的坐标是第 $j$ 列(不是第 $j$ 行)
## 经典母题
### 母题 1:求过渡矩阵
> **题目**:$\mathbb{R}^3$ 中基 $\mathcal{A} = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)$,$\mathcal{B} = (\beta_1, \beta_2, \beta_3)$,已知:
> $\beta_1 = \alpha_1 + \alpha_2 - \alpha_3$
> $\beta_2 = 2\alpha_1 - \alpha_2 + \alpha_3$
> $\beta_3 = -\alpha_1 + \alpha_2 + \alpha_3$
>
> 求从 $\mathcal{A}$ 到 $\mathcal{B}$ 的过渡矩阵 $P$。
**解法**:
由 $(\beta_1, \beta_2, \beta_3) = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3) P$:
$P$ 的第 1 列是 $\beta_1$ 在 $\mathcal{A}$ 下的坐标 $(1, 1, -1)^T$;
$P$ 的第 2 列是 $\beta_2$ 在 $\mathcal{A}$ 下的坐标 $(2, -1, 1)^T$;
$P$ 的第 3 列是 $\beta_3$ 在 $\mathcal{A}$ 下的坐标 $(-1, 1, 1)^T$。
$$
P = \begin{pmatrix} 1 & 2 & -1 \\ 1 & -1 & 1 \\ -1 & 1 & 1 \end{pmatrix}
$$
**复盘**:$P$ 的列 = 新基向量在**旧基**下的坐标——这是定义,不可记错。
---
### 母题 2:坐标变换
> **题目**:已知 $\alpha$ 在基 $\mathcal{A} = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)$ 下的坐标为 $(1, 2, 3)^T$,从 $\mathcal{A}$ 到 $\mathcal{B}$ 的过渡矩阵为 $P = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 1 \end{pmatrix}$。求 $\alpha$ 在 $\mathcal{B}$ 下的坐标。
**解法**:
**核心公式**:$[\alpha]_{\mathcal{B}} = P^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}}$
**求 $P^{-1}$**(伴随矩阵法):
$$
\det P = 1 \cdot (1 - 0) - 1 \cdot (0 - 1) + 0 = 1 + 1 = 2
$$
伴随矩阵:
$$
P^* = \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \\ -1 & 1 & 1 \end{pmatrix}
$$
$$
P^{-1} = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \\ -1 & 1 & 1 \end{pmatrix}
$$
**计算**:
$$
[\alpha]_{\mathcal{B}} = P^{-1} \begin{pmatrix} 1 \\ 2 \\ 3 \end{pmatrix} = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 - 2 + 3 \\ 1 + 2 - 3 \\ -1 + 2 + 3 \end{pmatrix} = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 2 \\ 0 \\ 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 2 \end{pmatrix}
$$
**验证**:$P \cdot (1, 0, 2)^T = (1, 2, 3)^T$ ✓
**复盘**:坐标变换公式是 $P^{-1}$,这是**最常考**的方向辨析题。
---
### 母题 3:方向反问题(已知 $\mathcal{B}$ 到 $\mathcal{A}$ 的过渡矩阵)
> **题目**:$\mathbb{R}^2$ 中 $\alpha$ 在基 $\mathcal{A}$ 下的坐标为 $(1, 2)^T$。
> 已知从 $\mathcal{B}$ 到 $\mathcal{A}$ 的过渡矩阵 $Q = \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \end{pmatrix}$。
> 求 $\alpha$ 在 $\mathcal{B}$ 下的坐标。
**解法**:
**关键**:$Q$ 是从 $\mathcal{B}$ 到 $\mathcal{A}$,即
$$
[\alpha]_{\mathcal{A}} = Q [\alpha]_{\mathcal{B}}
$$
故 $[\alpha]_{\mathcal{B}} = Q^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}}$
**求 $Q^{-1}$**:
$$
\det Q = -1 - 1 = -2, \quad Q^{-1} = -\frac{1}{2} \begin{pmatrix} -1 & -1 \\ -1 & 1 \end{pmatrix} = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \end{pmatrix}
$$
**计算**:
$$
[\alpha]_{\mathcal{B}} = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 \\ 2 \end{pmatrix} = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 3 \\ -1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 3/2 \\ -1/2 \end{pmatrix}
$$
**复盘**:看清 $Q$ 的方向——若 $Q$ 是 $\mathcal{B} \to \mathcal{A}$,则 $[\alpha]_{\mathcal{B}} = Q^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}}$。**这是 90% 考生会错的地方**。
---
### 母题 4:链式变换
> **题目**:已知 $\mathcal{A} \to \mathcal{B}$ 的过渡矩阵 $P_1 = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 1 \end{pmatrix}$,$\mathcal{B} \to \mathcal{C}$ 的过渡矩阵 $P_2 = \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}$。$\alpha$ 在 $\mathcal{A}$ 下的坐标为 $(2, 1)^T$,求 $\alpha$ 在 $\mathcal{C}$ 下的坐标。
**解法**:
**Step 1**:链式 $\mathcal{A} \to \mathcal{C}$ 的过渡矩阵
$$
P_{\mathcal{A} \to \mathcal{C}} = P_1 P_2 = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 2 \end{pmatrix}
$$
**Step 2**:坐标变换
$$
[\alpha]_{\mathcal{C}} = (P_1 P_2)^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}} = (P_1 P_2)^{-1} \begin{pmatrix} 2 \\ 1 \end{pmatrix}
$$
**求 $(P_1 P_2)^{-1}$**:
$$
\det(P_1 P_2) = 1, \quad (P_1 P_2)^{-1} = \begin{pmatrix} 2 & -1 \\ -1 & 1 \end{pmatrix}
$$
**计算**:
$$
[\alpha]_{\mathcal{C}} = \begin{pmatrix} 2 & -1 \\ -1 & 1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 2 \\ 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 3 \\ -1 \end{pmatrix}
$$
**复盘**:链式变换的过渡矩阵相乘,**顺序与基变换顺序一致**;坐标变换则要乘方阵的逆。
---
### 母题 5:用矩阵求逆简化
> **题目**:$\mathbb{R}^3$ 中 $\mathcal{A} = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)$,$\beta_1 = (1, 1, 1)^T, \beta_2 = (1, 2, 3)^T, \beta_3 = (2, 3, 4)^T$。设 $\mathcal{B} = (\beta_1, \beta_2, \beta_3)$。
>
> (1) 求 $\mathcal{A}$ 到 $\mathcal{B}$ 的过渡矩阵 $P$;
> (2) 求 $(3, 5, 7)^T$ 在 $\mathcal{B}$ 下的坐标。
**解法**:
**(1) 过渡矩阵**
$$
P = A^{-1} B = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}^{-1} \begin{pmatrix} 1 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & 4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & 4 \end{pmatrix}
$$
**(2) 坐标**
$$
\det P = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & 4 \end{vmatrix} = 1 (8-9) - 1(4-3) + 2(3-2) = -1 - 1 + 2 = 0
$$
→ **不可逆!** 因为 $\beta_1, \beta_2, \beta_3$ 线性相关($\beta_3 = \beta_1 + \beta_2$)。
→ $\mathcal{B}$ 不是基 → 题目无解。
**复盘**:使用**矩阵求逆** $= A^{-1} B$ 前必须验证 $\det A \neq 0$(基可逆)、$\det B \neq 0$(新基可逆)。
---
### 母题 6:抽象空间的基变换
> **题目**:$P[x]_2$(次数 $\le 2$ 的多项式)中,$\alpha_1 = 1, \alpha_2 = x, \alpha_3 = x^2$;$\beta_1 = 1, \beta_2 = 1 + x, \beta_3 = 1 + x + x^2$。
>
> (1) 证明 $\mathcal{A} = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3)$ 和 $\mathcal{B} = (\beta_1, \beta_2, \beta_3)$ 都是 $P[x]_2$ 的基。
> (2) 求从 $\mathcal{A}$ 到 $\mathcal{B}$ 的过渡矩阵 $P$。
> (3) 求 $p(x) = 2 + 3x + 5x^2$ 在 $\mathcal{B}$ 下的坐标。
**解法**:
**(1) 证明为基**(标准基 $\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3$ 显然是基);$\beta_1, \beta_2, \beta_3$ 张成 $P[x]_2$(每个多项式 $a + bx + cx^2$ 都可以写出)且线性无关(用主元法反证:$1 \cdot k_1 + (1+x) \cdot k_2 + (1+x+x^2) \cdot k_3 = 0$ 推出 $k_1 = k_2 = k_3 = 0$)。
**(2) 过渡矩阵**
$\beta_1 = 1 = 1 \cdot \alpha_1 + 0 \cdot \alpha_2 + 0 \cdot \alpha_3$ → 坐标 $(1, 0, 0)^T$
$\beta_2 = 1 + x = 1 \cdot \alpha_1 + 1 \cdot \alpha_2 + 0 \cdot \alpha_3$ → 坐标 $(1, 1, 0)^T$
$\beta_3 = 1 + x + x^2 = 1 \cdot \alpha_1 + 1 \cdot \alpha_2 + 1 \cdot \alpha_3$ → 坐标 $(1, 1, 1)^T$
$$
P = \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}
$$
**(3) 坐标**
$p(x)$ 在 $\mathcal{A}$ 下的坐标 $(2, 3, 5)^T$(直接读系数)。
$$
P^{-1} = \begin{pmatrix} 1 & -1 & 0 \\ 0 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}
$$
$$
[p(x)]_{\mathcal{B}} = P^{-1} \begin{pmatrix} 2 \\ 3 \\ 5 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2 - 3 \\ 3 - 5 \\ 5 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -1 \\ -2 \\ 5 \end{pmatrix}
$$
**验证**:$-1 \cdot 1 + (-2)(1+x) + 5(1+x+x^2) = -1 - 2 - 2x + 5 + 5x + 5x^2 = 2 + 3x + 5x^2$ ✓
**复盘**:$P$ 是上三角矩阵(标准基 → 递推基),$P^{-1}$ 也是上三角——这是这类问题的典型结构。
---
> **口诀**:
> - **过渡矩阵 $P$**:列 = 新基向量在**旧基**下的坐标
> - **坐标变换**:$[\alpha]_{\mathcal{B}} = P^{-1} [\alpha]_{\mathcal{A}}$(乘 $P$ 的逆)
> - **方向辨析**:看清 $P$ 是 $\mathcal{A} \to \mathcal{B}$ 还是 $\mathcal{B} \to \mathcal{A}$
> - **链式变换**:基变换顺序 = 矩阵相乘顺序